Bốn đề xuất cho Bộ Giáo dục và Đào tạo
HS ở vùng sâu vùng xa vẫn còn chịu nhiều thiệt thòi. Trong ảnh: HS trường Tiểu học Võ
Thị Sáu, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước bên dàn máy vi tính mới do Quỹ học bổng “Đèn
Đom đóm” của Công ty Dutch Lady Việt Nam tài trợ - Ảnh: H.Y.
Tuần trước, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) tổ chức họp báo định kỳ tháng 3-2008. Tại
đây, các quan chức của ngành đã phải công khai thừa nhận rằng có tới gần 119.000 học
sinh (HS) trên cả nước đã bỏ học sau học kỳ I năm nay.
Trước sự thật phũ phàng đó, Bộ GD-ĐT đã có phản ứng gì? Trước hết, họ phân tích năm
nhóm nguyên nhân HS bỏ học (song lại không nêu được nguyên nhân quan trọng nhất), sau
đó nêu “cách làm mới” là “dạy học linh hoạt” và “chốt” lại vấn đề bằng quyết tâm “tập
trung giải quyết các điểm nóng”.
Điều đáng buồn là một lần nữa, Bộ GD-ĐT đã không dám đối mặt trực diện với những đòi
hỏi, thách thức của công luận và vẫn cứ điềm nhiên đi theo vết xe đổ.
Giáo dục phổ thông đã quá kém hiệu quả
Có thể nói giai đoạn từ sau năm 1975 đến nay, Bộ GD-ĐT đã vận dụng đủ “chiêu” để cải
tiến chương trình đào tạo mà như nhiều người đánh giá, cải tiến thành “cải lùi”. Với tham
vọng cung cấp cho thế hệ trẻ một hành trang tri thức thật đầy đủ để họ vững bước vào đời,
các chương trình, giáo án, sách giáo khoa được biên soạn công phu, tốn biết bao tiền của
và công sức của các học giả (và của các bậc phụ huynh) xem ra đã bị phá sản từ lâu.
Từ lớp 1 đến lớp 12, con em của chúng ta vừa bị “hành hạ” về mặt thể xác đến nỗi còi cọc
bởi những chiếc cặp nặng hàng năm, bảy ký, vừa bị nhồi nhét quá sức chịu đựng về kiến
thức. Biết bao ý kiến đã khẳng định khoảng một phần ba, thậm chí một nửa số kiến thức
mà các thầy cô nhồi nhét cho HS là vô bổ! Thành thử, nói chung HS sau khi tốt nghiệp
trung học cơ sở thì “chẳng biết gì”, còn HS đã tốt nghiệp trung học phổ thông thì “phần lớn
chữ đã trả cho thầy”, cho nên những em không may mắn được học đại học, cao đẳng hoặc
trung cấp, phải bước vào cuộc sống lao động để phụ giúp gia đình thì đến đâu cũng bị chê
là vô dụng…
Ngay từ đầu cấp trung học cơ sở, các em đã bị thầy cô nhồi nhét quá nhiều kiến thức khoa
học không phù hợp với nhận thức của thanh thiếu niên, với trình độ của lứa tuổi nên các
em bắt buộc phải học vẹt, mà đã học vẹt thì nhất định “học trước quên sau”, nhất định
“chữ thầy trả cho thầy”. Một điều hết sức rõ ràng là rất nhiều HS không thể tự trình bày

trước sách do thầy A viết mà khi học lại được nghe thầy B giảng thì “khôn hồn” phải tìm
mua thêm cuốn sách nữa của thầy B! Ngược lại, ở đôi ba trường khối đại học kỹ thuật,
chẳng thấy thầy cô viết giáo trình, trò cứ phải vào thư viện tìm những cuốn giáo trình đã
được xuất bản từ… 30 năm trước (hoặc sách cũ tái bản) để học.
Xin Bộ trưởng hãy chủ động nhận lấy phần việc của chính mình!
Trở lại chuyện đại sự là cải cách giáo dục, đến nay, Bộ GD-ĐT vẫn lo “tập trung giải quyết
các điểm nóng” thì rõ ràng, họ vẫn đang “xây nhà từ nóc”. Đã tưởng từ khi bộ này có bộ
trưởng mới thì phải có những tiến bộ thấy được, nhưng cái mới xem ra chỉ là “nói không
với…” hoặc “ba không” rất đúng nghĩa hô hào! Có ý kiến mạnh miệng cho rằng cổ hủ, trì
trệ, quan liêu, chậm tiến nhất ở Việt Nam chính là Bộ GD-ĐT! Kết luận đó có phần hơi
quá, nhưng phải chăng, với sự tình như hiện nay, Bộ GD-ĐT đang cần, rất đang cần một
cuộc cải cách lớn?
Cần quay lại đối diện với thực tế. Quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đang rất cần lao
động trẻ có tri thức, được đào tạo nghề để cung cấp cho hàng trăm nhà máy liên tục được
khánh thành, song con số 119 ngàn HS ở nông thôn bỏ học đã nêu (năm học 2002-2003
còn lên tới hơn 550 ngàn) thì thử hỏi chúng ta đã tốn kém biết bao nhiêu tiền của đầu tư
cho GD-ĐT mà mỗi năm, ngần ấy con người trẻ bị thất nghiệp, cho dù nhà máy, xí nghiệp
mới đã, đang và sẽ tiếp tục lên ngay trên quê hương họ! Có phải nếu tính đúng, tính đủ thì
hàng trăm, hàng ngàn tỉ đồng đã bị ngành GD-ĐT vứt xuống sông, xuống biển?
Theo như chính những người hoạt động trong ngành, Bộ đã chi nhiều khoản phi lý nhưng
không hề mang lại hiệu quả. Đã vậy mới đây lại còn bị phát giác là để không ít “các cây
đại thụ ăn dầm nằm dề”, đến tuổi về hưu không chịu nghỉ, cố giữ lấy cái ghế để làm trì trệ
quá trình đổi mới của ngành. Sự bất cập, khập khiễng trong chương trình GD-ĐT đã quá rõ
ràng, nhưng tại sao Bộ GD-ĐT vẫn còn phải “xem xét xem có như dư luận đề cập không”
như đã nêu trong cuộc họp báo ngày 12-3? Hơn bao giờ hết, Bộ trưởng GD-ĐT phải trực
tiếp và kiên quyết bắt tay vào công việc cải cách một cách triệt để, không nên chờ đợi,
cũng không thể làm từng bước theo kiểu cũ hoặc vận dụng “dạy học linh hoạt” được.
Xin nêu vài đề xuất thiết thực nhất với Bộ trưởng:
1. Đặt rõ mục tiêu giảm tải chương trình giáo dục phổ thông, đặt trọng tâm vào giáo dục
trung học nhằm đảo bảo đúng và đủ yêu cầu về nền chuẩn kiến thức cho HS cả nước (căn

của đất nước trong phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục: “Dân trí - dân khí - hậu dân sinh”. Một trong
những ham muốn tột bậc của Bác Hồ: “Dân được học hành”.
Tiếp thu kế thừa quan điểm của cha ông, Đảng ta đề ra: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”. Và giáo dục
thành nỗi lo chung của xã hội. Dù đất nước chưa thoát ra khỏi nhóm nghèo trên thế giới dân ta vẫn dành
20% và xu hướng ngày càng tăng ngân sách cho giáo dục hằng năm. Thế mà: “Giáo dục giờ đây với
những nỗi lo: Đau đầu vì bỏ học. Từ năm học 2007, 2008 đã có 114.000 học sinh (HS) trên cả nước bỏ
học. Đây là hiện tượng bất thường? Bất thường bởi: Một dân tộc có truyền thống hiếu học, bởi đất nước
trên con đường công nghiệp hóa-hiện đại hóa, bởi sau một năm gia nhập WTO, bởi năm 2007 kinh tế đất
nước tăng trưởng cao nhất trong 10 năm qua. Nguyên nhân đầu tiên là : “Đói” có HS ăn thịt chuột, có HS
ăn nhầm rau độc chết, có gia đình nhắn với nhà trường: rét trâu, bò chết nên nghỉ học... Nỗi lo nhân lực,
nhân lực chất lượng cao. Báo NLĐ từng báo động “Muốn phát triển kinh tế phải lo trước nguồn lao động”.
Vậy mà Dung Quất đã thiếu nhân lực trầm trọng, 100.000 lao động cho Qatar, Tập đoàn Intel, Tập đoàn
Nidec... làm cho người đứng đầu Chính phủ lo lắng... (Báo NLĐ, 6-3-2008). Làm sao mở một trong hai “nút
thắt” của nền kinh tế 2008. Từ nay đến 2020, dân tộc có hai sứ mệnh: Đến 2010 thoát khỏi nước nghèo,
đến 2020 là nước công nghiệp hóa-hiện đại hóa nhưng giải bài toán nhân lực sao đây. Riêng ngành du
lịch, mỗi năm cần 19.000 lao động qua đào tạo. Ngành công nghiệp không khói này có 1,03 triệu người làm
việc mà trong đó chỉ có 3,11% có bằng ĐH đúng nghề...
Liệu đây có trở thành vấn đề tâm huyết thiết thực của ngành giáo dục, của các doanh nghiệp sử dụng sản
phẩm của ngành giáo dục. Hay ngành giáo dục chỉ chăm bẳm “tăng học phí, dạy nghề để xóa đói giảm
nghèo, lo 20.000 tiến sĩ mà “lơ” chuyện HS bỏ học, thiếu nguồn nhân lực trầm trọng!
Có ý kiến cho rằng: “Việt Nam có nhiều điều kỳ lạ: Trong đó các doanh nghiệp sử dụng lao động lại đứng
ngoài hệ thống đào tạo, đóng vai trò là người tuyển chọn, là khán giả, là người bình luận, chê lao động,
phải tốn công đào tạo lại... Ấy vậy mà họ đâu mặn mà tài trợ cho GD-ĐT nhưng rất hào hứng tài trợ thi hoa
hậu, người mẫu, ca nhạc, bóng đá. Quốc sách hàng đầu là của toàn dân nhưng trước hết các cơ quan
công quyền, ngành GD-ĐT, các doanh nghiệp phải nhảy vào... Bác dạy: “Dù hoàn cảnh nào cũng phải thi
đua dạy tốt, học tốt...”.
Quốc Khánh
GIÁO DỤC
Ngăn chặn học sinh bỏ họ - Lực bất tòng tâm?
Thứ hai, 03/03/2008, 01:55 (GMT+7)

Nhưng đôi khi, HS chuyển chỗ khác, “tìm em như thể tìm chim”, hàng xóm cũng không hay biết.
“Trường không đặt ra chỉ tiêu không có HS bỏ học thành chỉ tiêu thi đua, nếu đặt nặng sẽ rơi vào bệnh thành
tích”, nhiều hiệu trưởng cho biết. Để hạn chế HS bỏ học, giải pháp trước mắt là GV cần dành thời gian nắm
hoàn cảnh gia đình, khả năng học tập của HS, dự báo những HS có nguy cơ bỏ học cao để có sự giúp đỡ
các em kịp thời.
Chính quyền cần hỗ trợ nhà trường trong việc lập lại trật tự quanh khu vực trường học để không ảnh hưởng
đến việc dạy và học. Về lâu dài cần đẩy mạnh việc phân luồng HS ở bậc THCS một cách hiệu quả. Bởi hiện
nay, trước “lý luận” của PHHS “không thực sao vực được đạo”, nhà trường cũng phải “chào thua” những
trường hợp vào đời sớm để giúp đỡ gia đình.
Theo thống kê của Sở GD–ĐT TPHCM, hiệu suất đào tạo bậc THPT trong 3 năm
(2005, 2006 và 2007) đạt 74,59%. Như vậy, sau 3 năm học, có hơn 12.000 HS nghỉ
học, trong đó lớp 12 có hơn 900 HS. Những quận, huyện có hiệu suất đào tạo thấp
hơn bình quân của TP gồm: quận 2 (62,11%), quận 4 (70,49%), quận 8 (63,12%), quận
9 (63,65%), Củ Chi (55,81%), Bình Chánh (57,61%), Nhà Bè (56,82%). Hiệu suất đào
tạo bậc THCS (2004 – 2007) là 86,42%, trong đó chỉ riêng lớp 9 trong năm học 2006 –
2007 nghỉ hơn 2.500 HS, cao hơn cùng kỳ năm trước (năm học 2005 – 2006 chỉ có
2.398 HS).
DOANH DOANH
Cuộc vận động “hai không” trong ngành giáo dục
Chưa có giải pháp đối với học sinh bỏ học
Bộ GD-ĐT cho biết, tại hội nghị giao ban lần thứ 2 cuộc vận động “hai không” năm học 2007-
2008, hầu hết các địa phương đều kiến nghị Bộ GD-ĐT cần có sự quan tâm đặc biệt và giải
pháp đối với hiện tượng học sinh bỏ học: ở các tỉnh ĐBSCL, số học sinh bỏ học đến nay đã lên
tới trên 40.000 em, các tỉnh miền Trung có khoảng 18.000 học sinh... Học sinh bỏ học do nhiều
nguyên nhân nhưng nổi lên chính là do làm nghiêm nội dung cuộc vận động “nói không với ngồi
nhầm lớp” nên số học sinh thực sự yếu kém phải lưu ban, chán học rồi bỏ học.
Các địa phương đang cố gắng để vận động học sinh trở lại trường học tập nhưng đây là vấn đề
gay gắt hiện nay, cần có sự chỉ đạo thống nhất của bộ, có giải pháp tích cực, hiệu quả hơn.
Đồng thời, cần có chính sách động viên, tạo nguồn kinh phí bồi dưỡng cho giáo viên phụ đạo,
kèm cặp số học sinh yếu kém để các em theo kịp chương trình bởi trên thực tế, nhiều địa

LINH XUÂN - Tuổi Trẻ Cười
Con cái chúng ta giỏi bỏ học thật!
02/04/2008
Trong cái nạn bỏ học hàng loạt của lũ trẻ vừa qua, người lớnđã dày công truy tìm
nguyên nhân sâu xa lẫn sâu gần, nguyên nhân thì quá khứ kiểu “trước đây ngồi
nhầm lớp” đến nguyên nhân thì tương lai như “mai đây học phí sẽ tăng”.

Rồi các nguyên nhân “vĩ mô”kiểu “tại kinh tế lạm
phát” đến loại vi mô như “thiếu nhân lực... chăn trâu trong nhà” cũng được liệt kê.
Tất nhiên người ta không quên lôi trách nhiệm của trời đất vào đây cho đủ tụ. Giá
như không có “rét đậm, rét hại” thì sự thể đã khác hẳn rồi! Gom vậy kể cũng tốt
thôi, giốngnhư truy tố tội phạm vậy, càng tìm được nhiều chứng cớ càng dễ qui
kết. Hơn nữa nhiều “chứng cớ ”trong vụ này hơi yếu nên gom càng nhiều càng
dễ tâm phục khẩu phục bọn trẻ. Nếu chưa phục thì chúng cũng... để bụng, không
dám hỏi ngược (tối kỵ nhất những câu đạiloại “Tại sao chúng con lại ngồi nhầm
lớp”?).
Rất may là con cái của ta được cái “thuần”, chỉ dám khua môi trên blog chứ ít “đối
mặt” với cha anh. Do vậy, chúng kệ cha anh qui kết sao thì tùy (mà không tùy
cũng không được). Do đó, tới nay hình như người ta đã tìm ra được 113.999
nguyên nhân, chỉ kém con số bỏ lớp có 1 mà thôi. Điều đó nghĩa là có chừng ấy
kiểu bỏ học.Vậy thì ta có quyền khẳng định một cách hơi tự hào rằng: Con cái
chúng ta giỏi... bỏ học thật! Ôi, giá như bọn trẻ kiên định trong việc bám ghế như
người lớn, thì ta có được niềm tự hào trọn vẹn rồi.
Trong khi nhiều người trong lũ ta đã quá tuổi hưu hàng chục năm vẫn giỏi tham
quyền cố vị, thì đám cháu con lại dễ dàng bỏ lớp rời trường. Tuy nhiên, trong cái
xui cũng có cái rủi, đúng dịp này thanh tra đã bêu gương sáng của cánbộ bám trụ
giỏi trong ngành giáo dục và y tế, để bọn trẻ có cơ hội ganh đua về sau. Nhưng
hiện thời cha anh chúng vẫn khề khà vuốt râu phán rằng:
- Hừ, con cái chúng ta giỏi... bỏ học thật!
LINH XUÂN - Tuổi Trẻ Cười