HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

PHẠM VĂN GIANG

SỰ BIẾN ĐỔI CỦA GIAI CẤP
CÔNG NHÂN VIỆT NAM DƯỚI TÁC ĐỘNG
CỦA HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC
CHUYÊN NGÀNH: CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG VÀ
CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ
Mã số: 62 22 03 02

HÀ NỘI - 2017


Công trình được hoàn thành tại
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: 1. GS.TS. Trần Văn Phòng
2. PGS.TS. Nguyễn Văn Lý

Phản biện 1:.........................................................
.........................................................

Phản biện 2:.........................................................
.........................................................

Phản biện 3:.........................................................
.........................................................


bản lĩnh chính trị của công nhân không đều, sự hiểu biết về chính sách,
pháp luật còn nhiều hạn chế...
Sự biến đổi đó của giai cấp công nhân nước ta trong điều kiện hội
nhập quốc tế đang đặt ra nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn cần được nghiên
cứu làm sáng tỏ. Trong đó, việc nghiên cứu làm rõ những biến đổi tích cực
và biến đổi tiêu cực của giai cấp công nhân nước ta dưới tác động của hội


2

nhập quốc tế, từ đó đưa ra định hướng và giải pháp xây dựng, phát triển
giai cấp công nhân nước ta trong giai đoạn hiện nay là vấn đề vừa mang
tính cấp thiết trước mắt vừa có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Xuất phát từ yêu
cầu đó, tác giả chọn đề tài: “Sự biến đổi của giai cấp công nhân Việt Nam
dưới tác động của hội nhập quốc tế hiện nay” làm luận án tiến sĩ khoa học
triết học.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
2.1. Mục đích nghiên cứu của luận án
Từ góc nhìn triết học duy vật biện chứng và duy vật lịch sử làm rõ sự
biến đổi của giai cấp công nhân Việt Nam dưới tác động của hội nhập
quốc tế, từ đó xác định quan điểm định hướng và đề xuất giải pháp nhằm
phát huy biến đổi tích cực, ngăn ngừa và hạn chế biến đổi tiêu cực của giai
cấp công nhân Việt Nam dưới tác động của hội nhập quốc tế hiện nay.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
Để đạt được mục tiêu trên, luận án tập trung làm rõ một số nội
dung sau:
Thứ nhất, tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài, xác
định khoảng trống và tính độc lập trong nghiên cứu của đề tài.
Thứ hai, phân tích một số vấn đề lý luận về sự biến đổi của giai cấp
công nhân Việt Nam dưới tác động của hội nhập quốc tế.

và đối chiếu, quy nạp và diễn dịch, chú giải, khái quát hoá, trên cơ sở đó
đưa ra nhận xét và kết luận.
5. Những đóng góp về mặt khoa học của luận án
- Phân tích làm rõ thực chất của hội nhập quốc tế và sự biến đổi của
giai cấp công nhân Việt Nam dưới tác động của hội nhập quốc tế.


4

- Phân tích thực trạng và những vấn đề đặt ra từ sự biến đổi của giai
cấp công nhân Việt Nam dưới tác động của hội nhập quốc tế từ góc nhìn
triết học.
- Xác định quan điểm định hướng và đề xuất được một số giải pháp
phát huy sự biến đổi tích cực, ngăn ngừa và hạn chế biến đổi tiêu cực của
giai cấp công nhân Việt Nam dưới tác động của hội nhập quốc tế hiện nay.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- Về lý luận: Luận án làm rõ sự biến đổi của giai cấp công nhân Việt
Nam dưới tác động của hội nhập quốc tế hiện nay từ góc nhìn triết học. Vì
vậy, kết quả của luận án sẽ là tài liệu tham khảo cho nghiên cứu và giảng
dạy chuyên ngành triết học, chủ nghĩa xã hội khoa học, các ngành khoa
học xã hội và nhân văn có liên quan.
- Về thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của luận án là cơ sở để các nhà
lãnh đạo, quản lý xây dựng các luận cứ khoa học, chủ trương, chính sách
đúng đắn đối với giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay.
7. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, các công trình liên quan đến luận án đã
được công bố, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án gồm 4
chương, 9 tiết.




nghiên cứu cơ bản về giai cấp công nhân trong tiến trình phát triển của
lịch sử đương đại” của Nguyễn Trọng Chuẩn (2013),...
Nghiên cứu về hội nhập quốc tế và sự biến đổi của giai cấp công
nhân Việt Nam dưới tác động của hội nhập quốc tế, có các công trình:
“Chuyển dịch cơ cấu lao động trong xu hướng hội nhập quốc tế” của
Phạm Quý Thọ (2006); “Xu hướng phát triển kinh tế thế giới hiện nay và
tác động đối với an ninh trật tự ở Việt Nam” của Nguyễn Văn Ngừng
(2010); “Sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam sau khi gia
nhập WTO” của Đỗ Duy Khương (2011); “Hội nhập quốc tế của Việt
Nam: từ lý thuyết đến thực tiễn” của Đỗ Sơn Hải (2014); “Tác động của
đầu tư trực tiếp nước ngoài đến năng suất lao động và trình độ công nghệ
của Việt Nam” của Lê Hữu Nghĩa và Lê Văn Chiến (2014); “Tác động
của toàn cầu hoá đến quá trình phát triển của một số nền kinh tế chuyển
đổi Đông Âu và Việt Nam” của Nguyễn An Hà (2015),...
Nhìn chung, những công trình nghiên cứu trên đây đã làm rõ được
một số vấn đề lý luận về giai cấp công nhân và sự biến đổi của giai cấp
công nhân Việt Nam dưới tác động của hội nhập quốc tế. Điểm hạn chế là
chưa có công trình nào đưa ra những luận cứ khoa học xác đáng, nhất là
những nhận định của chủ nghĩa Mác - Lênin về xu hướng biến đổi của giai
cấp công nhân trong quá trình phát triển, để bác bỏ những quan điểm sai
trái, thù địch phủ nhận sự tồn tại và vai trò lịch sử của giai cấp công nhân
nói chung, giai cấp công nhân Việt Nam nói riêng. Khi bàn đến sự tác
động của hội nhập quốc tế, những nghiên cứu trên đây mới chỉ phân tích
sự tác động đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội nói chung. Chưa có
công trình nào đề cập trực tiếp tác động của hội nhập quốc tế đến sự biến
đổi của giai cấp công nhân Việt Nam.


7

8

1.3. Khái quát những kết quả có giá tham khảo từ các công trình
đã nghiên cứu và vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu làm rõ
Đến nay đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về giai cấp
công nhân và sự biến đổi của giai cấp công nhân Việt Nam trong quá
trình đổi mới và hội nhập quốc tế với những giá trị tham khảo được ghi
nhận. Tuy nhiên, chưa có một công trình nào nghiên cứu cụ thể và toàn
diện về sự biến đổi của giai cấp công nhân Việt Nam dưới tác động của
hội nhập quốc tế từ góc nhìn triết học. Đề tài luận án“Sự biến đổi của
giai cấp công nhân Việt Nam dưới tác động của hội nhập quốc tế hiện
nay” có sự tiếp thu, chọn lọc kết quả nghiên cứu của các công trình
trước đó, đồng thời có những kiến giải riêng về những vấn đề đang đặt
ra từ góc nhìn triết học.

Kết luận chương 1
Những nghiên cứu trên đây đã làm rõ được một số vấn đề lý luận về
giai cấp công nhân và sự biến đổi của giai cấp công nhân Việt Nam dưới
tác động của hội nhập quốc tế. Đề cập phân tích thực trạng, vấn đề đặt ra,
phương hướng và giải pháp đối với quá trình xây dựng và phát triển giai
cấp công nhân Việt Nam trong điều kiện đổi mới và hội nhập quốc tế. Tuy
nhiên, đến nay vẫn chưa có công trình khoa học nào trực tiếp nghiên cứu,
đi sâu phân tích làm rõ sự biến đổi của giai cấp công nhân Việt Nam dưới
tác động của hội nhập quốc tế hiện nay. Do vậy, đề tài tác giả lựa chọn
không trùng với bất kỳ công trình khoa học nào đã được công bố.


9

Chương 2

nhân nước ta không còn thuần nhất, đang có những biểu hiện mới, với sự
biến đổi rất nhanh về số lượng, chất lượng và cơ cấu. Do đó, giai cấp công
nhân Việt Nam hiện nay bao gồm: những người lao động chân tay và trí
óc, trực tiếp hoặc gián tiếp sản xuất ra của cải vật chất trong quy trình công
nghiệp hiện đại; những lao động trong lĩnh vực lâm nghiệp, nông nghiệp,
ngư nghiệp thực sự lao động với quy trình công nghiệp hiện đại; những
công nhân, kỹ thuật viên, lao động dịch vụ với quy trình làm việc có tính
chất công nghiệp hiện đại; những trí thức (kỹ sư, kiến trúc sư, thạc sĩ, tiến
sĩ) không trực tiếp giảng dạy, nghiên cứu, sáng tác mà lấy việc sản xuất
trong công nghiệp làm nghề chính, lấy sản xuất kinh doanh theo những
quy trình công nghệ hiện đại làm nghề chính.
Với cách tiếp cận đó, Đảng ta đã định nghĩa giai cấp công nhân Việt
Nam như sau: “Giai cấp công nhân Việt Nam là một lực lượng xã hội to
lớn, đang phát triển, bao gồm những người lao động chân tay và trí óc,
làm công hưởng lương trong các loại hình sản xuất kinh doanh và dịch vụ
công nghiệp, hoặc sản xuất kinh doanh và dịch vụ có tính chất công
nghiệp”. Quan niệm này được chúng tôi xem là cơ sở, công cụ cho việc
nghiên cứu “Sự biến đổi của giai cấp công nhân Việt Nam dưới tác động
của hội nhập quốc tế hiện nay”.
2.2. Hội nhập quốc tế và sự biến đổi của giai cấp công nhân
Việt Nam
2.2.1. Hội nhập quốc tế
Có nhiều quan niệm về hội nhập quốc tế, về cơ bản hội nhập quốc tế
là tiến trình một quốc gia theo đuổi lợi ích, mục tiêu của mình thông qua
việc tự giác, chủ động hợp tác, liên kết sâu rộng vào cộng đồng chung. Đó
là quá trình hợp tác và mở rộng các mối quan hệ giữa quốc gia này với
quốc gia khác, giữa quốc gia với các tổ chức quốc tế theo các cấp độ và


11

12

cấu nền kinh tế. Quá trình đó tác động làm cho giai cấp công nhân nước
ta có sự phát triển nhanh về số lượng và đa dạng về cơ cấu. Từ sự đa
dạng về cơ cấu thành phần và ngành nghề trong nền kinh tế thị trường, nó
đang tạo nên sự đa dạng cơ cấu xã hội giai cấp công nhân nước ta, mà ở
đó vị thế, vai trò và lợi ích của một bộ phận công nhân chưa được phát
huy đầy đủ.
2.2.2.2. Sự biến đổi về chất lượng của giai cấp công nhân Việt Nam
dưới tác động của hội nhập quốc tế
Trong quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế Việt Nam đã tiếp nhận
những thành tựu khoa học - công nghệ tiên tiến của thế giới, đổi mới dây
chuyền sản xuất hiện đại để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm
hàng hoá. Theo đó, lẽ tất yếu - giai cấp công nhân - lực lượng vận hành
dây chuyền sản xuất ấy cũng phải có trình độ khoa học tương ứng. Điều
này đang làm cho giai cấp công nhân nước ta được nâng cao về trình độ
học vấn, chuyên môn nghề nghiệp, hình thành tác phong và kỷ luật lao
động hiện đại. Tuy nhiên, mặt trái của hội nhập cũng chứa đựng những
tác động khó lường làm giảm tính tích cực chính trị của một bộ phận
công nhân, ảnh hưởng đến vai trò tiên phong của giai cấp công nhân
nước ta.
2.2.2.3. Sự biến đổi việc làm và đời sống của giai cấp công nhân
Việt Nam dưới tác động của hội nhập quốc tế
Hội nhập quốc tế các rào cản pháp lý về di chuyển pháp nhân, thể
nhân được nới lỏng, các quan hệ kinh tế, đối ngoại, lao động được thiết
lập, tạo điều kiện cho lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, góp
phần nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống. Ngược lại, cũng có những
lao động nước ngoài đến Việt Nam làm việc. Điều đó đang tạo ra sự cạnh
tranh về việc làm giữa lao động trong và ngoài nước. Vì vậy, hội nhập sẽ
tạo ra nhiều cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập, đời sống giai cấp công

SỰ BIẾN ĐỔI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM
DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY THỰC TRẠNG VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA
3.1. Thực trạng biến đổi của giai cấp công nhân Việt Nam dưới
tác động của hội nhập quốc tế hiện nay
3.1.1. Những biến đổi tích cực của giai cấp công nhân dưới tác
động của hội nhập quốc tế
3.1.1.1. Giai cấp công nhân nước ta phát triển nhanh về số lượng, đa
dạng về cơ cấu thành phần và ngành nghề
Trước đổi mới, giai cấp công nhân nước ta ít về số lượng, tương đối
thuần nhất. Trong quá trình đổi mới, mở cửa và hội nhập quốc tế, giai cấp
công nhân nước ta phát triển nhanh về số lượng, đa dạng về cơ cấu thành
phần và ngành nghề. Nếu trước 1986 công nhân nước ta có khoảng 3,38
triệu người, chiếm 16% lực lượng lao động xã hội; thì đến năm 2000 số
lượng công nhân nước ta tăng lên 3.536,7 nghìn người; đến năm 2005 tăng
lên 6.077,3 nghìn người; đến năm 2010 tăng lên 9.830,9 nghìn người; và
đến cuối 2014 tăng lên 12.135,0 nghìn người, chiếm 13,4% dân số và
22,6% lực lượng lao động xã hội. Trong đó, có 1.537,6 nghìn công nhân
làm việc trong doanh nghiệp nhà nước (chiếm 12,7%); 7.148,4 nghìn công
nhân làm việc trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước (chiếm 58,9%); và
3.449,0 nghìn công nhân làm việc trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư
nước ngoài (chiếm 28,4%). Ngoài ra, còn có khoảng hơn 600 nghìn công
nhân lao động trong các doanh nghiệp ở nước ngoài.
Giai cấp công nhân nước ta hiện nay còn có sự đa dạng về ngành
nghề. Bên cạnh công nhân lao động trong các ngành nghề truyền thống,


15

xuất hiện ngày càng đông bộ phận công nhân làm việc trong các ngành
nghề mới như: dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, kiểm toán, tư vấn,

3.1.1.3. Giai cấp công nhân nước ta có nhiều cơ hội việc làm, đời
sống vật chất và tinh thần ngày càng được cải thiện
Hội nhập quốc tế đã và đang tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho lao
động ở trong và ngoài nước. Trong nước với sự phát triển của nền kinh tế
nói chung, sự phát triển của các doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nói riêng đang tạo ra hàng triệu việc làm
cho người lao động (khoảng hơn 11 triệu người). Đối với xuất khẩu lao
động, bình quân mỗi năm chúng ta đưa được khoảng 80 nghìn người đi
lao động nước ngoài, chiếm hơn 5% tổng số lao động được giải quyết
việc làm mỗi năm. Hiện nay có khoảng hơn 600 nghìn lao động Việt Nam
đang làm việc tại trên 40 quốc gia và vùng lãnh thổ với hơn 30 nhóm
ngành nghề các loại. Bình quân mỗi năm, người lao động Việt Nam ở
nước ngoài gửi về nước từ 1,6 tỷ đến 2 tỷ USD, đã góp phần quan trọng
nâng cao thu nhập, đời sống vật chất và tinh thần của công nhân ngày
càng được cải thiện.
3.1.2. Những biến đổi tiêu cực của giai cấp công nhân dưới tác
động của hội nhập quốc tế
3.1.2.1. Lợi ích và vai trò của một bộ phận công nhân chưa được
phát huy đầy đủ
Giai cấp công nhân về bản chất là người làm chủ đất nước, thông qua
Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo xã hội. Tuy nhiên, mặt trái của quá
trình hội nhập quốc tế đang làm cho “địa vị chính trị của giai cấp công
nhân chưa thể hiện đầy đủ”. Vai trò làm chủ sản xuất của một bộ phận
công nhân chưa được phát huy. Phần lớn công nhân nước ta hiện nay vẫn
là lao động làm công ăn lương. Công nhân trong khu vực kinh tế có vốn
đầu tư nước ngoài là những lao động làm thuê cho giới chủ nước ngoài.
Công nhân lao động giản đơn trong các khu công nghiệp, khu chế xuất thu
nhập chưa tương xứng với kết quả lao động, “lương tối thiểu chưa đảm
bảo đủ mức sống tối thiểu”. Ngoài ra, các thiết chế văn hóa - xã hội cho


hưởng đến vai trò tiên phong của giai cấp công nhân nước ta
Tác động của mặt trái hội nhập quốc tế đang làm cho không ít công
nhân còn chưa nhận thức đầy đủ để thể hiện bản chất và vị trí của mình; ý


18

chí phấn đấu, ý thức tổ chức kỷ luật, tính tiên phong gương mẫu của một
bộ phận công nhân giảm sút. Một số công nhân trẻ còn bị ảnh hưởng bởi
các tệ nạn xã hội, buông lỏng rèn luyện, sống buông thả, phai nhạt lý
tưởng, suy thoái về đạo đức, lối sống xa rời bản chất tốt đẹp của giai cấp
công nhân. Nếu không được ngăn chặn kịp thời sẽ ảnh hưởng nghiêm
trọng đến vai trò tiên phong của giai cấp công nhân nước ta trong điều kiện
hội nhập quốc tế hiện nay.
3.2. Một số vấn đề đặt ra từ sự biến đổi của giai cấp công nhân
Việt Nam dưới tác động của hội nhập quốc tế hiện nay
3.2.1. Sự sụt giảm số lượng công nhân trong thành phần kinh tế
nhà nước và vai trò nòng cốt của đội ngũ công nhân này trong quá trình
phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa
Cùng với quá trình phát triển nhanh của thành phần kinh tế tư nhân
và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thì đội ngũ công nhân trong các doanh
nghiệp thuộc các thành phần kinh tế này cũng tăng nhanh về số lượng và
chất lượng. Ngược lại, số lượng công nhân trong thành phần kinh tế nhà
nước sụt giảm nhanh, từ đó ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến vai trò nòng cốt, đi
đầu của đội ngũ công nhân trong thành phần kinh tế nhà nước trong quá
trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
3.2.2. Nguy cơ thất nghiệp của một bộ phận công nhân gia tăng
khi hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng
Xu hướng sử dụng máy móc và công nghệ hiện đại trong sản xuất
với trình độ tự động hóa cao, sự di chuyển lao động trong nội bộ các công

biến đổi nhanh trên nhiều phương diện cả tích cực lẫn tiêu cực. Từ sự biến
đổi của giai cấp công nhân nước ta dưới tác động của hội nhập quốc tế
đang đặt ra một số vấn đề cần phải được quan tâm giải quyết trong thời
gian tới. Đó là, sự sụt giảm số lượng công nhân trong thành phần kinh tế
nhà nước và vai trò nòng cốt của đội ngũ công nhân này trong quá trình
phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa; Nguy cơ thất nghiệp của một
bộ phận công nhân gia tăng khi hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng;
Công tác tuyên truyền, giáo dục ý thức chính trị, tư tưởng cho giai cấp
công nhân còn nhiều hạn chế, khó khăn và bất cập.


20

Chương 4
QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY BIẾN ĐỔI TÍCH CỰC,
NGĂN NGỪA VÀ HẠN CHẾ BIẾN ĐỔI TIÊU CỰC CỦA GIAI CẤP
CÔNG NHÂN VIỆT NAM DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA HỘI NHẬP
QUỐC TẾ HIỆN NAY

4.1. Quan điểm định hướng phát huy biến đổi tích cực, ngăn
ngừa và hạn chế biến đổi tiêu cực của giai cấp công nhân Việt Nam
dưới tác động của hội nhập quốc tế hiện nay
4.1.1. Trong hội nhập quốc tế cần chú trọng xây dựng giai cấp
công nhân phát triển về số lượng, chất lượng và cơ cấu hợp lý
Trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay, để phát huy được vai trò
tiên phong thì cần phải xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh, phát triển
nhanh về số lượng, nâng cao chất lượng, có cơ cấu đáp ứng yêu cầu phát
triển đất nước; ngày càng được trí thức hoá: có trình độ học vấn, chuyên
môn, kỹ năng nghề nghiệp cao, có khả năng tiếp cận và làm chủ khoa học công nghệ tiên tiến, hiện đại trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức;
thích ứng nhanh với cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế quốc tế; có giác

dưới tác động của hội nhập quốc tế hiện nay
4.2.1. Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc
tế gắn với phát triển kinh tế tri thức theo định hướng xã hội chủ nghĩa
Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hoá và hội nhập quốc tế
gắn với phát triển các ngành nghề sử dụng nhiều lao động để phát triển
giai cấp công nhân về số lượng, đa dạng về cơ cấu ngành nghề.
Thứ hai, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc
tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng, chú trọng phát triển chiều sâu,
phát triển kinh tế tri thức.
Thứ ba, đẩy mạnh phát triển nghiên cứu và tiếp cận nhanh những
thành tựu khoa học - công nghệ tiên tiến để đưa vào sản xuất.


22

Thứ tư, chú trọng phát triển đội ngũ công nhân trong thành phần kinh
tế nhà nước thực sự trở thành lực lượng nòng cốt của giai cấp công nhân
nước ta.
4.2.2. Đổi mới và nâng cao chất lượng đào tạo, nhất là đào tạo
nghề góp phần từng bước trí thức hoá giai cấp công nhân đáp ứng yêu
cầu của hội nhập quốc tế
Thứ nhất, đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp đào tạo
nguồn nhân lực nói chung, đối với giai cấp công nhân nói riêng theo yêu
cầu của sự nghiệp đổi mới và hội nhập quốc tế.
Thứ hai, tăng cường đầu tư cho đào tạo và đào tạo lại đội ngũ công
nhân đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng, có cơ cấu hợp lý.
Thứ ba, thực hiện tốt công tác định hướng nghề nghiệp trong đào tạo
nhân lực.
Thứ tư, đẩy mạnh xã hội hoá trong đào tạo, chú trọng phối hợp giữa
doanh nghiệp với cơ sở đào tạo và nhà nước để đào tạo nhân lực.

chức chính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp của giai cấp công nhân trong
doanh nghiệp, nhất là trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Thứ ba, đổi mới tổ chức và phương thức lãnh đạo của tổ chức cơ sở
đảng trong doanh nghiệp, nhất là trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước
và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Kết luận chương 4
Để phát huy sự biến đổi tích cực, ngăn ngừa và hạn chế sự biến đổi
tiêu cực của giai cấp công nhân nước ta dưới tác động của hội nhập quốc tế
hiện nay, chúng ta cần nắm vững, quán triệt và thực hiện tốt các quan điểm
và giải pháp cơ bản trên đây để xây dựng giai cấp công nhân ngày càng
lớn mạnh, xứng đáng đi tiên phong trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã
hội ở nước ta.