Thử giải m các màu sắc ám gợi ã
trong bài thơ Tống biệt hành của thâm tâm
Nguyễn Thị Thuý Anh
Trong thế giới quanh ta có rất nhiều màu sắc nh xanh, đỏ, tím, vàng đó
là màu sắc của tự nhiên nó không hề mang một gam lợng nào của cảm xúc.
Nhng khi những màu sắc đó đi vào tác phẩm văn chơng, hay dới bàn tay biến
ảo của các hoạ sỹ sắc màu không chỉ là hình ảnh của thế giới mà nó chở nặng
lợng cảm xúc, tâm hồn. Những yếu tố chỉ màu sắc đợc ngời nghệ sỹ sử dụng
trong tác phẩm, với sự gia công đầy nghệ thuật nh lựa chọn phù hợp, đặt đúng
chỗ, thực hiện các phép chuyển nghĩa, tăng lợng nghĩa nội hàm làm cho
chúng trở nên kỳ diệu, mang cuộc sống riêng lung linh, kỳ ảo. Khi giải mã các
tác phẩm văn học chúng ta không nên bỏ qua các yếu tố màu sắc tồn tại trong
thế giới nghệ thuật của tác phẩm, bởi có thể từ đó ta khám phá đợc thế giới bí
ẩn bên trong. Đặc biệt, trong thơ khi mà mỗi tín hiệu nhỏ nhất đều mang lợng
tâm hồn. ở bài Tống biệt hành của nhà thơ Thâm Tâm có rất nhiều màu sắc
ám gợi, nhà thơ đã gửi gắm vào đó bao nhiêu cảm xúc, bao nhiêu rung động
của tâm hồn. Để xâm nhập đợc vào một phần cái thế giới bí hiểm này - thế
giới cảm xúc chúng ta thử mở cánh cửa từ những màu sắc có trong bài thơ.
Tống biệt hành nằm trong đề tài chung ngàn đời của thơ ca- đề tài
tống biệt, diễn tả những cảm xúc buồn thơng, nhung nhớ, cô đơn, ly biệt nhng
Tống biệt hành lại là một bài Thơ mới cho nên cách thức thể hiện cảm xúc
đã không còn lối cũ nghìn xa nữa, dù viết về chia biệt nhng bài thơ không có
cảnh chia ly là một còn đờng, một dòng sông, một rừng cây (nh trong thơ
cổ). Nhng không phải vì thế mà bài thơ thiếu vắng sắc màu cuộc sống, sắc màu
tự nhiên. Thế giới màu sắc trong tống biệt hành rất phong phú, điểm qua, ta
có thể thấy có màu của buổi chiều không thắm không vàng vọt màu hoàng
hôn trong mắt trong màu trời của một ngày cuối hạ tơi lắm thay màu của
đôi mắt biếc , màu của sen cuối mùa, màu chiếc lá bay, hạt bụi, hơi r-
ợu Thế giới màu sắc trong bài thơ thể hiện rõ cái nhìn nghệ thuật của nhà
thơ, hơn nữa nó chở đầy cảm xúc.
Trớc hết ta thấy màu sắc trong bài thơ là sự chế ngự cái vô hình của cảm

anh ta khi nhìn vào mắt ngời đi.
Trên đây, chúng ta mới lý giải màu hoàng hôn trong mắt nhng chúng ta
cũng cần chú ý đến màu mắt trong cách dùng từ láy âm trong mắt trong
đã là kỳ tuyệt rồi; ở đây còn tài hoa hơn nữa ngay trong một kết hợp thơ mà
nhà thơ đã tạo ra thật nhiều màu sắc, mắt trong là cặp mắt trong trẻo cha hề v-
ơng vấn chút buồn của cuộc đời đa đoan này, thế mà giờ đây đã nhuốm đầy
bóng hoàng hôn chia biệt, sao ở đây không chỉ gợi nỗi buồn mà còn gợi cả
niềm thơng; thế là thôi, cặp mắt trong trẻo nh tâm hồn trong sáng kia giờ đã
gợn lên nỗi buồn nhớ ai hoài xa vắng, vậy ở đây không chỉ buồn mà nh có gì
mất mát; cái mất mát thật vô hình mà cũng thật rõ ràng nó đang diễn ra ngay
trong cặp mắt của bạn, của ta. Hơn nữa màu hoàng hôn gợi buồn chia biệt thơ
xa cũng đã nói nhng hoàng hôn trong mắt trong thì đích thực của tâm hồn
Thơ mới, chỉ có ở Thâm Tâm vì thế nó tạo nên sự linh diệu cho bài thơ, cũng
nh sự linh diệu khi diễn tả những nỗi lòng. Cũng là cặp mắt ( lạ thế, nhng khi
chia xa có lẽ ngời ta ít lời mà hay nhìn vào mắt) nhng đây là đôi mắt biếc -
một sáng tạo độc đáo của thi nhân (ngời Việt không hoặc ít khi nói mắt biếc).
Chính cái độc đáo này đã diễn tả đợc thật nhiều. Mắt biếc là biểu tợng về vẻ
đẹp, về tuổi trẻ; mắt biếc là cặp mắt chỉ có ở trẻ thơ, màu mắt biếc đó
xoáy vào lòng ngời ra đi một nỗi niềm buâng khuâng ám ảnh. Thật vậy, đôi
2
mắt biếc hiện lên trong một ngày đẹp trời, cái trong sáng, tơi vui của ngày
với cặp mắt em nhỏ là trờng lực mãnh mẽ níu kéo, dằng giữ ngời đi, làm cho
ngời đi quyết chí mà không khỏi buồn thơng, day dứt.
Và cuối bài thơ là những hình ảnh chiếc lá bay, hạt bụi, hơi rợu ở
đây nhà thơ không có dụng ý dùng nó nh những yếu tố chỉ màu sắc mà đó là
những yếu tố gợi hình ảnh. Thế mà khi đọc, chúng ta cứ phảng phất thấy một
màu nào đó. Phải chăng đó là những sắc màu đã có sẵn trong tâm thức của
mỗi ngời cũng nh những dây đàn đã căng trên phím chỉ cần chạm khẽ là ngân
lên những giai điệu. Cho nên khi hình ảnh chiếc lá bay, hạt bụi, hơi rợu xất
hiện là gợi lên trong chúng ta cái sắc màu bàng bạc, phảng phất lụi tàn. Khổ