Bài giảng

Công nghệ thông tin - truyền
thông và tự động hóa thư viện.
Ứng dụng công nghệ thông tin
trong các thư viện công cộng ở
Việt Nam
Giảng viên: Nguyễn Hữu Giới
(Vụ Thư viện)


Lý do căn bản

* Sự ra đời và phát triển CNTT-TT trong xã hội và tác
động đến nghề thư viện, cán bộ TV.
• Tự động hoá thư viện trên thế giới và ở Việt Nam.
• Bước đầu ứng dụng CNTT trong hệ thống TVCC Việt
Nam.


Phạm vi
Các bài giảng của Module này đề cập đến 6 vấn đề chính:
1/ CNTT-TT là gì? ảnh hưởng của nó với xã hội và nghề thư viện.
2/ Máy tính họat động như thế nào? (máy tính trong chu trình xử lý
tt)
3/ Các công cụ của Internet (sự gắn kết giữa Internet với họat
động TV).
4./ Khuynh hướng và các vấn đề phát triển CNTT-TT ảnh hưởng
đến họat động thư viện?
5./ Tự động hóa thư viện và những yếu tố cần xem xét khi lập kế
hoạch cho việc tự động hóa thư viện.


• Học viên nghe các chuyên đề , thảo luận theo
nhóm, làm bài tập.(những vấn đề gì chưa
hiểu, có thể hỏi lại. Yêu cầu chỉ ghi chép
những gì thật cần thiết).
• Trong quá trình giảng bài, giảng viên sẽ kết
hợp giảng, phân tích và minh họa các số liệu
qua slide và trên bảng.


Kết quả học tập
• Cuối chương trình (kết thúc 6 bài), học viên có thể:
• Nhận thức cơ bản về CNTT-TT (tác động tới ngành
TV).
• Hiểu được những công cụ, dịch vụ và vai trò của
Internet trong xã hội, (nhấn mạnh sự liên quan tới
họat động thư viện).
• Hiểu được kiến thức cơ bản về tự động hoá thư viện
(hệ thống TV tích hợp là gì?, các chuẩn nghiệp vụ
TV, lập kế hoạch, thực hiện tự động hóa TV như thế
nào? Sử dụng hệ thống mã nguồn mở ra sao ? v.v…)
• Hình dung bức tranh toàn cảnh việc ứng dụng CNTT
trong hệ thống TVCC Việt Nam (hiện trạng, khó khăn,
thách thức và triển vọng….Đề xuất những giải pháp
khắc phục).


Tài liệu tham khảo
• Lindquist, Mats. Dr. Module: Giới thiệu về CNTT-TT
và giới thiệu về tự động hóa thư viện// Chương trình



Phụ lục 2: Danh sách tham khảo/ Đọc
thêm (tt)
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Perspective. http://www.ilsr.com/vendor.htm
7. Library of Congress. MARC Standards.
http://lcweb.loc.gov/marc/marc.html
8. Library of Congress. Z39.50 Gateway to Library Catalogs.
http://lcweb.loc.gov/z3950/gateway.html
9. Library of Congress. Z39.50 Maintenance Agency Page.
http://www.loc.gov/z3950/agency/
10. McNamara, C. Strategic Planning.
http://www.mapnp.org/library/plan_dec/str_plan/str_plan.htm
11. McNamara, C. Basic Overview of Various Strategic Planning
Models.http://www.mapnp.org/library/plan_dec/str_plan/models
.htm
• 12. Millard, M. Tips and Hints on Library Automation and
Automated Library Systems. http://www.ilsr.com/hints.htm


• Lý do chọn Module này:
Sau bài giảng của Dr. Mats Lindquist, tôi muốn cung
cấp thêm một số thông tin, kiến thức thực tiễn về
tình hình ứng dụng CNTT trong các thư viện công
cộng (TVCC) ở Việt Nam từ năm 1986 đến nay.
Mục tiêu bài giảng: Khái quát về việc ứng dụng CNTT
trong các TVCC Việt Nam hơn 2 thập kỷ qua. Đề cập
đến những khó khăn, tồn tại, thách thức và triển
vọng của vọng tác này cùng những giải pháp cơ bản
để khắc phục những bất cập thời gian qua.


Đối tượng học viên
- Các học viên dự khóa học này là những cán bộ thư
viện có thâm niên công tác từ 5 năm trở lên, đang
công tác ở phòng máy tính hoặc phòng nghiệp vụ
của Thư viện Quốc gia hay các thư viện tỉnh
- Điều kiện tiên quyết: Học viên phải am hiểu về
nghề thư viện và sử dụng tốt máy tính ứng dụng
trong các thư viện công cộng.


Phạm vi
- Lý do, mục đích ứng dụng CNTT trong các TVCC ở
Việt Nam
- Đánh giá sơ bộ hiện trạng ứng dụng CNTT trong các
TVCC Việt Nam (từ năm 1986 đến nay)
+ Kết quả đạt được (số liệu, minh họa, dẫn chứng).
+ Một số tồn tại, yếu kém (nguyên nhân)
+ Khó khăn, thách thức và triển vọng.

tồn tại, yếu kém và phát triển CNTT trong TVCC VN trong tương
lai. *
Chiều có bài tập và, thảo luận nhóm *


Tài liệu tham khảo
• Lindquist, Mats. Dr. Module: Giới thiệu về CNTT-TT và
giới thiệu về tự động hóa thư viện// Chương trình tập
huấn cho cán bộ thư viện Việt Nam và Lào.- Tp. HCM,
2008, 42 tr.
• Nguyễn Thế Đức. ứng dụng CNTT trong các thư viện
tỉnh, thành phố.// Tập san Thư viện, số 2, 1996.- tr. 18-23.
• Kỷ yếu Hội nghị, hội thảo Tổng kết ứng dụng CNTT
trong các thư viện tỉnh, thành phố.- Bình Định, 2001,124 tr.
• Kỷ yếu hội thảo ứng dụng CNTT trong các thư viện tỉnh,
thành phố.- Quảng Nịnh, 2006,- 116 tr.
• Về công tác thư viện. Văn bản pháp quy hiện hành về
công tác thư viện. Bộ VHTT&DL. H, 2008.- 369 tr.


Ứng dụng công nghệ thông tin trong các thư
viện công cộng ở Việt Nam

• I/ Đánh giá hiện trạng ứng dụng CNTT trong hệ
thống TVCC Việt Nam (từ 1986 đến nay).
• Muc đích: Hiện đại hóa công tác TV ở VN (nhu cầu
nội tại của ngành TVVN)
• - Đáp ứng tốt nhất nhu cầu của độc giả, người dùng
tin & xã hội.
* Lý do (đơn giản): các nước trong khu vực và trên

• TVQG VN xây dựng dự án tổng thể trình Bộ VHTT về
việc hiện đại hóa thư viện trọng hệ thống TVCC ( ứng
dụng CNTT vào công tác thư viện).

+ Mục tiêu: bước đầu hiện đại hóa thư viện
+ Thời gian thực hiện 10 năm. (1990-2000).
+ Đối tượng: TVQG và các thư viện cấp tỉnh
( TVQGVN và 53 thư viện tỉnh, thành phố).
+ Kinh phí khoảng 5 tỷ VNĐ.
Dự án này đã được phê duyệt vào khoảng cuối năm
1990


Tổ chức thực hiện (I)
- Bộ VHTT giao cho TVQGVN tổ chức thực hiện Dự án
này. Bao gồm:
+ Cung cấp trang thiết bị (máy tính, các thiết bị kèm
theo) cho 53 thư viện tỉnh, thành phố ( 2 đợt)
+ Tập huấn về nghiệp vụ (phần mềm CDS/ISIS), thời
gian 45 ngày, chia làm 2 đợt. Đợt 1 năm 1992. Đợt 2
năm 1993.
+ Sau đó, các thư viện tỉnh, thành phố triển khai thực
hiện ở đơn vị mình ( bao gồm: Xử lý tiền máy, nhập
tờ khai, in phíc, in thư mục, tổ chức tra cứu phục vụ
bạn đọc vv..)


Tổ chức thực hiện (II)
+ Quá trình ứng dụng CNTT ở các TV tỉnh, Phòng Tin
học TVQGVN thường xuyên có sự hỗ trợ, tư vấn giúp