"Tuyên ngôn của đảng cộng sản" VÀ suy nghĩ về vấn đề
xây dựng Đảng ở nước ta hiện nay
Học thuyết về Đảng cộng sản của Mác và Ăngghen là một bộ
phận hợp thành của chủ nghĩa cộng sản khoa học được trình
bày trong rất nhiều tác phẩm, nhưng những vấn đề cơ bản đã
được hai ông xác định trong "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản" Cương lĩnh chính trị của giai cấp vô sản. Những vấn đề cơ bản
đó đã được chứng minh trong thực tiễn lịch sử suốt 160 năm
qua. Một trong những vấn đề đó là mối quan hệ giữa "những
người vô sản và những người cộng sản" tức là quan hệ giữa
Đảng cộng sản với giai cấp vô sản, với quần chúng; ranh giới
giữa Đảng viên với quần chúng.
Trong "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản" Mác và Ăngghen đã
luận chứng cho sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp vô
sản là xoá bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xây dựng xã hội mới tốt
đẹp hơn. Sứ mệnh lịch sử đó chỉ biến thành hiện thực với điều
kiện chủ quan là có sự lãnh đạo của Đảng cộng sản. Do đó,
song song với sự nghiệp nghiên cứu khoa học để xây dựng học
thuyết về sự giải phóng nhân loại bị áp bức, hai ông đã chăm lo
xây dựng Đảng của giai cấp công nhân từ việc thành lập Uỷ
ban thông tin Bruyxen đến việc cải tổ Liên đoàn những người
chính nghĩa thành Liên đoàn những người cộng sản, từ Hội
công nhân Đức đến Hội Liên hiệp công nhân Quốc tế. Để xây
dựng Đảng của giai cấp công nhân Mác và Ăngghen đã đề ra


những luận điểm cơ bản. Những luận điểm cơ bản đó được
trình bày trong toàn bộ "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản", đặc
biệt là chương II: "Những người vô sản và những người cộng
sản".
"Tuyên ngôn của Đảng cộng sản" xác định: "Những người
cộng sản không phải là một đảng riêng biệt, đối lập với các

những lợi ích trước mắt của giai cấp công nhân, nhưng đồng
thời trong phong trào hiện tại, họ cũng bảo vệ và đại biểu cho
tương lai của phong trào".
Từ hai điểm khác nhau đó giữa những người cộng sản và
quần chúng vô sản, Mác và Ăngghen yêu cầu những người
cộng sản phải gương mẫu trong thực tiễn, phải có trình độ lý
luận. Các ông viết: "Như vậy là về thực tiễn, những người cộng
sản là bộ phận kiên quyết nhất trong các đảng công nhân ở tất
cả các nước, là bộ phận luôn luôn thúc đẩy phong trào tiến lên;
về mặt lý luận, họ hơn bộ phận còn lại của giai cấp vô sản ở
chỗ là họ hiểu rõ những điều kiện, tiến trình và kết quả chung
của phong trào vô sản"3 . Như vậy, sự khác nhau giữa những
người vô sản về năng lực thực tiễn và lý luận chính là tiêu
chuẩn để xác định đâu là những người cộng sản. Dõi theo
những tác phẩm của Mác và Ăngghen viết về vấn đề này chúng


ta thấy hai ông luôn luôn đòi hỏi những người cộng sản phải có
hai tiêu chuẩn ấy, phải thừa nhận chủ nghĩa cộng sản, có nghị
lực và nhiệt tình cách mạng, có lối sống và hoạt động phù hợp
với mục đích của giai cấp vô sản là lật đổ giai cấp tư sản, thiết
lập nền thống trị của giai cấp vô sản, tiêu diệt xã hội tư bản
cùng với sự phân chia và đối kháng giai cấp của nó, xây dựng
xã hội không có áp bức bóc lột, không còn giai cấp. Khi tổng
kết kinh nghiệm của Công xã Pari, Mác còn nhìn thấy ở những
người cộng sản, những phẩm chất khác như: trung thực, chân
thành, thông minh, tận tuỵ và cuồng tín hiểu theo nghĩa tốt nhất
của chữ đó. Năm 1885, trong tác phẩm "Về lịch sử Liên đoàn
những người cộng sản", khi nhìn lại cuộc cách mạng 18471848 Ăngghen đã viết: "Bao giờ cũng vậy, những người cộng
sản cũng là hội viên hoạt động nhất và thông thái nhất trong

trình độ nào". Đó là vấn đề sở hữu. Trên cơ sở phương pháp
luận của "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản" chúng ta cần phải
giải quyết vấn đề này như thế nào?


Một người có lý tưởng là trở thành một nhà tư sản thì đương
nhiên không thể là đảng viên Đảng cộng sản được. Một người
mà lập luận rằng đảng viên cũng là công dân và do đó có mọi
quyền như công dân, có quyền làm kinh tế với bất kỳ mức độ,
hình thức, phương thức nào thì người đó chỉ là người công dân.
Có thể là công dân tốt, nhưng chưa thể là đảng viên. Điều lệ
của Liên đoàn những người cộng sản đã xác định mục đích của
Liên đoàn là lật đổ giai cấp tư sản..., xây dựng một xã hội
không có giai cấp và không có chế độ tư hữu. Tất nhiên là việc
thực hiện mục đích đó là một quá trình dài, nhưng Điều lệ Liên
đoàn ở điều 2 nói về điều kiện làm hội viên là: "Lối sống và
hoạt động phù hợp với mục đích ấy". Trong "Tuyên ngôn",
Mác - Ăngghen đã chỉ rõ ranh giới giữa đảng viên và công dân,
đã xác định rõ mục đích trước mắt của những người cộng sản là
"giành lấy chính quyền" và mục đích lâu dài là "xoá bỏ tư
hữu". Đây là điểm mà một số người cho là 150 năm qua, thực
tiễn chưa minh chứng cho công thức đó của Mác và Ăngghen.
Một giả định được đặt ra là cho phép những đảng viên Đảng
cộng sản Việt Nam hiện nay được làm kinh tế tư bản tư nhân,
tức là nhiều đảng viên sẽ trở thành nhà tư sản thì vấn đề gì sẽ
xảy ra. Trong thời kỳ quá độ, chúng ta thừa nhận kinh tế nhiều
thành phần. Trong xã hội có giai cấp tư sản. Song giai cấp tư
sản đó hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng của giai cấp công



trào "hiện tại, họ cũng bảo vệ, đại biểu cho tương lai của phong
trào". Bởi thế không thể có phương án để cho đảng viên trở
thành nhà tư sản, làm kinh tế tư bản tư nhân, nếu chúng ta thừa
nhận Đảng cộng sản là đảng của giai cấp công nhân.
Còn vấn đề "đảng viên không bóc lột" thì sao? Tưởng chừng
như đây là vấn đề lý luận, nhưng nó đã chuyển thành vấn đề
thực tiễn. Thực tiễn cần giải quyết trong hoạt động kinh tế của
đảng viên. Có nhiều ý kiến bàn về vấn đề này nhưng không ai
thoát ra khỏi quan niệm truyền thống. Tôi cho rằng nêu ra vấn
đề "đảng viên không bóc lột" là nói về lý tưởng, về mục tiêu
phấn đấu lâu dài của Đảng ta và nó cũng có một ý nghĩa thực
tiễn là điều chỉnh hành vi của đảng viên. Tuy vậy, trong thời kỳ
quá độ, không nên hiểu một cách cứng nhắc khái niệm "bóc
lột" để gây ra sự mập mờ trong tư duy, hạn chế hoạt động kinh
tế. "Đảng viên không bóc lột" là phương hướng lâu dài, được
từng bước thực hiện theo sự phát triển của điều kiện vật chất và
sự tiến bộ của xã hội, theo phương thức giảm dần "bóc lột" để
dần tới "không bóc lột".
Còn thế nào là "tư bản tư nhân", "nhà tư sản" trong điều kiện
của nước ta hiện nay? Đây là vấn đề quan trọng nhất cần phải


giải quyết để thực hiện: Đảng viên không được làm kinh tế tư
bản tư nhân. Một người được gọi là nhà tư sản, được gọi là
người làm kinh tế tư bản tư nhân phải là người mà cuộc sống
và sự phát triển kinh tế không cần dựa vào lao động của bản
thân. Song cuộc sống và sự phát triển kinh tế luôn luôn thay
đổi, cho nên khó có thể lượng hoá được. Những căn cứ về vốn,
về số lượng lao động thuê mướn, về phương thức kinh doanh...
cần phải được xem xét. Hiện nay, chúng ta chưa đặt ra được

nhưng ta cũng không chấp nhận đảng viên cứ giữ mức nghèo
khổ, lấy đó làm chuẩn mực để lãnh đạo nhân dân. Biết làm kinh
tế nên chăng là một tiêu chuẩn của đảng viên, thu nhập ở mức
trung bình tiên tiến nên chăng là tiêu chuẩn của các cấp uỷ
viên, của bí thư chi bộ, đảng uỷ ở cơ sở.
Tóm lại, xuất phát từ tư tưởng của "Tuyên ngôn", chính kiến
của tôi là: đảng viên cộng sản không thể là nhà tư sản, không
thể làm kinh tế tư bản tư nhân, không thể để hình thành giai cấp
tư sản trong Đảng. Đảng cần giáo dục lý tưởng cho đảng viên,
khuyến khích đảng viên làm kinh tế, làm giàu hợp pháp trong
bối cảnh phát triển kinh tế của toàn dân.


-----------------------------------------------------------------------------------------------------------