QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM
VỚI SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI,
XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ TỔ QUỐC
NHÀ XUẤT BẢN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN
HÀ NỘI - 2004


MỤC LỤC
---------------CÙNG BẠN ĐỌC.............................................................................................................4
MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM GÓP PHẦN CÙNG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN
BẢO VỆ VỮNG CHẮC TỔ QUỐC VIỆT NAM XÃ HỘI CHỦ NGHĨA (PGS, TS
TRẦN HẬU) ....................................................................................................................7
QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM KẾ THỪA VÀ PHÁT HUY TRUYỀN THỐNG
QUÂN SỰ DÂN TỘC - Đại tá, TS LÊ ĐÌNH SỸ .........................................................16
CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VỚI QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC VÀ XÂY DỰNG ĐỘI
QUÂN CHỦ LỰC ĐẦU TIÊN CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM - Đại tá, TS
DƯƠNG ĐÌNH LẬP.......................................................................................................24
NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG XÂY DỰNG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM
THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH - PGS, TS LÊ VĂN TÍCH...................................35
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA TỔ CHỨC
QUÂN SỰ VỚI NGHỆ THUẬT QUÂN SỰ TRONG THỰC TIỄN VIỆT NAM - Đại tá
TRỊNH NGỌC NGHI .....................................................................................................41
TỪ CHẶNG ĐƯỜNG LỊCH SỬ 60 NĂM, SUY NGHĨ VỀ NHIỆM VỤ HẬU CẦN
QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM TRONG SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ
TỔ QUỐC - Thiếu tướng, TS TRẦN PHƯỚC...............................................................54
BẢO ĐẢM TRANG BỊ, BẢO ĐẢM KỸ THUẬT PHỤC VỤ XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ
TỔ QUỐC - Thiếu tướng ĐỖ ĐỨC PHÁP.....................................................................64
LỰC LƯỢNG VŨ TRANG QUÂN KHU THỦ ĐÔ 60 NĂM XÂY DỰNG VÀ
TRƯỞNG THÀNH - Trung tướng, TS NGUYỄN NHƯ HOẠT ...................................77
XÂY DỰNG THẾ TRẬN QUỐC PHÒNG TOÀN DÂN GẮN VỚI THẾ TRẬN AN
NINH NHÂN DÂN TRÊN ĐỊA BÀN QUÂN KHU 3 - Thiếu tướng, TS PHẠM XUÂN

CÙNG BẠN ĐỌC

Thực hiện chỉ thị của lãnh tụ Hồ Chí Minh, ngày 22 tháng 12 năm 1944, tại
khu rừng giữa hai tổng Hoàng Hoa Thám và Trần Hưng Đạo (thuộc châu
Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng), Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân đội quân chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam được thành lập.
Chỉ vài ngày sau khi ra đời, Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân đã
đánh thắng giòn giã hai trận Phai Khắt và Nà Ngần, mở đầu truyền thống
đã xuất quân là đánh thắng và truyền thống đánh thắng trận đầu của quân
đội ta.
Chấp hành Nghị quyết Hội nghị quân sự cách mạng Bắc Kỳ, ngày 15
tháng 5 năm 1945, Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân, Cứu quốc quân
và lực lượng vũ trang tập trung của các chiến khu, các địa phương trong cả
nước thống nhất thành Việt Nam Giải phóng quân và trở thành lực lượng
nòng cốt cùng toàn dân tiến hành thắng lợi cuộc Tổng khởi nghĩa tháng
Tám năm 1945 giành chính quyền trong cả nước.
Việt Nam Giải phóng quân trở thành quân đội của Nhà nước Việt Nam
dân chủ cộng hòa và đổi tên thành Vệ quốc đoàn, tiếp đó là Quân đội quốc
gia Việt Nam (5-1946) và Quân đội nhân dân Việt Nam từ năm 1950 đến
nay. Như vậy, từ Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân "Đội quân đàn
anh", dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, được nhân dân
hết lòng che chở, đùm bọc và giúp đỡ, đã phát triển thành Quân đội nhân
dân Việt Nam hùng hậu, càng đánh càng mạnh, càng đánh càng trưởng
thành, lập nên nhiều chiến công hiển hách, cùng toàn Đảng, toàn dân đánh
thắng hai đế quốc to là Pháp và Mỹ, làm tròn nhiệm vụ quốc tế, tiếp đó đã


có những cống hiến to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt
Nam xã hội chủ nghĩa.
Cùng với những chiến công mãi mãi ghi vào lịch sử dân tộc như những biểu
tượng sáng ngời về quân đội nhân dân, từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình biên tập, song cuốn sách
khó tránh khỏi những thiếu sót, khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng
góp xây dựng của bạn đọc.
Nhân dịp cuốn sách ra mắt bạn đọc, chúng tôi xin chân thành cám ơn sự
quan tâm chỉ đạo của Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, Thủ trưởng Tổng cục
Chính trị, sự cộng tác, giúp đỡ của các cơ quan hữu quan, các tác giả cho
sự ra đời của cuốn sách. Do thời gian và khuôn khổ sách có hạn, còn một số
bản tham luận chúng tôi chưa có điều kiện giới thiệu trong cuốn sách này,
rất mong nhận được sự cảm thông của tác giả.

BAN TỔ CHỨC HỘI THẢO


MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM GÓP PHẦN CÙNG QUÂN ĐỘI
NHÂN DÂN BẢO VỆ VỮNG CHẮC TỔ QUỐC VIỆT NAM XÃ HỘI
CHỦ NGHĨA
PGS, TS TRẦN HẬU *
Sáu mươi năm đã trôi qua, kể từ khi Quân đội nhân dân Việt Nam ra đời,
đó là thời gian ngắn ngủi so với lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ
nước của dân tộc ta. Trong suốt thời gian ấy, quân đội ta được nhân dân nuôi
dưỡng, được Đảng lãnh đạo, luôn trung thành với Tổ quốc, hết lòng vì nhân
dân, thể hiện rõ bản chất tốt đẹp của quân đội cách mạng, nhân dân ta luôn
tự hào về quân đội ta, Đảng và Nhà nước luôn đặt niềm tin và hy vọng vào
Quân đội nhân dân Việt Nam, công cụ sắc bén để bảo vệ Tổ quốc.
Bản chất cách mạng của Quân đội nhân dân Việt Nam khác với bản chất
của những đội quân nhà nghề, trước hết là ở mối quan hệ máu thịt, quan hệ
''cá - nước'' với nhân dân. Đó là quân đội do Đảng lãnh đạo giáo dục, rèn
luyện, quân đội của dân, do dân, vì dân. Đây là hòn đá thử vàng bản chất của
quân đội đặc biệt ấy, không thể không xuất phát từ đặc điểm tình hình đất
nước, trong khu vực và trên thế giới, từ yêu cầu của nhiệm vụ bảo vệ Tổ

là tăng cường sức mạnh nội lực của toàn dân, khơi dậy lòng yêu nước và
tinh thần tự hào, tự tôn dân tộc của mọi tầng lớp nhân dân ta, không phân
biệt dân tộc, tôn giáo, tầng lớp, ở trong Đảng hay ngoài Đảng, trong nước
hay ngoài nước, xóa bỏ mặc cảm, cùng nhau góp công, góp sức, tuỳ theo khả
năng và điều kiện của mỗi người mà đóng góp để làm nên sức mạnh tổng


hợp của đất nước. Bài học của nhân dân ta làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh
trong nhiều thập kỷ qua đã chứng minh: nếu biết phát huy sức mạnh của
khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thì chúng ta có thể vượt qua mọi khó khăn,
biến lực lượng cách mạng từ ít thành nhiều, từ yếu thành mạnh, tạo nên thế
đứng vững vàng của cả dân tộc ta và chiến thắng những kẻ thù có tiềm năng
kinh tế, quân sự lớn hơn ta gấp bội. Vì vậy, hơn bao giờ hết, ngày nay nhiệm
vụ bảo vệ Tổ quốc và yêu cầu tăng cường bản chất cách mạng của quân đội
nhân dân ta đòi hỏi toàn quân, toàn dân ta phải thường xuyên chăm lo và
củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy sức mạnh tổng hợp của tất
cả các ngành, các cấp, các giới, các lực lượng, tăng cường đoàn kết quân
dân, nhằm xây dựng tiềm lực mọi mặt cho đất nước, trong đó coi trọng xây
dựng tiềm lực quân sự - quốc phòng, bảo đảm cho đất nước luôn luôn ở
trạng thái ổn định để phát triển.
Để giữ vững bản chất cách mạng của quân đội hiện nay, yêu cầu phải
tăng cường mối quan hệ quân dân, thông qua phối hợp hành động với Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam. Từ khi ra đời đến nay, trong suốt 74 năm lãnh đạo
cách mạng Việt Nam, Đảng ta rất chú trọng xây dựng và không ngừng phát
huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc thông qua vai trò của các tổ
chức Mặt trận dân tộc thống nhất. Phong trào đấu tranh cách mạng nước ta,
ngay từ buổi đầu, đã gắn liền với hình thức mặt trận đầu tiên do Đảng sáng
lập - Hội phản đế đồng minh. Từ đó đến nay, không lúc nào vắng bóng Mặt
trận trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Với các tên gọi khác nhau, qua các thời kỳ, trong đó Đội Việt Nam tuyên

Việc tập hợp ngày càng đông đảo các tầng lớp nhân dân vào khối đại


đoàn kết toàn dân tộc là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam và cũng là của Quân đội nhân dân Việt Nam trong việc thực hiện
chiến lược bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Một trong những nhiệm vụ xây dựng
quân đội ta là thực hiện chức năng của đội quân công tác. Là lực lượng
chính trị đặc biệt, quân đội nhân dân thực hiện chức năng đội quân công tác
chủ yếu là tham gia tuyên truyền vận động nhân dân, củng cố khối đoàn kết
tại mỗi cộng đồng dân cư, xây dựng và bảo vệ chính quyền từ trung ương
đến cơ sở, nêu gương sáng trong nhân dân về quân đội cách mạng, giữ gìn
sự trong sạch và kỷ cương của đất nước, đấu tranh chống mọi tiêu cực xã
hội, góp phần làm lành mạnh các quan hệ xã hội ở nước ta. Thông qua cuộc
vận động ''Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư", do
Mặt trận phát động đã lôi cuốn mọi tầng lớp nhân dân xây dựng địa bàn dân
cư trong sạch, vừa cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí, phát huy dân chủ,
vừa củng cố an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, xây dựng môi trường
sống và môi trường xã hội lành mạnh. Bằng các hình thức hoạt động phong
phú, đa dạng của các tổ chức thành viên, Ủy ban Mặt trận cùng với quân đội
tích cực tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật
của Nhà nước đến từng người dân, giám sát việc thực hiện chính sách hậu
phương quân đội, thực hiện đền ơn đáp nghĩa, góp phần củng cố lòng tin của
nhân dân đối với Đảng và chế độ; đồng thời tập hợp đông đảo quần chúng,
đoàn kết xung quanh Đảng và chính quyền đấu tranh làm thất bại mọi âm
mưu, thủ đoạn tuyên truyền, kích động, chia rẽ của các thế lực thù địch,
hòng phá hoại sự ổn định chính trị của đất nước... Những chủ trương, biện
pháp thực hiện đúng đắn đó của Mặt trận Tổ quốc đã thiết thực góp phần xây
dựng thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân một cách
bền vững, tạo nên thế trận lòng dân, củng cố hệ thống chính trị, đặc biệt đối
với vùng sâu vùng xa, vùng biên giới, hải đảo tiền tiêu của Tổ quốc... Tiếp

chức chính trị, xã hội, của quân nhân xuất ngũ đối với việc củng cố khối đại
đoàn kết toàn dân tộc hiện nay.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một tổ chức mang tính liên hiệp tự nguyện
rộng rãi, nên có điều kiện thuận lợi cùng với quân đội làm tốt công tác vận
động đồng bào dân tộc thiểu số mà đại bộ phận đang cư trú tại những địa
bàn chiến lược quan trọng, nhưng đời sống còn nhiều khó khăn. Mặt trận
cùng với quân đội làm tốt công tác vận động đồng bào theo các tôn giáo,
tầng lớp nhân sĩ, trí thức, giới chủ doanh nghiệp tư nhân, kiều bào ta ở nước
ngoài,... Những việc làm thiết thực, hiệu quả trong thời gian qua đã góp
phần tạo nên sự đồng thuận xã hội, tham gia giải quyết những vấn đề phát
sinh, nhất là những mâu thuẫn trong một bộ phận dân cư, làm cho địa bàn
dân cư ở nhiều vùng trong sạch và ổn định. Những kết quả mà Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam đã làm được là công sức của các tổ chức thành viên đã kề
vai, sát cánh cùng hành động trong khuôn khổ chương trình chung của Mặt
trận, trong đó có sự đóng góp xứng đáng của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Quân đội nhân dân Việt Nam vừa là lực lượng nòng cốt xây dựng nền
quốc phòng toàn dân bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, đồng thời là một tổ
chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, gắn bó với Mặt trận trong
mọi thời kỳ lịch sử. 60 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, quân đội ta đã
không ngừng trưởng thành, lớn mạnh, phát huy tốt truyền thống của một đội
quân cách mạng mang bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân
tộc sâu sắc - một quân đội ''Trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến
đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội. Nhiệm vụ
nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh
thắng"1, luôn luôn xứng đáng với lòng tin yêu của nhân dân. Với tư cách là
tổ chức thành viên của Mặt trận, trong mọi điều kiện hoàn cảnh khác nhau,


quân đội luôn giữ được mối liên hệ mật thiết với tổ chức Đảng, chính quyền,
Ủy ban Mặt trận và đoàn thể các cấp cùng các tầng lớp nhân dân. Đặc biệt,

chiến lược phòng thủ đất nước. Sự phối hợp và thống nhất hành động giữa
Quân đội nhân dân Việt Nam với các tổ chức thành viên khác trong khuôn
khổ chương trình hành động chung của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực
hiện đường lối của Đảng về kết hợp hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng chủ
nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, là một yêu cầu
có tính khách quan do nhiệm vụ cách mạng của toàn Đảng, toàn dân ta hiện
nay đặt ra. Sự phối hợp đó nói lên vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
trong việc thực hiện chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình hiện nay, đặt
ra những yêu cầu nhiệm vụ mới, đồng thời cũng mở ra những triển vọng
rộng lớn cho Mặt trận Tổ quốc thực hiện vai trò tập hợp khối đại đoàn kết
toàn dân tộc, góp phần tăng cường tiềm lực quốc phòng và khả năng phòng
thủ của đất nước.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ đó, cần phải có chương trình phối hợp chặt
chẽ, cụ thể hiệu quả hơn nữa giữa Mặt trận và các tổ chức thành viên trong
Mặt trận, trong đó có quân đội nhân dân. Vì thế, cần tổ chức những buổi làm
việc thường xuyên và định kỳ, tiến tới xây dựng thành kế hoạch liên tịch và
quy chế phối hợp hoạt động giữa Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp
với Bộ Quốc phòng, với bộ chỉ huy quân sự các tỉnh, thành phố trong thời
gian tới. Làm được như vậy, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam sẽ có điều kiện để
đóng góp tốt hơn vào việc thực hiện chiến lược bảo vệ Tổ quốc của Đảng
trong giai đoạn mới của cách mạng, góp phần giữ gìn bản chất cách mạng và
phát huy truyền thống, xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng,


cùng toàn dân bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa./.
QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM KẾ THỪA VÀ PHÁT HUY
TRUYỀN THỐNG QUÂN SỰ DÂN TỘC
Đại tá, TS LÊ ĐÌNH SỸ *
Quân đội nhân dân Việt Nam đã trải qua một quá trình kế thừa và phát
huy truyền thống quang vinh của quân đội các triều đại trước. Đó là truyền

thắng giặc. Đó là do trí tuệ con người, do tài thao lược của bộ tham mưu, của
lãnh đạo chỉ huy quân đội và do cả trí thông minh quả cảm của các binh sĩ.
Nghệ thuật quân sự của ông cha ta trong nhiều triều đại là nghệ thuật quân
sự chiến tranh nhân dân, dựa trên nền tảng quyết tâm chiến đấu của toàn
quân, toàn dân và cả nước.
Kế thừa và phát huy truyền thống quân sự quý báu của dân tộc, truyền
thống anh hùng quyết chiến quyết thắng của quân đội ta được nâng lên ở
trình độ mới, biểu hiện tinh thần gan dạ, trí thông minh, sáng tạo và tài thao


lược kiệt xuất. Với quyết tâm đánh địch và thắng địch, quân đội ta đã từng
giờ, từng phút, tranh thủ luyện rèn, nâng cao trình độ, chạy đua với thời
gian, khắc phục những hạn chế để vươn lên, trưởng thành lớn mạnh.
Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, bộ đội ta đã kiên trì học
tập, làm chủ vũ khí trang bị kỹ thuật hiện đại, không ngừng nâng cao sức
mạnh chiến đấu của mình. Để thắng lợi, quân ta đã không chỉ có lòng dũng
cảm phi thường, nghị lực cách mạng kiên cường, mà phải luôn luôn tìm tòi
sáng tạo cách đánh độc đáo, lấy chất lượng cao thắng số lượng nhiều, kết
hợp giữa thô sơ và hiện đại, giữa du kích và chính quy để thắng vũ khí hiện
đại, thắng cách đánh hiện đại của quân địch. Kẻ thù tìm trăm phương nghìn
kế nhằm phát huy sức mạnh của chúng, hòng đè bẹp tinh thần của quân dân
ta, nhưng chúng đã thất bại trước sức kháng chiến mạnh mẽ của quân đội và
nhân dân ta. Cán bộ và chiến sĩ ta đã quyết tâm tìm mọi cách để thắng địch
bằng những mưu hay kế giỏi, vượt qua muôn vàn khó khăn, chịu cực nhọc
để nghĩ ra cách phát huy sở trường của ta, hạn chế sở trường của địch và
giành thắng lợi trong mọi tình huống.
Thắng lợi trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ xâm lược
là những kỳ tích của Quân đội nhân dân Việt Nam, của cả dân tộc Việt Nam.
Kẻ thù bị thua nhưng chúng không hiểu vì sao đã thua, nhiều bạn bè của ta
trên thế giới vẫn ngỡ ngàng không hiểu vì sao Việt Nam đã thắng Mỹ? Điều

năm qua, chúng ta càng phải đoàn kết chung sức chung lòng, phấn đấu xây
dựng quân đội vững mạnh toàn diện, gắn bó với dân, trở thành một quân đội
cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại. Truyền thống vẻ vang
trong chiến đấu và xây dựng cần được giữ vững, tiếp tục kế thừa và phát huy


trong điều kiện mới, để quân đội ta hoàn thành mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà
nước và nhân dân giao phó, cùng toàn dân đẩy mạnh công cuộc công nghiệp
hoá, hiện đại hoá, giành thắng lợi lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa./.

CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VỚI QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC VÀ XÂY
DỰNG ĐỘI QUÂN CHỦ LỰC ĐẦU TIÊN CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN
DÂN VIỆT NAM
Đại tá, TS DƯƠNG ĐÌNH LẬP*
Chủ tịch Hồ Chí Minh là lãnh tụ sáng lập, tổ chức xây dựng Đảng Cộng sản
Việt Nam quang vinh, đồng thời cũng là lãnh tụ sáng lập, tổ chức và xây
dựng Quân đội nhân dân Việt Nam, quân đội kiểu mới của dân tộc - quân đội
của dân, do dân, vì dân. Chính vì thế, cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn gắn liền với sự hình thành, quá trình xây
dựng và phát triển của Đảng, của quân đội, nằm trong tiến trình đấu tranh
cách mạng của nhân dân ta trong hơn nửa thế kỷ qua.
Đối với lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam nói chung, Quân đội nhân
dân Việt Nam nói riêng, Chủ tịch Hồ Chí Minh là Người cha thân yêu, là
Tổng tư lệnh tối cao của các lực lượng vũ trang nhân dân, luôn được cán bộ,
chiến sĩ rất mực kính yêu và tin tưởng tuyệt đối. Hiếm có một vị Tổng tư
lệnh lại gần gũi người lính của mình như Bác Hồ đối với cán bộ, chiến sĩ
Quân đội nhân dân Việt Nam. Cũng hiếm có một quân đội nào lại yêu quý
Tổng tư lệnh tối cao của mình như Quân đội nhân dân Việt Nam yêu quý
Bác Hồ. Tình cảm thiêng liêng đó chính là nguồn động lực để cán bộ, chiến