Bài 25: SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT, THÉP - NAM CHÂM ĐIỆN
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức :
- Mô tả được thí nghiệm về sự nhiễm từ của sắt, thép.
- Giải thích được vì sao người ta dùng lõi sắt non để chế tạo nam châm điện.
- Nêu được hai cách làm tăng lực từ của nam châm điện tác dụng lên một vật.
2. Kỹ năng : Mắc mạch điện theo sơ đồ, sử dụng các dụng cụ đo điện.
3. Thái độ : Cẩn thận, thực hiện an toàn điện, yêu thích môn học.
II. CHUẨN BỊ
Mỗi nhóm học sinh:
+ 1 ống dây có khoảng 500 hoặc 700 vòng. + Một ít đinh sắt.
+ 1 la bàn hoặc kim nam châm đặt trên giá thẳng đứng. + 1 công tắc.
+ 1 giá thí nghiệm. + 1 ampe kế có GHĐ 1,5A và ĐCNN 0,1A.
+ 1 biến trở. + 1 nguồn điện từ 3V đến 6V.
+ 1 lõi sắt non và 1 lõi thép có thể đặt vừa trong lòng ống dây.
+ 5 đoạn dây dẫn dài khoảng 50cm.
III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC
HĐ1: Kiểm tra bài cũ - Tổ chức tình huống học tập (5’)
- GV nêu câu hỏi kiểm tra bài cũ:
+ Tác dụng từ của dòng điện được
biểu hiện như thế nào?
+ Nêu cấu tạo và hoạt động của
nam châm điện mà em đã học ở lớp 7.
+ Trong thực tế, nam châm điện
được dùng làm gì?
- GV đánh giá, chấm điểm phần trả
lời của HS.
- HS nhớ lại kiến thức cũ, vận dụng
để trả lời câu hỏi của GV.
+ Dòng điện gây ra lực từ tác dụng
lên kim nam châm đặt gần nó. Ta nói

châm khi cuộn dây có lõi sắt, thép so
với khi không có lõi sắt, thép có gì
khác nhau?
- Yêu cầu HS báo cáo kết quả TN.
I. SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT, THÉP
1. Thí nghiệm
- HS quan sát hình 25.1, nghiên cứu
mục 1 SGK, nêu được mục đích thí
nghiệm: So sánh sự nhiễm từ của sắt và
thép.
- HS tiến hành thí nghiệm theo nhóm:
Mắc mạch điện như hình 25.1. Đóng
công tắc K, quan sát góc lệch của kim
nam châm so với ban đầu.
Đặt lõi sắt non hoặc lõi thép vào
trong lòng ống dây. Đóng công tắc K.
Quan sát và nhận xét về góc lệch của
kim nam châm so với trường hợp trước.
+ Khi đóng công tắc K, kim nam
châm bò lệch đi so với phương ban đầu.
+ Khi đặt lõi sắt hoặc thép vào lòng
cuộn dây, đóng công tắc K, góc lệch
của kim nam châm lớn hơn so với
trường hợp không có lõi sắt hoặc thép.
→ Lõi sắt hoặc thép làm tăng tác dụng
từ của ống dây có dòng điện.
HĐ3: Làm TN, khi ngắt dòng điện chạy qua ống dây, sự nhiễm từ của sắt non
và thép có gì khác nhau → Rút ra kết luận về sự nhiễm từ của sắt, thép (10’)
- GV yêu cầu HS nêu mục đích TN
ở hình 25.2, dụng cụ TN, cách tiến

- Thông báo về sự nhiễm từ của sắt,
thép khi được đặt trong từ trường:
+ Lõi sắt hoặc lõi thép làm tăng tác
dụng từ của ống dây vì khi đặt trong
từ trường thì lõi sắt và thép bò nhiễm
từ và trở thành một nam châm.
+ Không những sắt, thép mà các vật
liệu từ như niken, côban… đặt trong từ
trường đều bò nhiễm từ.
Chính vì sự nhiễm từ của sắt non và
thép khác nhau nên người ta đã dùng
sắt non để chế tạo nam châm điện
còn thép dùng để chế tạo nam châm
vónh cửu.
thì vẫn giữ được từ tính.
2. Kết luận
+ Lõi sắt hoặc lõi thép làm tăng tác
dụng từ của ống dây có dòng điện.
+ Khi ngắt điện, lõi sắt non mất hết từ
tính, còn lõi thép thì vẫn giữ được từ
tính.
- HS ghi kết luận vào vở.
- HS lắng nghe và ghi nhớ thông tin.
HĐ4: Tìm hiểu nam châm điện (10’)
- Yêu cầu HS làm việc với SGK và
thực hiện C2, chú ý đọc và nêu ý
nghóa của dòng chữ nhỏ: 1A-22Ω
trong hình 25.3.
- Có những cách nào làm tăng lực từ
của nam châm điện?

điện nữa không? Chỉ dẫn HS đọc
phần Có thể em chưa biết.
- HS tự làm các câu C4, C5, C6.
C4: Khi chạm mũi kéo vào đầu thanh
nam châm thì mũi kéo bò nhiễm từ và
trở thành một nam châm. Mặt khác,
kéo còn làm bằng thép nên sau khi
không còn tiếp xúc với nam châm nữa,
nó vẫn giữ được từ tính lâu dài.

C5: Chỉ cần ngắt dòng điện đi qua ống
dây của nam châm.
C6: Lợi thế của nam châm điện:
- Có thể chế tạo nam châm điện cực
mạnh bằng cách tăng số vòng dây và
tăng cường độ dòng điện đi qua ống
dây.
- Chỉ cần ngắt dòng điện đi qua ống
dây là nam châm điện mất hết từ tính.
- Có thể thay đổi tên từ cực của nam
châm điện bằng cách đổi chiều dòng
điện qua ống dây.
Dặn về nhà:
∗ Học kỹ bài phần ghi nhớ, tập trả lời lại các câu từ C1 → C6 trong bài.
∗ Làm bài tập 25.1→ 25.4 trang 31 SBT.
Duyệt của Tổ BM
81
87