BÁO CÁO SÁNG KIẾN
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
RÈN CHỮ VIẾT CHO HỌC SINH TIỂU HỌC
I. ĐIỂU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN
Như chúng ta đã biết chữ viết là một trong những phát minh vĩ đại của
con người. Từ khi ra đời chữ viết là công cụ đắc lực trong việc ghi lại , truyền
bá toàn bộ kho trí thức của nhân loại. Chẳng những vậy con người còn coi chữ
viết như một người bạn thường xuyên gần gũi, thân thiết với mình. Từ tình cảm
ấy con người muốn chữ viết cũng phải đẹp, đẹp cho chính nó, đẹp cho con
người. Ngoài ra, chữ viết còn góp phần trong việc rèn luyện phẩm chất đạo đức
cho học sinh, như: tính cẩn thận, tính kỷ luật, khiếu thẩm mĩ... Nét chữ nết
người giống như cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói “ Chữ viết cũng là
biểu hiện của nết người: dạy cho học sinh viết đúng, viết đẹp, viết cẩn thận
là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, lòng tự trọng đối với mình
cũng như đối với thầy cô và bạn đọc bài vở của mình”.
Từ năm học 2001- 2002, Bộ giáo dục và Đào tạo đã có quyết định về
việc tổ chức thi viết đẹp hàng năm cho giáo viên và học sinh Tiểu học. Cho đến
nay đã khơi dậy trong học sinh, giáo viên và xã hội về ý thức cần viết chữ đẹp.
Ngày 14/6/2002, Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo đã ban hành mẫu chữ viết
(QĐ31). Đây chính là việc nhìn nhận tầm quan trọng và ý nghĩa của chữ viết.
Vậy vấn đề đặt ra là làm sao rèn chữ viết đẹp cho học sinh chính là trăn trở của
người giáo viên. Bên cạnh đó người xưa đã từng đúc rút khái quát về mối liên
hệ giữa nét chữ với tính cách, tâm hồn con người qua câu: “Nét chữ nết người”.
Quả thực, nhìn nét chữ viết của một người, người ta có thể phần nào phỏng
đoán được tính cách, tâm hồn của chủ nhân những nét chữ ấy.
Trong thực tế, hiện nay chúng ta đang ở trong một thời đại mới, thời đại
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thời đại thông tin bùng nổ, mọi người
thường ngồi với chiếc máy vi tính của mình để soạn thảo một văn bản thay vì
cầm bút viết trên giấy. Việc rèn chữ viết của mọi người bị chìm vào quên lãng.
1


chất lượng rèn chữ cho học sinh tiểu học. Với hi vọng giúp học sinh tự tin
trong học tập, hoàn thành nhiệm vụ học tập bên cạnh đó giáo dục và hình thành
2


cho học sinh nhân cách, đạo đức con người mới, con người xã hội chủ nghĩa
thông qua việc rèn luyện chữ viết.
II. TÌM HIỂU THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH
Đầu năm học qua kết quả khảo sát về chữ viết của học sinh mà nhà trường
đã tiến hành khảo sát, tôi đã tiến hành tìm hiểu một số khảo sát:
- Khảo sát thống kê một số lỗi sai học sinh thường mắc khi viết;
- Khảo sát khả năng nhận thức của học sinh;
- Tiến hành quan sát tư thế ngồi viết, cách thức cầm bút của học sinh.
Qua quá trình khảo sát, tôi nhận thấy tới 60-70% học sinh mắc một trong
các lỗi sau: thiếu nét; thừa nét; sai nét; khoảng cách; sai dấu; sai mẫu chữ; sai
cỡ chữ; sai chính tả; sai trình bày; sai tốc độ. Cá biệt có học sinh còn mắc nhiều
lỗi trong các lỗi kể trên và có tới trên 30% học sinh ngồi viết không đúng tư thế
và cầm bút sai cách. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến chất lượng chữ viết
không đảm bảo.
Như vậy, qua khảo sát tỷ lệ học sinh mắc lỗi khi viết còn khá cao. Một
trong những lý do dễ thấy là vì các em chưa được sự quan tâm của gia đình, các
em chưa chăm chỉ nghe cô giáo giảng. Vì vậy, là giáo viên chúng ta phải biết
được đặc điểm của từng em phát huy những mặt tích cực, khắc phục những lỗi
mà các em thường mắc phải. Tổ chức tiết dạy sao cho các em luôn cảm thấy
nhẹ nhàng và thích thú. Giáo viên phải gần gũi yêu thương động viên kịp thời
để học sinh thích học.
*Nguyên nhân dẫn đến chữ viết chưa đẹp của học sinh.
- Về phía giáo viên:
Việc học sinh viết đúng và đẹp hay không phụ thuộc rất nhiều vào người
giáo viên trực tiếp dạy học. Người giáo viên có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình

1. Sử dụng phương pháp phân tích nguyên nhân và hướng dẫn cách
khắc phục
- Thiếu nét: Do thói quen của học sinh chưa viết hết nét chữ đã dừng lại,
tôi đã thường xuyên nhắc để tạo thói quen viết hết nét và dừng bút đúng điểm,
đúng quy định. Cho học sinh thêm nét cho đủ nét ở ngay những chữ học sinh
vừa viết thiếu nét, đồng thời xem lại những bài viết trước chữ nào thiếu nét thì
thêm vào cho đủ.
- Thừa nét: Lỗi này do học sinh viết sai quy trình, điểm đặt bút ban đầu,
nét đầu học sinh viết không đúng, dừng vượt quá điểm quy định. Với lỗi này tôi
đã hướng dẫn lại quy trình viết chữ cái đó.
4


- Sai nét: Lỗi này thường là do học sinh cầm bút sai quy định, các ngón
tay quá sát xuống ngòi bút, khi viết biên độ giao động của ngòi bút ngắn, đầu
ngòi bút di chuyển không linh hoạt làm cho nét chữ bị cong vẹo gây sai nét.
Cách khắc phục là tôi thường xuyên nhắc học sinh cầm bút cao tay lên (từ đầu
ngòi bút đến chỗ tay cầm khoảng 2,5 cm). Khi viết 3 ngón tay cử động co duỗi
linh hoạt phối hợp với cử động của cổ tay, cánh tay.
- Khoảng cách: Lỗi này thường mắc với những học sinh viết hay nhấc
bút, không viết liền mạch, đưa tay không đều. Với lỗi này tôi hướng dẫn học
sinh kĩ thuật viết liền mạch, đưa đều tay. Quy định về khoảng cách giữa các con
chữ trong một chữ là 2/3 đơn vị chữ (1 con chữ o) khoảng cách giữa hai chữ
trong một từ là một đơn vị chữ (1 ô vuông đơn vị). Viết xong chữ mới đánh dấu
chữ và dấu ghi thanh.
VD: viết chữ: trắng - Hướng dẫn viết: t-h-u-y-e-n – thuyen (liền
mạch) xong mới đánh dấu t, ê và dấu (huyền) – thuyền
- Dấu chữ, dấu thanh: Học sinh thường mắc lỗi đánh dấu quá to, quá cao
không đúng vị trí. Lỗi này thường do các em không cẩn thận mặt khác còn do
giáo viên không hướng dẫn và nhắc nhở các em thường xuyên. Để khắc phục

Khi dạy chữ viết, việc đưa giáo cụ trực quan là chữ viết mẫu được in sẵn
từng chữ cái, bảng chữ cái. Đây là việc làm để cung cấp cho học biểu tượng về
chữ viết, chưa cung cấp được kĩ năng viết. Nếu trực quan cho học sinh quan sát
chữ của cô giáo viết mẫu còn có giá trị hơn. Tôi vừa viết, vừa phân tích từng
nét của chữ cái hoặc từng kĩ thuật nối liền nét các con chữ trong một chữ. Việc
viết mẫu của giáo viên còn có tác dụng tạo niềm tin cho học sinh, mặt khác học
sinh cũng dễ tiếp thu hơn, tạo điều kiện cho việc rèn kĩ năng viết liền mạch, viết
nhanh. Khi chấm bài, chữa bài, lời phê, chữ viết của giáo viên được học sinh
quan sát như một loại chữ mẫu. Vì vậy, tôi cũng luôn chú ý rèn chữ viết cho
mình được đúng mẫu, rõ ràng, đều, đẹp. Ngoài ra khi dạy viết chữ tôi cũng chú
ý đọc mẫu các chữ đó, đọc đúng cũng góp phần quan trọng để đảm bảo viết
đúng.
5. Sử dụng phương pháp luyện tập thực hành
Sử dụng để hình thành kĩ năng viết chữ cho học sinh. Đây là một phương
pháp cực kì quan trọng. Chữ viết, tập viết chữ có tính chất thực hành. Tôi phải
thường xuyên nhắc nhở học sinh ở mọi lúc mọi nơi, không chỉ ở môn tập viết
mà còn ở tất cả các môn khác, môn nào cũng cần chữ viết để ghi nội dung bài.
Các bài tập cho học sinh luyện tập cần chú ý, các chữ có nét giống nhau thì
6


cùng xếp vào một nhóm để rèn. Rèn chữ với số lượng ít nhưng lặp lại nhiều lần
với yêu cầu cao dần. Cho học sinh viết đi viết lại nhiều lần một bài để giáo viên
dễ dàng nhận ra lỗi sai của học sinh đồng thời cũng dễ nhận xét sự tiến bộ của
học sinh.
Tôi đã hướng dẫn học sinh luyện tập tiến hành từ thấp nên cao, tăng dần
độ khó để học sinh dễ tiếp thu: viết đúng rồi viết nhanh, viết đẹp. Việc luyện
chữ phải được tiến hành một cách đồng bộ ở lớp cũng như ở nhà, phân môn tập
viết cũng như các môn khác, môn học khác.
Khi học sinh luyện tập viết chữ, tôi luôn chú ý uốn nắn để các em cầm bút

ngón cái và ngón giữa. Đầu ngón trỏ đặt trên thân bút (cách đầu ngòi bút chừng
2,5cm.), đầu ngón cái giữ bên trái thân bút; đầu ngón giữa tựa vào bên phải
thân bút. Khi viết 3 ngón tay này giữ bút, điều khiển bút dịch chuyển. Ngoài ra
cần sự phối hợp của cổ tay, cánh tay, khuỷu tay. Không để ngửa bàn tay quá,
tạo nên trọng lượng tì xuống lưng của hai ngón tay út và áp út (ngón đeo nhẫn).
Ngược lại không úp quá nghiêng bàn tay về bên trái (nhìn từ trên xuống thấy cả
4 ngón tay: trỏ, giữa, áp út và út).
Các tư thế tay cầm bút không đúng sẽ dẫn đến các cố tật sau này khó chữa
như: căng cứng, mỏi cơ gân bàn tay; viết chóng mỏi tay; ra nhiều mồ hôi tay;
không thể viết lâu, viết nhanh được.
Cầm bút xuôi theo chiều ngồi. Góc độ bút đặt so với mặt giấy khoảng 45 0 .
Tuyệt đối không cầm bút dựng đứng 900. Đưa bút từ trái qua phải từ trên xuống
dưới các nét đưa lên hoặc đưa sang ngang phải thật nhẹ tay, không ấn mạnh đầu
bút vào mặt giấy.
Tiếp theo, tôi dạy cho học sinh các thao tác viết chữ từ đơn giản đến phức
tạp, dạy cho học sinh kỹ năng viết các nét, cách lia bút và cách nối nét. Đồng
thời giúp học sinh xác định được khoảng cách, vị trí cỡ chữ trên vở kẻ ô li để
hình thành kỹ năng viết đúng mẫu, rõ ràng và tiến tới là viết đẹp, viết nhanh.
Luyện tập viết chữ khi học các môn học khác: tôi luôn có những yêu cầu
về chữ viết của học sinh khi học những môn học khác. Coi chữ viết là một
trong những tiêu chuẩn kiểm tra và đánh giá tất cả các môn học.
6. Sử dụng phương pháp chia nhóm, rèn cho học sinh viết đúng trọng tâm
từng nhóm chữ.
Nếu cùng một lúc đòi hỏi học sinh viết đúng và đẹp ngay là điều rất khó
thực hiện, mặt khác căn cứ vào đặc điểm cấu tạo nét và mối quan hệ về cách
viết các chữ cái để học sinh viết đúng kĩ thuật ngay từ đầu tôi chia nhóm chữ và
8


xác định chữ trọng tâm đại diện cho mỗi nhóm chữ học sinh hay sai chỗ nào,

bao nhiêu so với chiều cao? Đó là việc làm rất khó để cho học sinh xác định
được. Vì vậy khi dạy chữ o tôi kẻ một ô vuông trên bảng rồi chia ra 3 phần
bằng nhau, đánh dấu 4 điểm ở giữa các cạnh hình chữ nhật, dùng phấn màu
9


chấm hình chữ o sau đó tô lên các dấu chấm,vừa tô vừa giảng kĩ, nhấn mạnh
điểm đặt bút đầu tiên và điểm dừng bút chính là điểm để viết thêm dấu “,” chữ
o và điểm để nối các nét chữ khác khi viết nhanh. Viết được chữ o đúng học
sinh dễ dàng viết đúng các chữ cái khác trong nhóm.
Sau khi chia các nhóm chữ, xác định trọng tâm cần dạy kĩ ở mỗi nhóm
tôi luôn đặt ra một kế hoạch rèn chữ hàng tuần, hàng tháng 1 cách cụ thể. Mỗi
tuần tôi rèn một nhóm chữ nhất định, rèn đúng loại chữ này thì mới chuyển
sang loại chữ khác, loại chữ này viết đúng kỹ thuật mới chuyển sang rèn loại
chữ khác rồi tiến tới rèn viết đẹp nên học sinh rất say mê,phấn khởi, không
căng thẳng lo lắng khi tập viết.
Sau mỗi bài viết cần nhận xét “nét nào được, nét nào hỏng?”. Tìm
nguyên nhân vì sao hỏng: Tại tư thế cầm bút, ngồi viết không đúng quy định,
tay đặt bút không có điểm tựa, vì chưa chuyển dịch bút đúng tầm tay đưa bút,
do vướng vấp cạnh bàn, mặt giấy không nhẵn, mực xuống không đều... Tóm lại
có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến chữ xấu trong khi viết.
Khi đã phát hiện ra nguyên nhân chỗ viết hỏng, cần giúp trẻ rút kinh
nghiệm, tránh vấp phải sai sót tương tự ở lần sau.
Khi viết thấy mỏi tay,mồ hôi tay ra nhiều , hoặc hoa mắt, nhức đầu, có
nghĩa là ngồi quá lâu, phải nghỉ giải lao, chuyển sang các hoạt động cơ bắp như
:vươn vai, hít thở, tập thể dục...Sau 4 đến 5 phút trở lại ngồi viết sẽ có hiệu quả
hơn.
Tương tự khi dạy chữ viết hoa, tôi cũng chú ý cho học sinh phân tích kĩ
chữ đầu tiên của nhóm, tập viết thật kĩ chữ đầu tiên của nhóm cho thật đẹp, từ
đó học sinh có thể phân tích và tự rèn các chữ còn lại.

Ngoài yêu cầu về viết đúng, viết đẹp tôi còn luôn chú ý tạo sự thống nhất
trong cách trình bày bảng ở từng phân môn và thể hiện bài dạy. Từ đó quy định
cách trình bày bài viết trong vở của học sinh để tạo ra sự thống nhất, chuẩn mực
từ các chi tiết nhỏ nhất (gạch chân, kẻ hết bài, kẻ hết buổi, cách ghi phân môn,
cách trình bày bài thơ lục bát, thơ tự do và bài văn xuôi...) hay khi chấm bài tôi
rất chú ý đến việc chữa lỗi kĩ cho học sinh kết hợp với lời phê chính xác, mang
tính khích lệ, chỉ bảo, luôn chứa đựng tình cảm, động viên học sinh để học sinh
tự tin vào bản thân khi viết bài và nhận ra những tồn tại cần khắc phục.

8. Giáo dục cho học sinh tính cẩn thận
11


Một trong những điều kiện để học sinh viết chữ đẹp chính là đức tính cẩn
thận và kiên trì. Tuy nhiên trong thực tế có rất nhiều học sinh viết chưa đẹp bởi
các em chưa viết cẩn thận mà thậm chí còn “viết ngoáy”. “ Viết ngoáy”, là viết
nhanh một cách cẩu thả, không thể chấp nhận được với bất kì lớp nào, nhất là
với học sinh tiểu học. Vì thế, giáo viên cần phải giáo dục học sinh tính tỉ mỉ,
cẩn thận, giáo dục qua các bài học, qua các gương trong thực tế ngay từ thời
gian dầu để học sinh không có thói quen “viết ngoáy”. Nếu có, giáo viên phải
giúp học sinh dần dần khắc phục nhược điểm này, để khắc phục được lỗi trên,
nhìn chung giáo viên phải ân cần, dịu dàng uốn nắn, kể cả lỗi do vụng về mà để
vở bị dây bẩn hay quăn góc. Thông qua rèn chữ viết cần nhắc nhở học sinh có ý
thức giữ sách vở bằng cách: Có giấy lót tay khi viết, để tay cẩn thận không làm
quăn góc. Riêng với lỗi viết cẩu thả giáo viên có thể nghiêm khắc hơn để đưa
học sinh vào nề nếp. Giáo viên luôn nhắc nhở học sinh: các em luôn phải ghi
nhớ dòng chữ ghi ngay góc mỗi trang vở: “ Luyện nét chữ, rèn nết người”. từ
đó để các em luôn có tính tự giác và cẩn thận hơn.
9. Sử dụng có hiệu quả các đồ dùng dạy học, đặc biệt là đồ dùng dạy học tự
làm.

có sự phân biệt sự giống và khác nhau giữa các con chữ. Có mối liên hệ kiến
thức giữa bài cũ và bài mới.
Trong khi viết học sinh thường quên không viết hoa, viết sai chữ thường
hoặc chữ hoa, để khắc phục không bị tẩy xoá tôi đã sử dụng hiệu quả bộ đồ
dùng dạy học của mình như:

a) Sửa từ chữ thường sang chữ thường

a → (ă, â, d, g,q)
l → (b, k, h)
r → (v, s)
n → (m, h, p,v)
i → (t, u, ư, y)
o → (ô, ơ, a, ă, â, g)
c → (e, ê, x, d, q)
b) Sửa từ chữ hoa này sang chữ hoa khác

C→ G
13


P → (B, R, D)
O → (Ô, Ơ, Q)
J → (H, K, V)
A → (Ă, Â, M, N)
S → (L, E, Ê)
U → (Ư, Y)
c) Sửa từ chữ thường sang chữ hoa

t

Đặc điểm của học sinh Tiểu học là nhanh quên vì vậy việc rèn luyện viết
chữ đúng, đẹp cần được làm thường xuyên và liên tục ở mọi nơi mọi lúc, ngoài
sự dạy dỗ của thầy cô ở lớp việc cha mẹ giúp đỡ con rèn chữ ở nhà là một việc
quan trọng vì vậy ngay buổi học đầu tiên của năm học tôi đã trao đổi rất kĩ tầm
quan trọng của việc rèn chữ cho học sinh và phổ biến cách dạy các cháu ở nhà
cho thống nhất với giáo viên ở lớp.
Chính vì vậy mà giáo viên cần biết kết hợp cùng với phụ huynh để trao
đổi cùng nhau tìm ra biện pháp tốt nhất giúp học sinh khắc phục những nhược
điểm đó.
Cần giúp cho phụ huynh học sinh hiểu rằng, chính bản thân họ cũng phải
đọc chuẩn - viết chuẩn thì việc rèn chữ cho con em họ mới có hiệu quả cao.

14


Ngoài ra giáo viên cũng có thể tư vấn hướng dẫn phụ huynh học sinh
trong việc lựa chọn các đồ dùng học tập cho con em mình để phục vụ cho việc
rèn chữ đúng và đẹp như:
* Chọn bút
Các em là học sinh tiểu học nên cần lưu ý phụ huynh không chọn bút quá
dài hay quá to chỉ khoảng 15cm và đường kính 7mm là vừa. Phần ngòi bút và
lưỡi gà cắm vào ổ bút vừa khít không quá rộng hoặc quá trật. Phần ngòi bút
không được mềm quá dễ hỏng. các bộ phận khác của bút phải đảm bảo cho việc
hút mực, giữ mực và ra đều mực.
* Chọn vở:
- Khi mua vở phụ huynh chọn vở có bìa cứng để tránh tình trạng nhàu
nát, rách bìa sau một thời gian sử dụng. Giấy vở tốt, dày và láng, viết không bị
nhòe
* Bảng con và phấn:
- Bảng con: nên dùng cỡ 20cm x 30 cm, mặt bảng có vạch rõ các ô vuông

để nâng cao chất lượng vở sạch chữ đẹp của trường của từng khối lớp.
- Duy trì các phong trào thi đua “ Giữ vở sạch- viết chữ đẹp”. Hội thi viết
chữ đẹp cấp trường.
- Trưng bày các bài viết đẹp , tập vở sạch cho học sinh toàn trường tham
khảo.
- Đưa tiêu chuẩn “Giữ vở sạch- viết chữ đẹp” vào đánh giá thi đua của
thầy và trò.
- Nhà trường tạo điều kiện về thiết bị dạy học: như chuẩn bị bảng dành
cho giờ học Tập Viết có kẻ ô đúng theo quy định.
- Cung cấp mẫu chữ viết Tập Viết đầy đủ trên mỗi giáo viên / lớp.
* Đối với giáo viên:
- Luôn tâm huyết, hết lòng với nghề.
- Cần thấy được vị trí, tầm quan trọng của phân môn Tập Viết ở các lớp.
Mỗi giáo viên phải là tấm gương sang cho học sinh noi theo, từ tư thế ngồi
viết , cách cầm bút đến chữ viết bảng, cách trình bày bảng, cách chấm bài, nhận
xét cho học sinh.
- Cần phải rèn đọc chuẩn, rèn chữ viết của mình, thường xuyên tự học hỏi,
rèn luyện mình để thực sự là tấm gương sáng cho học sinh noi theo.
- Tích cực học hỏi đồng nghiệp cũng như đọc các tài liệu nhằm phục vụ
cho việc rèn chữ..
16


- Điều quan trọng hơn nữa là người giáo viên phải kiên trì, vượt khó, tìm
tòi, sáng tạo và có bản lĩnh, có tinh thần trách nhiệm cao, say mê với công việc,
tận tụy với học sinh.
Trên đây là phần trình bày kinh nghiệm của bản thân tôi. Mặc dù tôi đã áp
dụng thực tế giảng dạy ở lớp mình và đã thu được kế quả tốt. Song do thời gian
cũng như sự nhận thức của bản thân còn hạn chế. Nội dung trình bày trên
không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong hội đồng khoa học các cấp cùng