1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

LÊ LAN CHI

KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT
TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ - MỘT SỐ VẤN ĐỀ
LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

CHUYÊN NGÀNH: LUẬT HÌNH SỰ

MÃ SỐ: 50514

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TSKH LÊ VĂN CẢM

HÀ NỘI – NĂM 2005


2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

LÊ LAN CHI

KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT
TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ - MỘT SỐ VẤN ĐỀ


BLHS

Bộ luật hình sự

BLTTHS

Bộ luật tố tụng hình sự

TTPL

tuân theo pháp luật

TAND

Tòa án nhân dân

THQCT

thực hành quyền công tố

VKSND

Viện kiểm sát nhân dân

VKSNDTC

Viện kiểm sát nhân dân Tối cao

XHCN

11

1.1.2.2 Hình thức thức kiểm sát

13

1.1.3 Phân biệt khái niệm kiểm sát việc TTPL trong tố tụng hình sự

16

với khái niệm kiểm sát các hoạt động tƣ pháp trong tố tụng hình sự
1.2 Mối quan hệ giữa chức năng thực hành quyền công tố với

19

chức năng kiểm sát việc TTPL trong tố tụng hình sự Việt Nam
1.2.1 Khái niệm quyền công tố và thực hành quyền công tố

19

1.2.2 Mối quan hệ giữa chức năng thực hành quyền công tố với

20

chức năng kiểm sát việc TTPL trong tố tụng hình sự
1.3 Khảo cứu một số mô hình tổ chức thực hiện quyền công tố và

23

giám sát, kiểm sát việc TTPL trong tố tụng hình sự trên thế giới


khởi tố - điều tra vụ án hình sự
2.1.1 Kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và

35

kiến nghị khởi tố
2.1.2 Kiểm sát việc khởi tố vụ án hình sự
2.1.3 Kiểm sát một số hoạt động điều tra
2.1.3.1 Kiểm sát khám nghiệm hiện trƣờng
2.1.3.2 Kiểm sát các hoạt động hỏi cung, lấy lời khai của

39
42
42
46

những ngƣời tham gia tố tụng
2.1.3.3 Kiểm sát việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ các biện pháp ngăn chặn
2.2 Kiểm sát việc TTPL đối với một số hoạt động trong giai đoạn

47
50

xét xử các vụ án hình sự
2.2.1 Kiểm sát hoạt động chuẩn bị xét xử, thành phần và sự có

51

mặt của những ngƣời tiến hành và tham gia tố tụng tại phiên tòa

nhận tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố của Cơ quan
điều tra
3.1.2 Đề xuất bãi bỏ quy định về quyền khởi tố vụ án của Hội đồng xét xử

64

3.1.3 Đề xuất hoàn thiện các quy định về khám nghiệm hiện trƣờng

65

3.1.4 Đề xuất hoàn thiện các quy định về chế định biện pháp ngăn chặn

66

và kiểm sát việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ các biện pháp ngăn chặn
3.2 Giải pháp về nhân sự - tổ chức của ngành kiểm sát
3.2.1 Giải pháp về vấn đề nhận thức, phƣơng pháp làm việc và

67
67

cách giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho Kiểm sát viên
3.2.2 Giải pháp về nâng cao trình độ đội ngũ Kiểm sát viên

72

3.2.3 Giải pháp về cơ chế tổ chức công việc của ngành kiểm sát

73


của cơ quan Viện kiểm sát trong chiến lƣợc cải cách tƣ pháp từ
năm 2006 đến năm 2020
3.4.1 Đề xuất về việc không tiếp tục duy trì hoạt động kiểm sát

83

việc TTPL trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự
3.4.2 Đề xuất bỏ quy định về hoạt động kiểm sát việc TTPL của

85

những ngƣời tham gia tố tụng
3.4.3 Đề xuất về việc điều chỉnh chức năng, vị trí cơ quan Viện

87

kiểm sát trong bộ máy Nhà nƣớc
KẾT LUẬN

PHỤ LỤC: PHIẾU THĂM DÒ Ý KIẾN VÀ BẢNG TỔNG KẾT

91
92

KẾT QUẢ THĂM DÒ Ý KIẾN VỀ HOẠT ĐỘNG KIỂM SÁT
VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ TẠI
CÁC VKSND ĐỊA PHƢƠNG
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

101

vụ, quyền hạn nhƣ vậy nhƣng công tác kiểm sát việc TTPL chƣa thật sự hiệu


10

quả? Xuất phát từ những bất cập và hạn chế gì? Giải pháp nào để nâng cao
chất lƣợng, hiệu quả công tác kiểm sát?… Đây là những vấn đề cần đƣợc
nghiên cứu một cách khách quan và toàn diện.
Tiến trình cải cách tƣ pháp ở nƣớc ta hiện đang đƣợc đẩy mạnh, Nghị
quyết 49-NQ/TW ngày 02/06/2005 của Bộ Chính trị khoá IX về Chiến lƣợc
Cải cách tƣ pháp đến năm 2020, dự thảo văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần
thứ X... đã đƣa ra những quan điểm cải cách mang tính đột phá trong việc tổ
chức lại hệ thống Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Toà án. Trong đó, Viện
kiểm sát đƣợc chuyển đổi thành Viện công tố. Điều này đặt ra những cách
tiếp cận mới, những cách nhìn mới cả trên phƣơng diện lý luận và thực tiễn về
kiểm sát hoạt động tƣ pháp, kiểm sát việc TTPL trong tố tụng hình sự.
Xuất phát từ những lý do mang tính thời sự nêu trên cùng sự quan tâm,
mong muốn tìm hiểu của bản thân, tác giả đã lựa chọn đề tài “Kiểm sát việc
tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự - Một số vấn đề lý luận và thực
tiễn” làm luận văn thạc sĩ luật học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Kiểm sát việc TTPL trong tố tụng hình sự là một đề tài không mấy mới
mẻ trong khoa học luật tố tụng hình sự, nhất là trong giới khoa học kiểm sát,
đã có khá nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài này nhƣ: đề tài
“Vai trò của Viện kiểm sát trong việc THQCT và kiểm sát hoạt động tƣ pháp
theo tinh thần Nghị quyết 08-NQ/TW của Bộ Chính trị” năm 2002 của Viện
Khoa học Kiểm sát - VKSNDTC, luận văn thạc sĩ luật học “Kiểm sát các hoạt
động tƣ pháp trong giai đoạn khởi tố - điều tra vụ án hình sự” năm 2004 của
học viên cao học Trần Công Hoà, các bài nghiên cứu “Nâng cao chất lƣợng
công tác công tố và kiểm sát hoạt động tƣ pháp” của Phạm Xuân Khánh trên

12. Lê Cảm (2000), Quyền công tố: Một số vấn đề lý luận cơ bản, Tạp chí
Toà án nhân dân (8)


12

13. Lê Cảm (2002), Những vấn đề lý luận cơ bản về quyền tƣ pháp trong
Nhà nƣớc pháp quyền, Tạp chí Toà án nhân dân (11)
14. Lê Cảm và Nguyễn Ngọc Chí (Đồng chủ biên) (2004) Cải cách tƣ pháp ở
Việt Nam trong giai đoạn xây dựng Nhà nƣớc pháp quyền, Nxb Đại học
Quốc gia
15. Lê Hữu Thể (2000), Bàn về khái niệm quyền công tố, Tạp chí
Kiểm sát (8)
16. Lê Hữu Thể (2000), Về vị trí và chức năng của Viện kiểm sát nhân dân
trong bộ máy nhà nƣớc ta, Tạp chí Nhà nƣớc và pháp luật, (7)
17. Lê Tài Triển, (1971) Nhiệm vụ của Công tố viện, Giấy phép sở PHNT
ngày 1-3-1971 triển hạn ngày 6-9-1971
18. Lê Thị Tuyết Hoa, Bàn về quyền công tố, Tạp chí Nhà nƣớc và
pháp luật (10)
19. Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân (1960)
20. Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân (1981)
21. Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân (1992)
22. Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân (2002)
23. Nguyễn Đức Mai (1993), “Về thẩm quyền của Tòa án cấp phúc thẩm”,
Tạp chí Toà án nhân dân, (8)
24. Nguyễn Hải Hà (2003), “Hệ thống pháp luật Hoa Kỳ”, Đặc san
Nghề luật, (4)
25. Nguyễn Nông, Một số ý kiến về chức năng thực hành quyền công tố của
Viện kiểm sát (2002), Tạp chí Kiểm sát (3)
26. Nguyễn Tấn Dũng (2002), Bài phát biểu tại Hội nghị tổng kết công tác

39. Trƣờng Đại học Luật Hà Nội (1996), Tập bài giảng Lịch sử Nhà nƣớc và
pháp luật Việt Nam, Nxb Công an nhân dân
40. Trƣờng Đại học Luật Hà Nội (2003), Giáo trình Lý luận Nhà nƣớc và
pháp luật, Nxb Chính trị quốc gia


14

41. Trƣờng Đào tạo các chức danh tƣ pháp (2003), Kỷ yếu đề tài khoa học
cấp trƣờng: “Tranh tụng trong tố tụng hình sự Việt Nam, một số vấn đề
lý luận và thực tiễn”
42. Trƣờng Đào tạo các chức danh tƣ pháp (2004), Kỷ yếu đề tài khoa học
cấp trƣờng: “Xây dựng chƣơng trình đào tạo kiểm sát viên, một số vấn đề
lý luận và thực tiễn”
43. Viện Nghiên cứu khoa học pháp lý, Bộ Tƣ pháp (1999), Chuyên đề về:
Tƣ pháp hình sự so sánh, số đặc biệt phục vụ việc thảo luận toàn dân
dự thảo Bộ luật hình sự (sửa đổi)
44. Viện Khoa học kiểm sát, VKSNDTC (1995), Những vấn đề lý luận và
thực tiến cấp bách của tố tụng hình sự Việt Nam, Kỷ yếu đề tài khoa học
cấp Bộ
45. Viện Khoa học kiểm sát, VKSNDTC (1995), Bộ luật tố tụng hình sự
Thái Lan, Phụ trƣơng thông tin khoa học pháp lý
46. Viện Khoa học kiểm sát, VKSNDTC (2002), Bộ luật tố tụng hình sự
Liên bang Nga, Phụ trƣơng thông tin khoa học pháp lý
47. Viện khoa học xét xử, TANDTC, (1997) Công văn số 07/KHXX ngày
21/2/1997 về thẩm quyền của VKSND kiểm sát công tác xét xử của
TAND
48. VKSND thành phố Hà Nội (2002), Báo cáo tổng kết công tác kiểm sát
năm 2002
49. Viện trƣởng VKSNDTC (2004), Quy chế tạm thời về công tác thực hành