ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------------------------

NGUYỄN THỊ THUY

NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI SỬ DỤNG NGÔN NGỮ
MẠNG CỦA SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY
(Nghiên cứu tại Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn
và Trường Đại học Giao thông vận tải Hà Nội)

LUẬN VĂN THẠC SỸ XÃ HỘI HỌC

Hà Nội - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------------------------

NGUYỄN THỊ THUY

NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI SỬ DỤNG NGÔN NGỮ
MẠNG CỦA SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY
(Nghiên cứu tại Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn
và Trường Đại học Giao thông vận tải Hà Nội)

Chuyên ngành

: Xã hội học


Học viên

Nguyễn Thị Thuy


LỜI CAM ĐOAN

Tên tôi là Nguyễn Thị Thuy, học viên lớp Cao học Xã hội học, chuyên ngành
Xã hội học, khoá 2009-2012. Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của
riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong Luận văn là trung thực và chưa từng
công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào.

Học viên

Nguyễn Thị Thuy


MỤC LỤC
DANH MỤC BẢNG….. ....................................................................... …………4
DANH MỤC BIỂU ĐỒ…..…………………………………………………………………..4
MỞ ĐẦU ............................................................................................................... 6
1.1.

Lý do chọn đề tài ..................................................................................... 6

1.2. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn ...................................................... 9
1.2.1. Ý nghĩa khoa học .................................................................................... 9
1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn ..................................................................................... 9
1.3.



Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ............................................... 22
1.1.

Cơ sở lý luận .......................................................................................... 22

1.1.1. Các khái niệm công cụ ......................................................................... 22
1.1.2. Lý thuyết áp dụng ................................................................................. 27
1.2. Cơ sở thực tiễn .......................................................................................... 36
1.2.1.

Tổng quan trường Đại học khoa học xã hội và Nhân văn ................... 36

1.2.2.

Tổng quan trường Đại học Giao thông vận tải Hà Nội ....................... 38

Chương 2: NHẬN THỨC VÀ THỰC TRẠNG SỬ DỤNG NGÔN NGỮ MẠNG
CỦA SINH VIÊN TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI HIỆN NAY ............................... 40
2.1. Sơ lược nguồn gốc hình thành ngôn ngữ mạng....................................... 40
2.2. Nhận thức của sinh viên về ngôn ngữ mạng ............................................ 42
2.2.1. Hiểu biết chung của sinh viên về ngôn ngữ mạng .................................. 42
2.2.2. Đánh giá của sinh viên về ngôn ngữ mạng ............................................ 48
2.3. Thực trạng sử dụng ngôn ngữ mạng của sinh viên hiện nay .................. 53
2.3.1. Mức độ và hình thức sử dụng ngôn ngữ mạng của sinh viên.................. 53
2.3.2. Việc sử dụng ngôn ngữ mạng trong các hoạt động của sinh viên ........... 67
2.3.3. Mục đích sử dụng ngôn ngữ mạng của sinh viên hiện nay ..................... 76
Chương 3: NGUYÊN NHÂN VÀ HỆ QUẢ CỦA VIỆC SỬ DỤNG NGÔN
NGỮ MẠNG TRONG SINH VIÊN HIỆN NAY .............................................. 85
3.1. Nguyên nhân việc sử dụng ngôn ngữ mạng............................................. 85

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2-1: Tương quan giữa nhóm trường và số người biết về các hình thức ngôn
ngữ mạng (Số lượng) ............................................................................................. 44
Biểu đồ 2-2: Cách thức tiếp cận ngôn ngữ mạng của sinh viên (tỷ lệ %) ................ 45
Biểu đồ 2-3: Đánh giá của sinh viên về mức độ sử dụng ngôn ngữ mạng hiện nay
(tỷ lệ %) ................................................................................................................ 46
Biểu đồ 2-4: Đánh giá của sinh viên về mặt hạn chế của ngôn ngữ mạng (tỷ lệ %) 49
Biểu đồ 2-5: Đánh giá của sinh viên về mặt tích cực của ngôn ngữ mạng (tỷ lệ %) 51
Biểu đồ 2-6: Mức độ sử dụng hình thức biểu tượng của ngôn ngữ mạng (tỷ lệ %) . 57
Biểu đồ 2-7: Mức độ sử dụng hình thức thay thế của ngôn ngữ mạng (tỷ lệ %) ..... 60
Biểu đồ 2-8: Mức độ sử dụng hình thức mã hóa của ngôn ngữ mạng (tỷ lệ %) ...... 66
Biểu đồ 2-9: Mức độ sử dụng ngôn ngữ mạng trong khi Chat và nhắn tin di động (tỷ
lệ %) ...................................................................................................................... 69
Biểu đồ 2-10: Mức độ sử dụng ngôn ngữ mạng trong giao tiếp hàng ngày (tỷ lệ %)
.............................................................................................................................. 72
Biểu đồ 2-11: Mức độ sử dụng ngôn ngữ mạng trong khi ghi chép bài vở và viết bài
kiểm tra, tiểu luận, văn bản (tỷ lệ %) ..................................................................... 73
Biểu đồ 2-12: Mục đích sử dụng ngôn ngữ mạng của sinh viên (tỷ lệ %) ............... 78
Biểu đồ 2-13: Mục đích sử dụng ngôn ngữ mạng của sinh viên (tỷ lệ %) ............... 81
Biểu đồ 3-1: Nguyên nhân khách quan dẫn tới việc sử dụng ngôn ngữ mạng của
sinh viên (tỷ lệ %) ................................................................................................. 86
Biểu đồ 3-2: Mức độ sử dụng Internet của sinh viên (tỷ lệ %) ............................... 92

4


Biểu đồ 3-3: Nguyên nhân chủ quan dẫn tới việc sử dụng ngôn ngữ mạng của sinh
viên (tỷ lệ %) ......................................................................................................... 98
Biểu đồ 3-4: Nguồn cung cấp thông tin về hoạt động bảo vệ và giữ gìn tiếng Việt

vật ảo” kia bao nhiêu tuổi, giới tính gì, quê quán ở đâu. Thanh niên Việt Nam – đặc
biệt là sinh viên, là thế hệ trẻ, năng động và tiếp cận công nghệ thông tin một cách
nhanh nhạy, những người sử dụng khá thành thạo internet đã sáng tạo ra một loại
ngôn ngữ đặc thù cho giới mình để thể hiện sự khác biệt, độc đáo và bí mật. Loại
ngôn ngữ này được ra đời và phát triển theo trào lưu internet và được gọi là “ngôn
ngữ mạng” hay “ngôn ngữ 9x”, “ngôn ngữ @”, “ngôn ngữ chat”...
Ngay từ khi ra đời và được sử dụng cho tới nay, ngôn ngữ mạng đã tạo ra
một sự ảnh hưởng khá lớn, khi hàng năm có rất nhiều bài báo, nghiên cứu khoa học
tìm hiểu về việc sử dụng ngôn ngữ mạng. Như báo cáo khoa học “Nghiên cứu sự

6


tác động của ngôn ngữ @ lên tiếng mẹ đẻ” do nhóm sinh viên lớp: 05CNP02,
Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Đà Nẵng thực hiện năm 2008; Đề tài nghiên
cứu khóa luận tốt nghiệp đại học do Nguyễn Thị Kim Anh thực hiện: “Thực trạng
sử dụng ngôn ngữ mạng ở học sinh THPT trên địa bàn Hà Nội hiện nay”; Đề tài
nghiên cứu “Việc sử dụng ngôn ngữ chat của một bộ phận teen TP. Hồ Chí
Minh” của một nhóm sinh viên TP.Hồ Chí Minh... Những báo cáo và nghiên cứu
khoa học trên đều đi sâu tìm hiểu về thực trạng sử dụng ngôn ngữ mạng hay ngôn
ngữ chat hiện nay. Kết quả đã đưa ra những con số cụ thể về việc ngôn ngữ mạng
được sử dụng rất phổ biến trong giới trẻ, với tần suất cao, sử dụng trong nhiều hoạt
động thường ngày như giao tiếp qua mạng, điện thoại, nói chuyện hay sử dụng
trong cả ghi chép bài vở, bài văn, kiểm tra trên trường lớp...
Sự ảnh hưởng của ngôn ngữ mạng không chỉ dừng lại ở việc nó được sử
dụng phổ biến, mà đối với nhiều bạn trẻ, sử dụng ngôn ngữ mạng đã trở thành thói
quen hết sức bình thường và cho rằng đó mới là sáng tạo và có cá tính riêng. Thậm
chí, ngôn ngữ mạng đã phát triển tới mức, có nhiều dạng ngôn ngữ mạng đặc biệt
khó như Mật Mã (mã hóa), không phải ai cũng có thể hiểu và dịch được dạng ngôn
ngữ này. Vì thế, một phần mềm giải mã ngôn ngữ mạng đã ra đời.

Sẽ như thế nào nếu loại ngôn ngữ này xuất hiện trên văn bản giấy tờ chính thống,
được sử dụng công khai trong những phiên họp của nhà nước, của quốc hội?

8


Với mong muốn tìm hiểu sâu và kỹ hơn về việc sử dụng ngôn ngữ mạng của
sinh viên hiện nay, tôi chọn đề tài “Nhận thức và hành vi sử dụng ngôn ngữ
mạng của sinh viên Việt Nam hiện nay” (Nghiên cứu tại trường ĐH KHXH&NV
và trường ĐH Giao thông vận tải HN) làm hướng nghiên cứu trong Luận văn của
mình.
1.2. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
1.2.1. Ý nghĩa khoa học
Nghiên cứu được tiến hành trên cơ sở vận dụng phương pháp luận là chủ
nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Mac – Lênin, tiếp cận từ góc độ lý
thuyết cấu trúc chức năng, lý thuyết tương tác biểu trưng để tìm hiểu về thực trạng
sử dụng ngôn ngữ mạng trong sinh viên hiện nay.
Trong quá trình tiến hành nghiên cứu, tác giả có sử dụng một số khái niệm,
thuật ngữ, lý thuyết của xã hội học, phương pháp nghiên cứu xã hội học để tìm hiểu
và phân tích về vấn đề sử dụng ngôn ngữ mạng trong sinh viên hiện nay. Hơn nữa,
tác giả hy vọng nghiên cứu này sẽ góp phần nhỏ vào việc kiểm chứng phần thực
tiễn của lý thuyết đã được sử dụng trong đề tài.
1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn cung cấp thêm cơ sở thực tiễn cho việc nghiên cứu khoa học về
những phong trào, lối sống mới của giới trẻ hiện nay. Đồng thời qua đề tài này
chúng tôi có cơ hội áp dụng những kiến thức lý luận, những lý thuyết và phương
pháp nghiên cứu xã hội học đã được học vào thực tế.
Qua đó tác giả mong muốn kết quả nghiên cứu này sẽ giúp cho chính các bạn
sinh viên, gia đình và nhà trường có cái nhìn rõ hơn về việc sử dụng ngôn ngữ của
thanh niên hiện nay, từ đó có những cách thức nhằm định hướng việc sử dụng ngôn

and Teen Language” (tạm dịch: Phá hỏng ngôn ngữ? Ha ha! Nhắn tin nhanh và
ngôn ngữ tuổi Teen) đã có những kết luận ủng hộ cho ngôn ngữ chat: “…Tin nhắn
IM không hề phá hỏng khả năng ngôn ngữ của thế hệ trẻ, mà là một mở rộng mới
cho sự phục hưng ngôn ngữ.” [24]
Tổng thống Nga Medvedev, khi trả lời đài phát thanh “Mayak” cũng cho
rằng ngôn ngữ mạng nên được đối xử một cách bình tĩnh và chân thành: “Lúc đầu

10


TÀI LIỆU THAM KHẢO
TÀI LIỆU THAM KHẢO TIẾNG VIỆT
1. Cao Xuân Hạo (2001), Tiếng Việt - văn Việt – người Việt, Nxb Trẻ,
TP.HCM
2. Lê Ngọc Hùng (2002), Lịch sử và lý thuyết XHH, Nxb Đại học Quốc gia Hà
Nội, tr. 211
3. Jonh J. Macionis (2004), Xã hội học, Nxb Thống kê, tr.95-97
4. Quốc Hội (2009), Luật Giáo dục, tr.10
5. Phạm Văn Quyết – Nguyễn Quý Thanh (2001), Phương pháp nghiên cứu
XHH, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội
6. Vũ Hào Quang (2005), Tập bài giảng Lý thuyết xã hội học hiện đại, Hà Nội,
tr.15
7. Hồ Diệu Thúy, Điểm qua các lý thuyết xã hội học về lệch lạc và tội phạm,
tạp chí Xã hội học, số 1-2000, tr.95-101.
8. Mai Kim Thanh (2005), Xã hội học văn hóa, Hà Nội, tr.75.
9. Nguyễn Hữu Vui (2001), Giáo trình Triết học Mac-Lenin, NXB Bộ giáo dục
và Đào tạo, tr.112-113.
10. Nguyễn Đức Dân (2013), Ngôn ngữ chat thời @: một tất yếu xã hội,
truy cập lúc 09h05, ngày 8/4/2014
11. Phạm Hồng Tung (2007), “Văn hóa và lối sống của thanh niên Việt Nam