NHỮNG ĐỨA CON TRONG GIA ĐÌNH
Nguyễn Thi
Một sô thầy cô nói bài này bên GDTX không học nên không phải ôn. Nhưng các
em vẫn phải học để thi và kiểm tra ở trường, thi học sinh giỏi.
Với truyện ngắn này, các em ôn tập theo những dạng đề sau :
+ Dạng 1 : Cảm nhận hình tượng nhân vật.
Tác phẩm có nhiều nhân vật, trong đó 2 nhân vật chính là chị Chiến và Việt. Các
nhân vật khác ít khi vào.
+ Dạng 2 :Cảm nhận, phân tích đoạn trích văn xuôi.
Tác phẩm này chú ý những đoạn quan trọng như :
“Một loạt súng lớn văng vẳng dội đến ầm ĩ...đang bắtđầu xung phong”
“Cúng mẹ và cơm nước xong... lội hết đồng này sang bưng khác”.
+ Dạng 4 : Nghị luận ý kiến bàn về nhân vật, ý kiến bàn về tác phẩm,…
+ Dạng 5 :Dạng đề so sánh văn học: tác phẩm này có thể so sánh với những tác
phẩm cùng chủ đề ( ví dụ Rừng Xà Nu)
+ Dạng 6:Liên hệ thực tế ( dạng đề tích hợp nghị luận xã hội). Ví dụ : từ hình
tượng nhân vật Việt và Chiến, có thể liên hệ tới vẻ đẹp của người chiến sĩ đang
ngày đêm bảo vệ biển đảo quê hương, liên hệ tới trách nhiệm của thành niên hiện
nay đối với đất nước, hoặc lí tưởng sống của thanh niên hiện nay,
3 vấn đề trọng tâm của tác phẩm cần nắm vững là truyền thống yêu nước,
khuynh hướng sử thi, hình ảnh con người nam bộ ...
KIẾN THỨC CƠ BẢN
1. Tác giả
– Nguyễn Đình Thi ( 1924 -2003) bút danh là Nguyễn Ngọc Tấn.


– Nguyên quán của ông ở làng Vũ Thạch- Hà Nội, cha qua đời từ khi ông còn nhỏ,
mẹ đi bước nữa nên ông phải sống nương tựa nhờ họ hàng xung quanh, cuộc sống
cơ cực vất cả.
– Ông sáng tác nhiều thể loại: bút kí, truyện ngắn, tiểu thuyết…
2. Tác phẩm.

+ Căm thù giặc sâu sắc
+ Gan góc, dũng cảm, khao khát được chiến đấu giết giặc
+ Giàu tình nghĩa, rất mực thủy chung, son sắt với cách mạng và quê hương
Thiên truyện là một bài ca ca ngợi truyền thống đấu tranh bất khuất của những
người nông dân Nam Bộ nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung.
4. Phân tích và so sánh tính cách các nhân vật Việt và Chiến để làm rõ sự tiếp nối
truyền thống gia đình của những người con.
Chiến và Việt là thế hệ tiếp nối cùa dòng sông truyền thống của gia đình. Người
mẹ ngã xuống nhưng dòng sông truyền thông vẫn chảy:
* Hình tượng người mẹ luôn hiện về trong Chiến:
- Chiến mang vóc dáng của má: "hai bắp tay tròn vo sạm đỏ màu cháy nắng...
thân người to và chắc nịch". Đó là vẻ đẹp của những con người sinh ra để gánh
vác, để chống chọi, để chịu đựng và để chiến thắng.
- Chiến đặc biệt giống má ở cái đêm sắp xa nhà đi bộ đội. Chiến biết lo liệu, toan
tính việc nhà y hệt má (nói nghe ìn như má vậy). Hình ảnh người mẹ như bao bọc
lấy Chiến, từ cái lối nằm với thằng út em trên giường ở trong buồng nói với ra đến
lồ hứ một cái "cóc’“ rồi trỏ mình. Đến nỗi chỉ trong một khoảng thời gian ngắn
ngủi trong đêm, Việt đã không dưới ba lần thấy chị giống như má, có khác là ở chỗ
chị "không bẻ tay rồi đập vào bắp vế than mỏi" mà thôi. Chính Chiến cũng thấy
mình trong đêm ấy đang hòa vào trong mẹ: "Tao cũng đã lựa ý nếu má còn sống
chắc má tính vậy, nên tao cũng tính vậy.“ Nguyễn Thi muốn cho ta hiểu rằng:
trong cái thời khắc thiêng liêng ấy, người mẹ luôn trong lòng những đứa con.


* Nét tính cách chung của hai chị em.
- Hai chị cũng cùng sinh ra trong một gia đình chịu nhiều mất mát đau thương
(cùng chứng kiến cái chết đau thương của ba và má).
- Hai chị em có chung mối thù với bọn xâm lược. Tuy còn nhỏ tuổi, chí căm thù
đã thôi thúc hai chị em cùng một ý nghĩ: phải trả thù cho ba má và có cùng nguyện
vọng: được cầm súng đánh giặc.

- Đêm trước ngày ra đi, Chiến nói với em những lời nghiêm trang thì Việt lúc
"lăn kềnh ra ván cười khì khì", lúc lại rình "chụp một con đom đóm úp trong lòng
tay".
- Vào bộ đội, Chiến đem theo tấm gương soi còn Việt lại đem theo một chiếc
súng cao su.
- Nhưng sự vô tư không ngăn cản Việt trở thành một anh hùng (ngay từ bé Việt đã
dám xông vào đá thằng đã giết cha mình. Khi trở thành một chiến sĩ, mặc dù chỉ có
một mình, với đôi mắt không còn nhìn thấy gì, với hai bàn tay đau đớn, Việt vẫn
quyết tâm ăn thua sống mái với quân thù).
Nhân vật Việt là một thành công lớn trong cách xây dựng nhân vật của Nguyễn
Thi. Tuy còn hồn nhiên và còn nhỏ trước chị nhưng trước kẻ thù Việt lại vụt lớn,
chững chạc trong tư thế của một người chiến sĩ.
ĐỀ BÀI THAM KHẢO
Đề 1 : Cảm nhận của anh/ chị về vẻ đẹp của thanh niên Việt Nam trong thời kì
kháng chiến chống Mĩ cứu nước qua hai đoạn trích sau:
“… Cây sắt thứ hai đập vào trước ngực Mai, chị lật đứa bé ra sau lưng. Nó lại
đánh sau lưng, chị lật đứa bé ra trước ngực.
… T nú sẽ không kêu ! không”
“…Việt tỉnh dậy lần thứ tư, trong đầu còn thoáng qua hình ảnh của người mẹ.
….Ở đó có các anh đang chờ Việt, đạn ta đang nổ lên đầu giặc Mĩ những đám lửa
dữ dội, và những mũi lê nhọn hoắt trong đêm đang bắt đầu xung phong…”
Đáp án:ở bài Rừng xà nu
http://thutrang.edu.vn/ve-dep-nguoi-thanh-nien-viet-nam-qua-hai-doan-trich-trongrung-xa-nu-va-nhung-dua-con-trong-gia-dinh


Đề 2 : Đề bài: “Văn xuôi những năm kháng chiến chống Mỹ xứng đáng là bản
anh hùng ca ca ngợi những con người miền Nam anh hùng, kiên cường, bất khuất,
căm thù giặc cháy bỏng, yêu thương quê hương đất nước tha thiết, thủy chung,
nghĩa tình son sắt với cách mạng, với kháng chiến”.
Qua việc phân tích các tác phẩm tiêu biểu đã học trong giai đoạn chống Mĩ cứu

Những đau thương đó hun đúc tinh thần chiến đấu, lòng căm thù giặc sâu sắc của
con người Việt Nam. Biến đau thương thành sức mạnh chiến đấu cũng là một biểu
hiện của chủ nghĩa anh hùng cách mạng:
+ Tnú lên đường đi “lực lượng” dù mỗi ngón tay mất đi một đốt.
+ Việt và Chiến cùng vào bộ đội, coi việc đánh giặc trả nợ nước, thù nhà là lẽ
sống.
Họ chiến đấu bởi sức mạnh của lòng căm thù giặc, cũng là bởi sức mạnh của tình
yêu thương, vì: chỉ có cầm vũ khí đứng lên, ta mới có thể bảo vệ được những gì
thiêng liêng nhất, bảo vệ tình yêu và sự sống. Chân lí đó đã được minh chứng qua
số phận và con người cách mạng của những người dân Nam Bộ trong hai tác phẩm
trên, chân lí đó cũng được rút ra từ thực tế đau thương mất mát nên nó càng có giá
trị, càng khắc sâu vào lòng người.
Những con người miền Nam anh hùng, kiên cường, bất khuất, thủy chung, nghĩa
tình son sắt với cách mạng, với kháng chiến:
Nhân vật Tnú:
+ Từ nhỏ đã gan dạ, đi liên lạc bị giặc bắt được, tra tấn dã man vẫn quyết không
chịu khai.
+ Anh vượt ngục trở về, lại là người lãnh đạo thanh niên làng Xô Man chống giặc,
bị đốt mười đầu ngón tay vẫn không kêu rên trước mặt kẻ thù.
Ở Tnú toát lên vẻ đẹp của người anh hùng trong sử thi Tây Nguyên và vẻ đẹp của
chủ nghĩa anh hùng cách mạng thời đại chống Mĩ.
Nhân vật Việt: bị thương trong trận đánh lại lạc mất đơn vị, vẫn chắc tay súng
quyết tâm tiêu diệt kẻ thù. Đối với chị Chiến, Việt ngây thơ, nhỏ bé, còn trước kẻ
thù, Việt vụt lớn lên, chững chạc trong tư thế người anh hùng.


Nhân vật Chiến: cùng em bắn cháy tàu địch trên sông Định Thủy; quyết tâm lên
đường trả thù cho gia đình với lời nói như dao chém đá “Tao đã thưa với chú Năm
rồi, đã làm thân con gái ra đi thì tao chỉ có một câu: Nếu giặc còn thì tao mất, vậy
à”.

Đề 3 : Hình tượng người lính và Chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong truyện
ngắn “Những đứa con trong gia đình” Nguyễn Thi
Bài làm :
“Những đứa con trong gia đình” của nhà văn Nguyễn Thi được sáng tác trong
không khí của những ngày kháng chiến chống Mỹ quyết liệt và hào hùng. Câu
chuyện kể về những đứa con trưởng thành trong gia đình có truyền thống cách
mạng. Mỗi một nhân vật trong tác phẩm có một nét tính cách riêng, nhưng đều
mang vẻ đẹp của con người Việt Nam trong kháng chiến.
Chủ nghĩa anh hùng cách mạng trước tiên thể hiện ở những nhân vật mang phẩm
chất anh hùng, bất khuất, từ đau thương trỗi dậy để chiến đấu chống lại kẻ thù xâm
lược:
Hai chị em Chiến và Việt cùng sinh ra trong một gia đình chịu nhiều mất mát đau
thương do kẻ thù gây ra. Ngay từ nhỏ , hai chị em đã chứng kiến cái chết của cha
rồi sau này là cái chết của người mẹ thật tàn khốc. Tất cả điều đó đã tạc vào tâm
khảm chị em Việt mối thù sâu nặng không đội trời chung với kẻ thù xâm lược. Tuy
còn nhỏ tuổi, lòng căm thù đã thôi thúc hai chị em có cùng một ý nghĩ: phải trả thù
cho ba má, và có cùng nguyện vọng: được cầm súng đánh giặc.
Việt là nhân vật trung tâm của câu chuyện. Việt xuất thân trong một gia đình cách
mạng. Những con người trong gia đình ấy đã gắn bó với nhau trong một mối tình
ruột thịt, người nào cũng đáng yêu, đáng quý, người nào cũng có tính cách riêng,
nhưng tất cả đều có lòng căm thù giặc sâu sắc, hành động dũng cảm, gan góc trong
chiến đấu, có niềm say mê và khao khát được đánh giặc, rất tình nghĩa, rất đỗi thủy
chung với gia đình, với cách mạng và Tổ quốc. Hơn nữa, Việt xuất thân trong một
gia đình mang nặng thù nhà, nợ nước. Ông nội của Việt bị lính tổng Phòng bắn vào
giữa bụng, bà nội bị lính quận Sơn hành hạ, đánh đập. Ba của Việt thì bị giặc chặt
đầu, má Việt thì bị trái ca nông của Mỹ giết chết khi đi đấu tranh ở Mỏ Cày, thím
Năm thì bị giặc bắn chết khi đi rọc lá chuối… những người thân trong gia đình của
Việt lần lượt bị giặc sát hại. Những đau thương mất mát này đã sớm khơi dậy lòng
căm thù giặc của Việt, đồng thời cũng sớm khơi dậy ý thức đấu tranh để trả thù
nhà và góp phần vào việc đấu tranh giải phóng miền Nam của Việt.

hiểu cái chết là như thế nào: “Chết là gì nhỉ? Chắc là đau gấp mấy lần bị thương.
Hay chết là người thật biến lên trên nóc nhà, còn người giả thì nằm lại đó? Việt
chưa bao giờ nghỉ tới cái chết, mà cũng chưa nghe ai nói rõ nó ra sao”. Và Việt
không hề biết sợ chết, chỉ sợ là không còn được ở chung với đồng đội và cũng
không được đi bộ đội nữa . Những điều suy nghĩ của Việt về cái chết thật ngây
thơ . Trước sau, trong hoàn cảnh nào Việt cũng nghĩ đến chiến đấu. Đó chính là
bản chất vốn có của Việt và cũng chính là bản chất tốt đẹp của tuổi trẻ Việt Nam
thời chống Mỹ.


Trong truyện ngắn Những đứa con trong gia đình Nguyễn Thi đã xây dựng khá
thành công hình tượng nhân vật Việt – một nhân vật tiêu biểu cho tuổi trẻ miền
Nam, tuổi trẻ của cả đất nước anh hùng. Sức mạnh của tuổi trẻ không gì ngăn nổi,
hứa hẹn sẽ mở ra những khúc sông hào hùng hơn, vẻ vang hơn để đổ về biển lớn
của cách mạng.
Trong tác phẩm, nhân vật Chiến hiện lên là một cô gái trẻ nhưng biết lo liệu, toan
tính việc nhà chu đáo trước khi tòng quân. Chị đã trưởng thành trong khó khăn
gian khổ, đảm việc nước giỏi việc nhà, dù trong bom đạn ác liệt vẫn luôn hướng ra
chiến trường. Chiến đã có thể thay thế được người mẹ đã mất để lo liệu công việc
gia đình, và Chiến còn có thể cầm súng để đánh lại kẻ thù nữa.Chiến đã nói với em
trong đêm thu xếp việc nhà trước lúc ra trận: “Tao đã thưa với chú Năm rồi. Đã
làm thân con gái thì tao chỉ có một câu: Nếu giặc còn thì tao mất, vậy à!”. Câu nói
mộc mạc, giản dị ấy vang lên như một lời thề chắc nịch thể hiện ý chí , lòng quyết
tâm của thế hệ trẻ lúc bấy giờ.
Chú Năm tiêu biểu cho vẻ đẹp của người nông dân Nam bộ hiền lành chất phác,
giàu cảm xúc . Cuộc đời chú Năm chứng kiến bao tội ác của thằng Tây, thằng Mỹ
và bọn tay sai.Chú hay kể sự tích cho con cháu,động viên con cháu tham gia đánh
giặc trả thù cho ba má, bảo vệ quê hương. Chú có cuốn sổ ghi chép chuyện gia
đình. Đó còn là những trang ghi chép tội ác của kẻ thù gây ra, những chiến công
của từng thành viên, như một biên niên sử. Bản thân ông cũng chính là một trang

những dây súng nổ vô hồi vô tận. Súng lớn và súng nhỏ quyện vào nhau như tiếng
mõ và tiếng trống đình đám dậy trời dậy đất hồi Đồng khởi. Đúng súng của ta rồi!
Việt muốn reo lên. Anh Tánh chắc ở đó, đơn vị mình ở đó. Chà, nổ dữ, phải chuẩn
bị lựu đạn xung phong thôi! Đó, lại tiếng hụp hùm…chắc là một xe bọc thép vừa bị
ta bắn cháy. Tiếng súng nghe thân thiết và vui lạ. Những khuôn mặt anh em mình
lại hiện ra…Cái cằm nhọn hoắt ra của anh Tánh, nụ cười và cái nheo mắt của anh
Công mỗi lần anh động viên Việt tiến lên…Việt vẫn còn đây, nguyên tại vị trí này,
đạn đã lên nòng, ngón cái còn lại vẫn sẵn sàng nổ súng. Các anh chờ Việt một
chút. Tiếng máy bay vẫn gầm rú hỗn loạn trên cao, nhưng mặc xác chúng. Kèn
xung phong của chúng ta đã nổi lên. Lựu đạn ta đang nổ rộ…
(Trích Những đứa con trong gia đình – Nguyễn Thi)
1. Đoạn văn trên được viết theo phương thức biểu đạt nào?
2. Nội dung chủ yếu của đoạn văn bản là gì ?
3. Nêu tác dụng của biện pháp so sánh trong đoạn văn ?
4. Từ láy văng vẳng có ý nghĩa như thế nào trong việc miêu tả cảnh chiến
trường?
5. Tại sao Tiếng súng nghe thân thiết và vui lạ đối với nhân vật Việt ?
6. Hãy xác định những câu văn là lời của nhân vật Việt, tìm hiểu tâm
trạng của việt bộc lộ trong những câu văn đó
7. Qua đoạn văn, anh/ chị hiểu gì về nhân vật Việt?
Trả lời :
Câu 1 : Đoạn văn được viết theo phương thức tự sự .


Câu 2 : Đoạn văn kể chuyện nhân vật Việt bị thương nặng trên chiến trường. Một
lần tỉnh lại, Việt nghe tiếng súng của ta, nhớ về đồng đội và quyết tâm tìm về đơn
vị.
Câu 3 : Phép tu từ so sánh trong văn bản được thể hiện qua câu văn : Súng lớn và
súng nhỏ quyện vào nhau như tiếng mõ và tiếng trống đình đám dậy trời dậy đất
hồi Đồng khởi. Hiệu quả nghệ thuật: đem tiếng súng lớn, súng nhỏ của ta so sánh

Đề 8: So sánh Việt và Chiến


Xem thêm tại : http://thutrang.edu.vn/tag/nhung-dua-con-trong-gia-dinh