SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"GIÁO DỤC NẾP SỐNG THANH LỊCH, VĂN MINH QUA TÁC
PHẨM: “ MỘT NGƢỜI HÀ NỘI” CỦA NGUYỄN KHẢI - NGỮ
VĂN LỚP 12"

1


A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Nhân dịp kỷ niệm 1000 năm thăng Long- Hà Nội. Sở giáo dục và đào tạo Hà Nội
đã đưa vào giảng dạy “ Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh Hà Nội”
vào các cấp học như: tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông trên địa bàn thành
phố Hà Nội. Nhằm khơi dậy niềm tự hào được kế thừa truyền thống thanh lịch, giữ gìn
nét văn hóa đặc trưng của người Hà Nội, qua đó tạo sự chuyển biến từng bước về nhận
thức hành vi cho học sinh, góp phần đào tạo, xây dựng thế hệ người Hà Nội thanh lịch,
văn minh để xây dựng Thủ đô và đất nước phồn vinh, giàu mạnh.
Để giúp mỗi người hình thành và giữ nếp sống thanh lịch, văn minh phải là một
quá trình liên tục. Làm cho mọi người nâng cao nhận thức về giá trị của nếp sống thanh
lịch, văn minh, ý nghĩa của việc xây dựng đời sống văn hóa Thủ đô. Ở nhà trường cần
xây dựng nếp sống thanh lịch , văn minh cho học sinh thông qua các hoạt động giáo dục
và những bài học cụ thể, từ định hướng đến chỉ dẫn hành vi, trong sinh hoạt trong học tập
và trong giao tiếp ứng xử góp phần hình thành nhân cách, phong cách của người Hà Nội.
Trên thực tế các trường trên địa bàn của thành phố Hà Nội đã đang giảng dạy giáo
dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh Hà Nội vào trong các bộ môn như:
chuyên đề giảng dạy thanh lịch, văn minh vào tiết học trong tuần ở thời khóa biểu chính
khóa của nhà trường mỗi tuần một tiết cho các lớp học, các hoạt động ngoài giờ lên lớp
và một số bộ môn như Giáo dục công dân, Địa lí, Văn học… cũng đang sử dụng phương
pháp tích hợp để giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh với đặc thù riêng

lối sống có văn hóa phù hợp với thời đại.
Văn minh là gì? Là “ nền văn hóa có đặc trưng riêng tiêu biểu cho một xã hội rộng
lớn, một thời đại hay cả nhân loại”. Văn minh biểu hiện ở trình độ phát triển cao của văn
hóa về phương diện vật chất theo hướng xóa bỏ những lạc hậu, thấp kém để xây dựng
một xã hội tiến bộ hơn, hoàn thiện hơn.
Thanh lịch, văn minh là đặc trưng nổi bật trong nếp sống người Hà Nội đó là nếp
sống có văn hóa tích cực tiến bộ phù hợp với các giá trị sống của cộng đồng. Người thanh
lịch văn minh là người có dáng vẻ hành vi trang nhã, giao tiếp ứng xử lịch sự, thể hiện sự
tiến bộ hiểu biết phù hợp với thời đại với dân tộc.
Lịch sử của Hà Nội với 1000 năm tuổi có điều kiện tự nhiên đất đai trù phú, địa
hình thuận lợi, khí hậu ôn hòa. Sự ưu đãi của thiên nhiên đã làm cho Hà Nội là “ Chốn
hội tụ của bốn phương đất nước" “ muôn vật phong phú tốt tươi” đã làm cho Hà Nội là
một đô thị lớn bậc nhất của nước ta “ Thứ nhất kinh kì, thứ nhì phố Hiến” là sự phồn
thịnh về kinh tế, phát triển về văn hóa. Đây cũng là nơi hội tụ của các tài năng tinh hoa về
trí tuệ tiêu biểu của dân tộc Việt Nam để tạo nên những nét đẹp truyền thống mang màu
sắc riêng của mảnh đất ngàn năm văn hiến.
Bản sắc văn hóa Thăng Long - Hà Nội thể hiện độc đáo của vùng văn hóa dân cư
Hà Nội. Có thể hình dung chân dung văn hóa con người Hà Nội với những giá trị nổi bật
như sự lịch lãm, tinh tế, hào hoa trí tuệ, có nghĩa khí, giàu lòng yêu nước, tình nhân ái,
yêu chuộng hòa bình; người Hà Nội trang nhã, nền nã, hướng nội sâu sắc, quan hệ rộng
mở, có bản lĩnh và tự trọng.

3


Một trong những nét nổi bật trong bản sắc văn hóa riêng của người Hà Nội là thanh
lịch, văn minh. Đây là kết quả của sự hội tụ, kết tinh những giá trị trong và quốc tế trên
trục văn hóa Bắc- Nam, Đông- Tây. Đồng thời, nhiều giá trị văn hóa của các vùng đất
khác khi được “ Hà Nội hóa” đã mang giá trị mới- kết quả của quá trình lan tỏa những
tinh hoa văn hóa Thăng Long- Hà Nội.


4


trong ẩm thực trong trang phục và trong giao tiếp ứng xử của người Hà Nội đã đi vào
văn chương Việt Nam một cách sâu đậm.
Với môn ngữ văn trong trường THPT đã thể hiện được rất rõ nét đẹp văn hóa thanh
lịch, văn minh của người Hà Nội. Hà Nội là thủ đô, nơi hội tụ, gạn lọc, kết tinh và lan
tỏa hoa ra cả nước. Trong thời đại hội nhập, sự hội tụ lan tỏa của Hà Nội còn rộng ra với
cả thế giới. Hà Nội là đầu mối giao lưu quốc tế, có đại sứ quán của các nước, có nhều
người nước ngoài sinh sống và làm việc, du lịch.
Người Hà Nội vừa tự hào về truyền thống thanh lịch của đất đô thành, vừa đại diện
cho nhân dân cả nước tự hào giới thiệu về văn hóa Việt Nam, đất nước con người Việt
Nam. Người Hà Nội cần hiểu sâu về lịch sử Việt Nam, văn hóa Việt Nam và nét đẹp đặc
trưng của văn hóa Hà Nội là thanh lịch; có khả năng giới thiệu với bạn bè bốn phương về
văn hóa ẩm thực Hà Nội, đặc biệt là về phở Hà Nội, về cách ăn bằng bát đũa; về cái áo
dài duyên dáng, về phố cổ, về Hồ Gươm, về hát chèo, về ca trù và rối nước…Thể hiện sự
hào hoa, người Hà Nội sẵn sàng đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng về văn hóa của bạn bè,
rộng rãi, phóng khoáng trong giao tiếp.
Xuất phát từ những lý do trên đã tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: “GIÁO DỤC
NẾP SỐNG THANH LỊCH, VĂN MINH QUA TÁC PHẨM: “ MỘT NGƯỜI HÀ
NỘI” CỦA NGUYỄN KHẢI - NGỮ VĂN LỚP 12.
III. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Đề tài nghiên cứu nội dung: “GIÁO DỤC NẾP SỐNG THANH LỊCH, VĂN
MINH QUA TÁC PHẨM: “ MỘT NGƯỜI HÀ NỘI” CỦA NGUYỄN KHẢI- NGỮ
VĂN LỚP 12 và qua một số bài học trong môn Ngữ văn lớp 12- THPT để góp phần giáo
dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho HS.
IV. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1. Đối tƣợng:
Học sinh lớp 12A8 và lớp 12A9 của trường THPT Ba Vì năm học 2011-2012.

Người Hà Nội ăn uống thanh đạm, thanh cảnh, coi trọng chất lượng hơn coi trọng
việc thưởng thức chứ không chỉ đáp ứng nhu cầu về vật chất. Ngay cả khi xơi bát cơm
cũng không được xơi đầy, khi ăn phải từ tốn thưởng thức hương vị của từng món, vừa ăn

6


vừa trò chuyện, nhai nuốt thong thả. Họ luôn coi trọng phép lịch sự trong ăn uống nên với
người Hà Nội thì “ Lời chào cao hơn mâm cỗ” họ rất coi trọng nề nếp.
2. Ngƣời Hà Nội luôn chỉnh tề, nền nã trong trang phục:
Họ luôn thể hện sự am hiểu của mình trong trang phục hằng ngày. Cách ăn mặc đẹp
phù hợp, lịch sự thể hiện thái độ vừa tự trọng vừa tôn trọng người khác trở thành nét đặc
trưng của người Hà Nội.
Trang phục của nam nữ của người già và trẻ em…luôn giữ được vẻ đẹp trang nhã,
hài hòa giản dị. Mỗi người đều ăn vận đúng với vị thế xã hội và nghề nghiệp của mình
phù hợp với điều kiện làm việc và hoàn cảnh giao tiếp. Người Hà Nội bao giờ cũng cẩn
trọng trong lựa chọn trang phục sao cho quần áo phù hợp với điều kiện thời tiết lại vừa có
tính thẩm mĩ cao. Đặc điểm khí hậu bốn mùa đã góp phần giúp Hà Nội trở thành kinh đô
thời trang Việt.

Người thanh lịch Hà Nội biết ăn diện đổi mốt mà vẫn coi trọng sự tinh tế, kín đáo,
tế nhị, không quá cầu kì, không để “cái đẹp” phủ nhận lấn lướt “ cái nết” mà vẫn toát lên
vẻ đẹp tiêu biểu thanh lịch của mình.
3. Ngƣời Hà Nội lịch thiệp tế nhị trong giao tiếp ứng xử:

7


Họ luôn coi trọng giao tiếp ứng xử trước hết trong lời ăn tiếng nói. Qua tiếng nói
người ta nhận ra tiếng nói “ Hồ Gươm”. Cái thanh lịch của tiếng nói người Hà Nội là ở

Khi tham gia hoạt động vui chơi, thể dục thể thao như: đá cầu, đá bóng, chơi cầu
lông… họ luôn chơi hết mình, với tinh thần cao thượng, cổ vũ vô tư trong sáng, tôn trọng
kỷ luật không làm phiền người khác.
6. Ngƣời Hà Nội ứng xử văn minh với thiên nhiên và môi trƣờng:
Họ luôn yêu và gắn bó với thiên nhiên, gìn giữ và bảo vệ môi trương sống xanhsạch- đẹp. Người Hà Nội luôn có kiến thức và ý thức tô điểm cho thiên nhiên thêm màu
xanh của cây lá và rực rỡ sắc hoa suốt bốn mùa, tạo nên dáng vẻ một thành phố trầm mặc
cổ kính và thơ mộng nên thơ.

Những hàng cây trồng trên hè phố trong công viên, ven hồ, trên đường đi… xòe
bóng mát giữa những trưa hè oi ả. Lúc nào Hà Nội cũng như một rừng hoa với những sắc
màu rực rỡ tạo nên một vẻ đẹp riêng mà không có một thành phố nào trên thế giới có
những nét giống .
II. NHIỆM VỤ CỦA NGƢỜI GV TRONG VIỆC TÍCH HỢP GIÁO DỤC Ý
THỨC HIỂU VỀ NÉT ĐẸP THANH LỊCH, VĂN MINH CỦA NGƢỜI HÀ NỘI
VÀO DẠY HỌC NGỮ VĂN

9


Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh là dựa trên những tri thức về những nét
đẹp, truyền thống văn hóa nghìn năm của Hà Nội mà hình thành thái độ, ý thức, trách
nhiệm và kĩ năng sống cho HS, nhằm khơi dậy niềm tự hào được kế thừa truyền thống
thanh lịch, giữ gìn nét văn hóa đặc trưng của Hà Nội. Qua đó tạo sự chuyển biến từng
bước về nhận thức, hành vi cho học sinh, góp phần đào tạo, xây dựng thế hệ người Hà
Nội thanh lịch, văn minh, xây dựng Thủ đô và đất nước phồn vinh giàu mạnh. Đây là
một vấn đề hết sức cần thiết là một quá trình lâu dài, không phải chỉ ở HS THPT mà ở
mọi lứa tuổi, là người dân Thủ đô Hà Nội thì đều phải hiểu để xây dựng thói quen giao
tiếp thanh lịch, văn minh là cho Hà Nội thực sự trở thành một không gian văn hóa xứng
đáng với truyền thống văn hiến, anh hùng.
Là một GV giảng dạy môn Ngữ văn, thông qua một số bài học liên quan đến nếp

giờ Làm văn.
- Phải đảm bảo kiến thức cơ bản, tính lôgic của nội dung bài học, không làm quá
tải lượng kiến thức và tăng thời gian của bài học. Các ví dụ, nội dung giáo dục nếp sống
thanh lịch, văn minh giáo viên đưa vào phải ngắn gọn, hấp dẫn, lôi cuốn được sự chú ý
của HS.
- Phải gây được sự hứng thú ở HS khi tích hợp nếp sống thanh lịch, văn minh của
người Hà Nội.
2. Mức độ
Việc tích hợp nội dung giáo dục nếp sống văn hóa thanh lịch, văn minh của người
Hà Nội thể hiện ở 3 mức độ: mức độ toàn phần, mức độ bộ phận và mức độ liên hệ.
- Mức độ toàn phần: Mục tiêu và nội dung của bài học phù hợp hoàn toàn với
mục tiêu và nội dung của giáo dục nếp sống văn hóa thanh lịch, văn minh của người Hà
Nội .
- Mức độ bộ phận: Chỉ có một phần bài học có mục tiêu và nội dung giáo dục nếp
sống văn hóa thanh lịch, văn minh của người Hà Nội .
- Mức độ liên hệ: Có điều kiện liên hệ một cách logic, trực tiếp như đi tham quan
lễ hội hoặc viện bảo tàng dân tộc học.
3. Phƣơng pháp
Trong quá trình lồng ghép nội dung giáo dục nếp sống văn hóa thanh lịch, văn
minh của người Hà Nội, tôi đã sử dụng những phương pháp sau:
- Phương pháp khai thác kinh nghiệm thực tế để giáo dục: Khi tìm hiểu về văn
hóa của Hà Nội xưa và nay trên thực tế ở các phố cổ Hà Nội và trong các ngày lễ hội
diễn ra những nét văn hóa đặc trưng.
- Phương pháp giải quyết vấn đề cộng đồng : cung cấp những thông tin về văn hóa
của người Hà Nội và văn hóa ở địa phương nơi các em đang sinh sống và học tập, tổ
chức cho HS tham gia vào các lễ hội được tổ chức ở địa phương để góp phần bảo vệ nếp
sống văn hóa thanh lịch, văn minh của người Hà Nội .
- Phương pháp nêu gương: Muốn nét đẹp văn hóa thanh lịch, văn minh của người
Hà Nội được tồn tại mãi mãi giúp học sinh hiểu và gìn giữ thì bản thân GV phải gương
mẫu.

đổi theo nền kinh tế thị trường như thế nào, nhằm giúp các em ý thức hơn trong việc gìn
giữ nét đẹp văn hóa đó .
2.2 Bài: Một ngƣời Hà Nội- Nguyễn Khải.
Trong quá trình tích hợp, tôi vận dụng phương thức tích hợp bộ phận và liên hệ,
vận dụng phương pháp khai thác kinh nghiệm thực tế để giáo dục và sử dụng cách thức:

12


Vận dụng kiến thức trong nội dung bài học để liên hệ thực tế có liên quan đến nếp sống
thanh lịch, văn minh của người Hà Nội thông qua nhân vật cô Hiền. Cho các em học
sinh xem các hình ảnh, clip liên quan đến nếp sống thanh lịch, văn minh, văn hóa của
người Hà Nội khi tích hợp nội dung giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh của người
Hà Nội.
Theo phân phối chương trình và sự thống nhất của tổ chuyên môn, bài học này
được dạy trong 1 tiết. Tôi hướng dẫn HS tìm hiểu vẻ đẹp và phẩm chất của nhân vật cô
Hiền và cách nhìn nhận của cô về góc độ văn hoá của Hà Nội trong thời kì kháng chiến
chống Mỹ và đất nước thời kì hòa bình. Trong lời vào bài tôi cho HS xem một đoạn clip
về văn hóa, phong tục nếp sống của người Hà Nội để tạo sự hấp dẫn, để các em trực tiếp
cảm nhận được vẻ đẹp của Thăng Long- Hà Nội bằng thị giác trước khi cảm nhận bằng
hệ thống ngôn từ trong văn bản. Trong quá trình tìm hiểu vẻ đẹp của Hà Nội ở góc độ
thiên nhiên, tôi cho HS xem một số hình ảnh về phố cổ Hà Nội để HS cảm nhận được vẻ
đẹp cổ kính, thơ mộng của Hà Nội xưa và nay. Khi tìm hiểu vẻ đẹp của cô Hiền và phẩm
chất của người Hà Nội tôi cho HS xem clip cách ứng xử văn hóa, các lễ hội của người Hà
Nội để HS thấy được vai trò của nếp sống thanh lịch, văn minh của người Hà Nội trong
sự bảo tồn văn hoá và phát triển kinh tế của Hà Nội. Đồng thời tôi còn cung cấp cho HS
một số thông tin mang tính thời sự về những nét đẹp văn hóa của Hà Nội đã và đang bị
mai một do nếp sống xô bồ của thị trường…
Qua nội dung tiết học tôi đã chỉ cho các em thấy nét đẹp thanh lịch, văn minh của
người Hà Nội để các em thấy thêm yêu và tự hào vì mình là người Hà Nội. Đồng thời tôi

* Giáo viên

: Soạn giáo án.

* Học sinh

: Soạn bài.

IV. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1. Ổn định lớp – kiểm tra sĩ số:
2. Kiểm tra bài cũ: Suy nghĩ của anh (chị) về nhân vật chị Hoài trong tiểu thuyết
“Mùa lá rụng trong vườn” của Ma Văn Kháng?
3. Nội dung bài mới:
Hoạt động
của GV và
HS

Nội dung cần đạt

Nội dung tích hợp

I.Tìm hiểu chung
- Gv hướng 1. Tác giả
dẫn HS đọc * Tên khai sinh là Nguyễn
thêm.
Mạnh Khải (1930-2008
Hướng sinh tại Hà Nội .

14


+ Vấn đề xã hội-chính trị có
tính thời sự.
+ Tính cách, tư tưởng tinh
thần của con người hiện nay
trước những biến động phức
tạp của đời sống.
- Phong cách NT: Cảm hứng
triết luận với giọng văn đôn
hậu, trầm lắng, nhiều suy
ngẫm, triết lý.
- Vị trí văn học sử: một trong
những cây bút hàng đầu của
văn xuôi sau cách mạng
tháng Tám năm 1945
2. Tác phẩm
- Xuất xứ: in trong tập truyện
ngắn cùng tên của Nguyễn
Khải (1990).
- Nội dung: Truyện đã thể
hiện những khám phá, phát
hiện của Nguyễn Khải về vẻ

15


đẹp trong chiều sâu tâm hồn,
tính cách con người Việt Nam
qua bao biến động, thăng trầm
của đất nước.
GV: Dựa

dắt: Nhân
vật trung + Nguyên nhân cô Hiền và
tâm
của gia đình ở lại: “họ không thể
rời xa Hà Nội, không thể
truyện
ngắn là cô sinh cơ lập nghiệp ở một
Hiền. Cũng vùng đất khác”
như người => sự gắn bó máu thịt với
Hà
Nội Hà thành.
khác, cô đã - Kháng chiến chống Mĩ:
cùng
Hà
Nội, cùng + Người con cả tình nguyện
đất nước tòng quân => phản ứng: “Tao
trải
qua đau đớn mà bằng lòng, vì tao
nhiều biến không muốn nó sống bám

16


động thăng
trầm nhưng
vẫn
giữ
được cốt
cách người
Hà Nội. Cô

nữ Việt Nam yêu nước, một
GV
giới người mẹ nhân hậu, vị tha.
thiệu xuất
thân
và
một số đặc - Năm đầu Hà Nội vừa giải
điểm thời phóng
thiếu nữ.
+ Bối cảnh: Tâm lí không
đồng nhất: chúng tôi - vui
thế, tại sao những người vốn
sống ở Hà Nội - chưa thật
vui?
GV: Nhận
xét về tính
cách
cô
Hiền- nhân
vật trung
tâm
của
truyện, đặc
biệt là suy
nghĩ, cách

+ Khi con gọi cháu là “Đồng
chí Khải” => cô Hiền chỉnh
“anh Khải” ->cô Hiền dường
như chỉ chú ý đến mối quan

can thiệp nhiều vào việc của
GV bình: dân quá
Tính cách => trung thực, có cái nhìn
nhân
vật sâu sát về thời cuộc.
được bộc
lộ
qua
nhiều tình * Phẩm chất
huống khác
- Sinh hoạt
nhau, trong
nhiều thời + Cái ở: ở rộng quá, một tòa
điểm lịch nhà tọa lạc ngay ngay tại một
đường phố lớn, hướng nhà
sử.
nhìn thẳng ra cây si cổ thụ và
hậu cung của đền Ngọc Sơn.
GV
dẫn + Cái mặc: “sang trọng quá”
dắt: Con
người gắn + Cái ăn: “không giống với
với
từng số đông” => so sánh với lối
ăn uống bình dân của gia
biến
chuyển lớn đình “tôi”
của lịch sử => Khẳng định: “Cô Hiền
dân tộc => đích thị là tư sản”.
Cái

vật làm này sẽ vi phạm chính
vẫn thống sách.
nhất,
• Mở cửa hàng đồ lưu niệm
không bị để đảm bảo “đủ ăn” mà
phôi pha không bóc lột bất kì ai.
=>
thời
gian là thứ - Có đầu óc thực tế:
nước rửa + Không có lòng tự ái, sự
ảnh
làm ganh đua, thói thời thượng,
nổi rõ hình không có cái lãng mạn hay
sắc nhân mơ mộng viển vông.
vật.
+ Đã tính là làm, đã làm là
không để ý đến lời đàm tiếu
của thiên hạ => bản lĩnh, có
lập trường.
+ Đi lấy chồng: dù giao du
rộng nhưng chọn làm vợ một
ông giáo cấp Tiểu học hiền
lành, chăm chỉ => cả Hà Nội
“kinh ngạc”.
+Tính toán cả chuyện sinh đẻ
sao cho hợp lí, đảm bảo
tương lai con cái.
- Trân trọng, nâng niu, gìn
giữ truyền thống văn hoá


những phẩm giá người Hà
Học sinh Nội, là cái truyền thống cốt
thảo luận, cách người Hà Nội.
phát biểu.
2. Các nhân vật khác trong
truyện.
a. Nhân vật “tôi”:
- Đó là một người đã chứng
kiến và tham gia vào nhiều
chặng đường lịch sử của dân
tộc.
- Là người yêu Hà Nội, am
hiểu Hà Nội.
- Rất có ý thức khẳng định
kinh nghiệm cá nhân.
GV:

Nêu - Giỏi quan sát, ưa triết luận.

20


cảm nghĩ
về nhân vật
“tôi”,
Dũng,
những
thanh niên
Hà Nội và
cả những

ngọn đuốc văn hoá truyền sắc sảo, đặc biệt là về nhân
thống của đất kinh kì cháy vật cô Hiền, về Hà Nội và
người Hà Nội. Ẩn sâu trong
sáng.
giọng điệu vừa vui đùa, khôi
* Những con ngƣời tạo nên hài, vừa khôn ngoan, trải đời
những nhận xét “không là hình ảnh một người gắn bó
mấy vui vẻ” của “tôi” về thiết tha với vận mệnh đất
Hà Nội.
nước, trân trọng những giá trị
- Ông bạn trẻ đạp xe nhƣ văn hóa của dân tộc.
gió:
Giáo viên mở rộng: một so
+ Hành động : đạp xe nhanh, sánh độc đáo nằm trong
đâm vào người khác.
mạch trữ tình ngoại đề của
+ Ngôn ngữ: tiếng chửi “tiên người kể chuyện. Bản sắc Hà
Nội, văn hóa Hà Nội là chất
sư cái anh già”
vàng mười, là mỏ vàng trầm
-> thô tục, vô văn hóa, không tĩnh được bồi đắp, tích tụ từ
biết lễ độ.
biết bao hạt bụi vàng như bà
- Những ngƣời mà nhân vật Hiền.
tôi quên đƣờng hỏi thăm:

+ Hành động: trả lời bâng
GV:
quơ, giương mắt nhìn, hất
Chuyện

phát tượng nghệ thuật, một hình
biểu tự do. ảnh ẩn dụ về vẻ đẹp của Hà
Nội.
Gv giảng:
Quy luật 4. Đặc sắc nghệ thuật
này được - Giọng điệu trần thuật:
khẳng định + Vừa tự nhiên, dân dã vừa
bằng niềm trĩu nặng suy tư.
tin của con
+ Vừa giàu chất khía quát,
người
thành phố triết lí vừa đậm tính đa thanh
đã kiên trì ( nhiều giọng : tự tin xen lẫn
cứu sống hoài nghi, tự hào xen lẫn tự
được cây trào…)
si. Có thể + Hài hước rất có duyên tạo
bị tàn phá, không khí gần gũi thoải mái.
bị nhiễm
-> Giọng điệu trần thuật đã
bệnh
làm cho truyện ngắn đậm đặc
nhưng vẫn chất tự sự rất đời thường mà
là
một hiện đại.
người Hà
Nội
với - Nghệ thuật xây dựng nhân
vật:
truyền
thống văn + Tạo tình huống gặp gỡ

sạn của Hà Nội”, làm mờ đi
nét đẹp tế nhị, thanh lịch của
người Tràng An

Gv giảng: Quy luật này được
khẳng định bằng niềm tin của
con người thành phố đã kiên
trì cứu sống được cây si. Có
thể bị tàn phá, bị nhiễm bệnh
nhưng vẫn là một người Hà
Nội với truyền thống văn hoá
đã được nuôi dưỡng suốt
trường kì lịch sử, là cốt cách,
tinh hoa, linh hồn của đất
nước.
GV giảng: Ngôn ngữ nhân
vật “tôi” đậm vẻ suy tư,
chiêm nhiệm, lại pha chút hài
hước, tự trào; ngôn ngữ của
cô Hiền ngắn gọn, rõ ràng,

23


dứt khoát...)
4. Củng cố: Nắm nội dung, nghệ thuật của tác phẩm, ghi nhớ Sgk.
5. Dặn dò: Học sinh học bài cũ và soạn bài mới
V. KẾT QUẢ SAU KHI ÁP DỤNG ĐỀ TÀI
Trong năm học 2011- 2012, tôi được Ban giám hiệu phân công giảng dạy 2 lớp 12,
đó là lớp 12A8và lớp 12A9. Trong suốt một năm học, tôi đã tích hợp lồng ghép nội dụng

Hà Nội còn nhiều, các em chưa hiểu được văn hóa Thăng Long- Hà Nội.
Sau một thời gian được học nội dung về nếp sống thanh lịch, văn minh của người Hà
Nội, được lồng ghép trong hai bài học trên, số HS chưa có kiến thức về nếp sống
thanh lịch, văn minh của người Hà Nội đã giảm xuống rõ rệt:
Bảng thống kê số HS không có kiến thức về nếp sống thanh lịch, văn minh
của ngƣời Hà Nội 2010- 2012
Không hiểu văn
hóa Hà Nội
10 HS

Hiểu
nhiều

nhưng
8 HS

không

Hiểu và thích học
67 HS

Nhìn vào bảng thống kê số HS không có kiến thức về nếp sống thanh lịch, văn
minh qua bài Mùa lá rụng trong vườn- Ma Văn Kháng, Một người Hà Nội- Nguyễn
Khải tôi nhận thấy có một sự thay đổi rõ rệt về kiến thức. Nếu năm học trước, khi tôi

24


chưa tích hợp nội dung về nếp sống thanh lịch, văn minh của người Hà Nội, trong tổng
số 94 HS của 2 lớp có 50 HS không có kiến thức về nếp sống thanh lịch, văn minh của

D. ĐỀ XUẤT VÀ KIẾN NGHỊ
1. Đề xuất

25