ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
PHẠM THỊ KIM CÚC
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN
DU LỊCH MẠO HIỂM TẠI LÂM ĐỒNG
Chuyên ngành: Du lịch học
(Chƣơng trình đào tạo thí điểm)
LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRẦN DUY LIÊN
Hà Nội, 2009
Luận văn thạc sĩ du lịch
Phạm Thị Kim Cúc
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Tôi xin chịu
trách nhiệm trước Hội đồng Khoa học Khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học
Xã hội và Nhân văn Hà Nội.
Học viên
Phạm Thị Kim Cúc
.................................................................................. Error! Bookmark not defined.
1.1.3.4. Du lịch mạo hiểm và du lịch khám phá Error! Bookmark not defined.
1.1.4. Đặc điểm và phân loại du lịch mạo hiểm .... Error! Bookmark not defined.
1.1.5. Thị trường du lịch mạo hiểm và khách du lịch mạo hiểm Error! Bookmark
not defined.
Luận văn thạc sĩ du lịch
Phạm Thị Kim Cúc
1.2. Các yếu tố ảnh hƣởng đến sự phát triển du lịch mạo hiểm.. Error! Bookmark
not defined.
1.2.1. Hệ thống tài nguyên du lịch........................... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Điều kiện phát triển kinh tế xã hội ............... Error! Bookmark not defined.
1.2.3. Điều kiện cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật ....Error! Bookmark not
defined.
1.2.4. Các điều kiện khác .......................................... Error! Bookmark not defined.
1.3. Du lịch mạo hiểm tại Việt Nam............................. Error! Bookmark not defined.
1.3.1. Tiềm năng du lịch mạo hiểm tại Việt Nam . Error! Bookmark not defined.
1.3.2. Thực trạng khai thác và phát triển du lịch mạo hiểm tại Việt Nam .....Error!
Bookmark not defined.
1.3.3. Xu hướng du lịch mạo hiểm tại Việt Nam .. Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2. TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH
MẠO HIỂM TẠI LÂM ĐỒNG ................ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.1. Thực trạng và định hƣớng phát triển du lịch Lâm Đồng ..... Error! Bookmark
not defined.
2.1.1. Thực trạng phát triển du lịch Lâm Đồng giai đoạn 1995 – 2008..........Error!
Bookmark not defined.
2.1.1.1. Hệ thống khách sạn – nhà hàng ............. Error! Bookmark not defined.
defined.
2.3.2.2. Các sản phẩm du lịch mạo hiểm.......... Error! Bookmark not defined.
2.3.3. Khách và thị trường khách du lịch mạo hiểm .............Error! Bookmark not
defined.
2.3.3.1. Khách du lịch mạo hiểm ......................... Error! Bookmark not defined.
2.3.3.2. Động cơ và kênh thông tin ..................... Error! Bookmark not defined.
2.3.3.3. Các hoạt động ưa thích ........................... Error! Bookmark not defined.
2.3.3.4. Lưu trú và chi tiêu ................................... Error! Bookmark not defined.
2.3.3.5. Thị trường khách nội địa ........................ Error! Bookmark not defined.
2.3.3.6. Thị trường khách quốc tế....................... Error! Bookmark not defined.
2.3.4. Hiệu quả kinh doanh du lịch mạo hiểm ....... Error! Bookmark not defined.
2.3.5. Hoạt động quảng bá du lịch mạo hiểm ........ Error! Bookmark not defined.
2.3.6. Chính sách đầu tư, quy hoạch phát triển du lịch mạo hiểm ..................Error!
Bookmark not defined.
2.4. Đánh giá hoạt động du lịch mạo hiểm tại Lâm Đồng ..... Error! Bookmark not
defined.
CHƢƠNG 3. ĐỊNH HƢỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH
MẠO HIỂM TẠI LÂM ĐỒNG ................ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
3.1. Định hƣớng phát triển du lịch Lâm Đồng .......... Error! Bookmark not defined.
Luận văn thạc sĩ du lịch
Phạm Thị Kim Cúc
3.2. Định hƣớng phát triển du lịch mạo hiểm tại Lâm Đồng Error! Bookmark not
defined.
3.3. Những thuận lợi và khó khăn đối với du lịch mạo hiểm tại Lâm Đồng Error!
Bookmark not defined.
3.4. Các giải pháp phát triển du lịch mạo hiểm tại Lâm Đồng ... Error! Bookmark
Bookmark not defined.
Bảng 1.2. Phân biệt du lịch sinh thái và du lịch mạo hiểm ...... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 1.3. Du lịch mạo hiểm phân theo điểm đến và hoạt động ..... Error! Bookmark
not defined.
Bảng 1.4. Ước tính thị trường du lịch mạo hiểm quốc tế ......... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 1.5. Thị trường khách du lịch thiên nhiên và thiên nhiên hoang dã .......... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.1. Bảng thống kê cơ sở lưu trú của Lâm Đồng năm 2007 . Error! Bookmark
not defined.
Bảng 2.2.Thực trạng phát triển cơ sở lưu trú của Lâm Đồng (2000 – 2007)..... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.3. Cơ sở lưu trú trên địa bàn Lâm Đồng, phân theo chủ sở hữu ............ Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.4. Tình hình thu nhập du lịch Lâm Đồng (2000 – 2007) ... Error! Bookmark
not defined.
Bảng 2.5. GDP du lịch Lâm Đồng (2004 - 2007) ..... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.6. Số lượng du khách đến Lâm Đồng (2000 - 2008) ... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 2.7. Thực trạng phát triển lao động ngành du lịch của Lâm Đồng ........... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.8. Diện tích đất rừng tại Lâm Đồng ............... Error! Bookmark not defined.
Luận văn thạc sĩ du lịch
Phạm Thị Kim Cúc
Bảng 2.9. Người tổ chức hoạt động du lịch mạo hiểm (N = 119) .. Error! Bookmark
Phạm Thị Kim Cúc
Bảng 2.23. Kết quả kinh doanh các hoạt động du lịch mạo hiểm tại Công ty cổ phần
du lịch sinh thái Phương Nam năm 2008 ................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.24. Kết quả kinh doanh các hoạt động du lịch mạo hiểm của công ty TNHH
Hội Hữu (Dalat Holidays), giai đoạn 2004-2006 ...... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.25. Kết quả kinh doanh các hoạt động du lịch mạo hiểm tại công ty TNHH
Hội Hữu (Dalat Holidays) năm 2008 .......................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.26. Đánh giá của khách du lịch về các dịch vụ, sản phẩm du lịch mạo hiểm
.......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.27. Khách du lịch mạo hiểm với tư cách tham gia (N = 119) ................ Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.28. Mức độ mạo hiểm của du lịch mạo hiểm Lâm Đồng... Error! Bookmark
not defined.
Bảng 2.29. Khách du lịch có tiếp tục tham gia các hoạt động mạo hiểm (%) ... Error!
Bookmark not defined.
Sơ đồ:
Sơ đồ 1.1. Phân loại du lịch mạo hiểm ....................... Error! Bookmark not defined.
Sơ đồ 1.2. Mạo hiểm nhẹ và mạo hiểm nặng ............. Error! Bookmark not defined.
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Sau gần 20 năm phát triển, du lịch Việt Nam đã có những thành tựu đáng kể.
Số lượng khách quốc tế và nội địa ngày càng gia tăng, năm 1990 Việt Nam chỉ đón
được 250.000 lượt khách quốc tế và 1 triệu lượt khách nội địa. Hiện nay, 6 tháng
đầu năm 2007 con số đó là 2.117.466 lượt khách quốc tế và khoảng 20 triệu lượt
khách nội địa [Báo cáo của Tổng cục Du lịch, 7/2007]. Điều đó chứng tỏ hình ảnh
du lịch Việt Nam được bạn bè quốc tế đón nhận rộng rãi hơn.
Trên thế giới, du lịch mạo hiểm đã được biết đến từ những năm đầu của thế
còn đang nghèo nàn và đơn điệu của Việt Nam.
Lâm Đồng là tỉnh có nhiều tiềm năng du lịch phục vụ cho loại hình du lịch
mạo hiểm và loại hình này xuất hiện tại Lâm Đồng từ những năm 90 và có thể
khẳng định rằng Lâm Đồng là cái nôi của du lịch mạo hiểm, tuy nhiên chưa có
những nghiên cứu chính thức về du lịch mạo hiểm, nếu có chỉ là nghiên cứu dưới
góc độ du lịch mạo hiểm núi. Việc khai thác và kinh doanh du lịch mạo hiểm từ
Luận văn thạc sĩ du lịch
Phạm Thị Kim Cúc
trước đến nay chưa có sự quan tâm và đầu tư của các cấp chính quyền cũng như các
đơn vị kinh doanh du lịch mạo hiểm, do đó du lịch mạo hiểm phát triển chưa tương
xứng với tiềm năng của nó. Nhiều đơn vị tổ chức và kinh doanh du lịch mạo hiểm
tự phát, thiếu trách nhiệm với điểm đến, chưa chuyên nghiệp và hiểu biết về loại
hình du lịch này còn hạn chế cho nên chưa tạo được hiệu quả cao. Du lịch mạo hiểm
tại Lâm Đồng cần được nhìn nhận, tổng hợp, đánh giá quá trình hình thành và phát
triển để nhận ra những điểm mạnh và điểm yếu cần khắc phục, từ đó đưa ra các giải
pháp phát triển một cách đúng hướng, có tổ chức, có quy hoạch. Điều đó sẽ góp
phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch cũng như xây dựng hình ảnh về loại hình du lịch
đã, đang và sẽ phát triển tại Lâm Đồng.
Từ những vấn đề trên, tác giả tiến hành nghiên cứu đề tài: “Thực trạng và
giải pháp phát triển du lịch mạo hiểm tại Lâm Đồng”.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Luận văn đặt ra các mục tiêu nghiên cứu chủ yếu sau đây:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về du lịch mạo hiểm
- Đánh giá thực trạng hoạt động du lịch mạo hiểm tại Lâm Đồng
- Rút ra những thuận lợi và khó khăn, đánh giá hoạt động du lịch mạo hiểm
tại Lâm Đồng, từ đó đưa ra các giải pháp phát triển loại hình du lịch mạo hiểm phù
loại hình du lịch mạo hiểm.
+ Về mặt thời gian: các khảo sát tại điểm đến được tiến hành thành nhiều
đợt, đảm bảo tính đa dạng thời gian có tính đến mùa vụ của loại hình du lịch này và
tính mùa vụ của Đà Lạt nói riêng và Lâm Đồng nói chung.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Hệ thống hóa lý thuyết: phân tích tài liệu nhằm kế thừa nghiên cứu những
tri thức đã có từ đó đánh giá tổng quan, điểm luận các công bố về loại hình du lịch
mạo hiểm. Việc kế thừa các nguồn tài liệu thông qua nhiều nguồn như sách, các bài
báo trong và ngoài nước, mạng internet với những thông tin đã được kiểm nghiệm,
các tài liệu liên quan đến khu vực nghiên cứu và các hoạt động du lịch mạo hiểm tại
đây. Thông qua phương pháp này, tác giả đã đưa ra những đặc điểm du lịch mạo
hiểm, đặt nó trong mối quan hệ với một số loại hình du lịch khác để định vị rõ du
Luận văn thạc sĩ du lịch
Phạm Thị Kim Cúc
lịch mạo hiểm là một loại hình du lịch.
- Khảo sát thực địa và quan sát tham dự: điều tra điền dã với khách để thấy
tình hình hoạt động du lịch mạo hiểm tại khu vực núi Lang Biang, thác Hang Cọp
và thác Datanla…
- Phỏng vấn và khảo sát bảng hỏi các đối tượng: các công ty du lịch cung
cấp họat động du lịch mạo hiểm tại Đà Lạt và vùng phụ cận, khách du lịch mạo
hiểm, nhà quản lý điểm du lịch nhằm làm rõ vai trò cũng như thực trạng kinh doanh
du lịch mạo hiểm tại địa bàn tỉnh Lâm Đồng nói chung và Đà Lạt với vùng phụ cận
nói riêng, các đối tượng trực tiếp và gián tiếp tham gia vào hoạt động du lịch mạo
hiểm, từ đó làm rõ hơn thực trạng của du lịch mạo hiểm trong bối cảnh du lịch Lâm
Đồng đang thiếu và yếu về loại hình và sản phẩm du lịch.
Thời gian: trong năm 2007, tác giả cộng tác tiến hành làm đề tài nghiên cứu
- Phương pháp chuyên gia: ngoài các phương pháp tự thân thì phương pháp
chuyên gia cũng đóng vai trò hết sức quan trọng trong quá trình nghiên cứu đề tài.
Bản thân du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, do vậy muốn đảm bảo cho các đánh
giá tổng hợp có cơ sở và mang tính hiệu quả đòi hỏi có sự tham gia của các chuyên
gia về nhiều lĩnh vực liên quan, cụ thể các đối tượng đó là các nhà quản lý, các nhà
nghiên cứu. Khi sử dụng phương pháp này, tác giả đã chuẩn bị những câu hỏi phỏng
vấn sâu các giám đốc công ty du lịch mạo hiểm, các nhà quản lý du lịch của tỉnh
Lâm Đồng, các nhà nghiên cứu về du lịch của một số trường đại học tại Đà Lạt –
Lâm Đồng.
5. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Loại hình du lịch mạo hiểm đã trở thành đề tài nghiên cứu của không ít
những nhà khoa học trên thế giới cũng như Việt Nam. Mỗi nhà khoa học đều thể
hiện những quan điểm riêng, thể hiện sự đào sâu tìm tòi của mình so với những
người đi trước, tạo nên những nấc thang phát triển trong quá trình nghiên cứu về
loại hình du lịch mạo hiểm.
Sau đây là những công trình nghiên cứu nổi tiếng về loại hình du lịch mạo
hiểm của một số tác giả trên thế giới: Adventure tourism [John Swarbrooke, 1988],
đề cập tới các lĩnh vực của du lịch mạo hiểm như khách du lịch mạo hiểm, tài
nguyên du lịch mạo hiểm, marketing du lịch mạo hiểm, quản lý các yếu tố rủi ro của
du lịch mạo hiểm... Adventure programming [Addison .G, 1999], đề cập đến du lịch
Luận văn thạc sĩ du lịch
Phạm Thị Kim Cúc
mạo hiểm và du lịch sinh thái. Adventure tourism [Ralf Buckley, 2006], đề cập đến
các hoạt động cụ thể của du lịch mạo hiểm tại các vùng trên thế giới.
Những công trình nghiên cứu trên hầu như chưa nhất quán về quan điểm và
chỉ tập trung vào một số khía cạnh của loại hình du lịch mạo hiểm mà tác giả/nhóm
đề tài sẽ giúp các nhà quản lý, các đơn vị kinh doanh du lịch mạo hiểm có cái tổng
quan về thực trạng hoạt động du lịch mạo hiểm cũng như những đánh giá, kết luận
và giải pháp của tác giả với mục đích phát triển loại hình du lịch mạo hiểm trở
thành thế mạnh của du lịch Lâm Đồng.
7. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn
được kết cấu thành 3 chương, cụ thể:
Chương 1. Cơ sở lý luận về du lịch mạo hiểm
Chương 2. Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch mạo hiểm tại Lâm Đồng
Chương 3. Định hướng và các giải pháp phát triển du lịch mạo hiểm tại Lâm Đồng
Luận văn thạc sĩ du lịch
Phạm Thị Kim Cúc
Luận văn thạc sĩ du lịch
Phạm Thị Kim Cúc
TÀI LIỆU THAM KHẢO
TIẾNG VIỆT
1. Trương Phúc Ân (2001), Bí mật thành phố hoa Đà Lạt, NXB Văn nghệ, TPHCM.
2. Trịnh Lê Anh (2006) Du lịch trekking ở Việt Nam: loại hình và phương thức tổ
chức, nghiên cứu trường hợp ở Sapa (Lào Cai), Luận văn thạc sĩ du lịch, Đại
học KHXH&NV Hà Nội.
3. Trịnh Lê Anh và Giang Xuân Hiếu (2003), Tiếp cận loại hình du lịch thể thao –
mạo hiểm, Tạp chí Du lịch Việt Nam, số 5, tr
4. Nguyễn Điệp (1992), Đà Lạt trăm năm, Công ty TH Lâm Đồng.
kết quả đề tài: Nghiên cứu cơ chế quản lý và đa dạng hóa sản phẩm du lịch tỉnh
Lâm Đồng.
20. Bùi Thị Hải Yến (2006), Quy hoạch du lịch, NXB Giáo dục.
21. Bùi Thị Hải Yến (2007), Tài nguyên du lịch, NXB Giáo dục.
TIẾNG ANH
22. Addison, G. (1999), Adventure tourism and ecotourism, In adventure
programming, Venture Publishing
23. David Noland (2001), Trekking (outside adventure travel), W.W. Norton &
Company, Inc, New York, London.
24. Buckley, R (2006), Adventure tourism, Wallingford, Oxon, UK, Cambridge.
25. Jonathan Hanson (2001), Sea kayaking (outside adventure travel), W.W. Norton
& Company, Inc, New York.
26. John Swarbrooke (2003), Adventure Tourism: The New Frontier, ButterworthHeinemann.
27. Hudson, S (2003), Sport and Adventure Tourism, New York: Haworth
Hospitality Press.
Luận văn thạc sĩ du lịch
Phạm Thị Kim Cúc
28. Hill, B, J (1995), A guide to Adventure Travel, Parks and Recreation.
29. Millington (2001), K., Locke, T. and Locke, A, Occasionnal studies: Adventure
travel, Travel and Tourism Analyst
30. Robert W. Strauss (1996), Adventure Trekking (A Handbook for Independent
Travellers), The Mountaineers, Seattle, Washington.
31. Canadian Tourism Commission (1997), Adventure Tourism and Ecotourism:
The Challenge Ahead, Ottawa, Canada.
32. Tourism Queensland (2003), Adventure Tourism, Research Department.