Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 thực hiện tốt phép chia cho số có nhiều chữ số

MỤC LỤC
Trang
I. PHẦN MỞ ĐẦU

2

1. Lí do chọn đề tài

2

2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

2

3. Đối tượng nghiên cứu

3

4. Giới hạn của đề tài

3

5. Phương pháp nghiên cứu

3

II. PHẦN NỘI DUNG

4


18

1. Kết luận

18

2. Kiến nghị

19

I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Mỗi môn học ở tiểu học đều góp phần vào việc hình thành và phát triển những
cơ sở ban đầu, rất quan trọng của nhân cách con người Việt Nam. Trong các môn học
ở tiểu học, môn Toán có vị trí quan trọng.
Người thực hiện: Huỳnh Thị Tuyết Nhung – Trường TH Trần Quốc Toản

1


Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 thực hiện tốt phép chia cho số có nhiều chữ số

Môn toán không chỉ giúp học sinh lĩnh hội các kiến thức, rèn các kĩ năng tính
toán mà còn giúp học sinh phát triển năng lực tư duy, tưởng tượng, óc sáng tạo, thói
quen làm việc khoa học, phát triển ngôn ngữ, tư duy lôgíc, góp phần hình thành các
phẩm chất, nhân cách của người lao động. Các kiến thức và kĩ năng trong môn Toán
rất cần thiết trong đời sống hàng ngày, là công cụ giúp học sinh học tốt các môn học
khác và để tiếp tục học lên các lớp trên.
Tuy nhiên, trong thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy việc thực hiện phép tính chia

4. Giới hạn của đề tài
Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4A thực hiện tốt phép chia cho số có nhiều
chữ số, trường Tiểu học Trần Quốc Toản, năm học 2015 – 2016.
5. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp khảo sát, điều tra.
- Phương pháp giảng giải.
- Phương pháp gợi mở.
- Phương pháp luyện tập, thực hành
- Phương pháp trò chơi
- Phương pháp kiểm tra, đánh giá.
- Phương pháp xử lí số liệu.

II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận để thực hiện đề tài
Trong các môn học ở Tiểu học, môn Toán là một môn học khó và mang nặng
tính tư duy, trừu tượng. Việc dạy môn Toán ở Tiểu học nhằm giúp cho học sinh biết
Người thực hiện: Huỳnh Thị Tuyết Nhung – Trường TH Trần Quốc Toản

3


Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 thực hiện tốt phép chia cho số có nhiều chữ số

vận dụng những kiến thức về Toán, được rèn luyện kĩ năng thực hành với những yêu
cầu cần được thể hiện một cách phong phú. Nhờ vào việc học Toán mà học sinh có
điều kiện phát triển năng lực tư duy, tính tích cực, rèn luyện phương pháp luận và
hình thành những phẩm chất cần thiết của người lao động. Học tốt môn Toán, học
sinh sẽ có một nền tảng vững chắc để học các môn khác và học lên các bậc học trên.
Ngoài ra, học sinh biết vận dụng những kiến thức đã học vào giải quyết các tình
huống, các vấn đề trong cuộc sống.


10

5

Người thực hiện: Huỳnh Thị Tuyết Nhung – Trường TH Trần Quốc Toản

4


Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 thực hiện tốt phép chia cho số có nhiều chữ số

Vậy những nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên là do:
Về phía học sinh:
- Phương pháp học tập chưa tốt: Một số em không thuộc được bảng nhân, bảng
chia, chưa nắm được các thành phần của phép chia; không hiểu được mối quan hệ
giữa phép nhân và phép chia. Nhiều em khi thực hiện phép chia mà số dư lớn hơn số
chia cũng không biết.
- Sự chú ý, óc quan sát, trí tưởng tượng đều phát triển chậm.
- Khả năng diễn đạt bằng ngôn ngữ khó khăn, sử dụng ngôn ngữ, thuật ngữ
toán học lúng túng, nhiều chỗ lẫn lộn.
Học sinh chưa chăm học: Qua quá trình giảng dạy, bản thân nhận thấy rằng các
em không thực hiện được phép chia là những em không chú ý chuyên tâm vào việc
học, không xác định được mục đích của việc học.
Khả năng tư duy của các em còn hạn chế: Một số học sinh thuộc bảng nhân
nhưng các em thuộc kiểu học vẹt, các em không hiểu gì cả, không hiểu được mối
quan hệ giữa phép nhân và phép chia dẫn đến không ước lượng được thương, thực
hiện phép chia khó khăn.
Về phía giáo viên:
Trong quá trình dạy học, việc hướng dẫn học sinh tìm cách ước lượng thương

bảng nhân, bảng chia xem như giáo viên đã thành công một bước trong quá trình
hướng dẫn học sinh thực hiện phép chia. Vì vậy, trong mỗi tiết học toán giáo viên
phải thường xuyên kiểm tra bảng nhân, bảng chia. Ngoài ra, vào đầu giờ học giáo
viên dành 15 phút để các em tự kiểm tra lẫn nhau, tạo điều kiện để các em học thuộc
bảng nhân, bảng chia. Để các em ứng xử nhanh, giáo viên tổ chức cho các em chơi trò
chơi “xì điện” trả lời nhanh, đúng kết quả để các em có kĩ năng nhớ lâu, nhẩm nhanh
khi thực hiện tính.
Biện pháp 3 : Ôn lại phép chia cho số có một chữ số
Người thực hiện: Huỳnh Thị Tuyết Nhung – Trường TH Trần Quốc Toản

6


Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 thực hiện tốt phép chia cho số có nhiều chữ số

Bất kỳ một dạng toán nào học sinh cũng được đi từ bài dễ đến bài khó. Để thực
hiện được phép chia cho số có một chữ số, việc đầu tiên học sinh phải nắm được các
kiến thức cơ bản sau:
- Đặt tính
- Thực hiện tính từ trái sang phải.
- Mỗi lần chia đều tính theo ba bước: Chia, nhân, trừ nhẩm.
- Số dư bao giờ cũng nhỏ hơn số chia.
Ví dụ: 12847 : 6 = ?
Lần 1: 12 chia 6 được 2, viết 2

1284 6

2 nhân 6 bằng 12

0


Ngoài ra, trong thực tế giảng dạy, khi giáo viên hỏi về phép chia trong bảng thì
học sinh nêu kết quả rất nhanh.
Ví dụ: 15 : 3 = 5 27 : 9 = 3

56 : 7 = 8

64 : 8 = 8

….

Nhưng khi giáo viên hỏi về phép chia có dư thì có em lúng túng không biết kết
quả bằng bao nhiêu.
Người thực hiện: Huỳnh Thị Tuyết Nhung – Trường TH Trần Quốc Toản

7


Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 thực hiện tốt phép chia cho số có nhiều chữ số

Ví dụ: 17 : 4

37: 5

41 : 7

Giáo viên lưu ý với các trường hợp:
* 15 chia 5 bằng 3. Vậy các số từ 16 đến 19 chia 5 cũng được 3 nhưng sẽ có
dư( số dư bằng 1;2;3;4), 20 chia cho 5 mới được 4.
16 : 5 = 3 ( dư 1)

06

23

0
57

0

5

07 11(dư 2)

968

2

8845

4

16

434

08

2211(dư 1)

Người thực hiện: Huỳnh Thị Tuyết Nhung – Trường TH Trần Quốc Toản

Hướng dẫn học sinh vận dụng vào bài tập:
62 : 3 =
62

3

02 20(dư 2)
0

816 : 4 =

9182 : 9 =

816

4

9182

016

208

018

0

9
1020 (dư 2)


4

3

67 trừ 63 bằng 4, viết 4.
Lần 2: Hạ 2 được 42; 42 chia 21 được 2, viết 2.
2 nhân 1 bằng 2, viết 2

672 21
63

32

2 nhân 2 bằng 4, viết 4

42

42 trừ 42 bằng 0, viết 0.

42
0

Ở mỗi lần chia, giáo viên cần hướng dẫn học sinh ước lượng như sau:
Lần 1: 67 : 21 được 3, hướng dẫn học sinh lấy chữ số hàng chục ở số bị chia
chia cho chữ số hàng chục ở số chia, lấy 6 : 3 được 3.
Lần 2: 42 : 21 được 2, hướng dẫn học sinh lấy chữ số hàng chục ở số bị chia
chia cho chữ số hàng chục ở số chia, lấy 4 : 2 được 2.

Người thực hiện: Huỳnh Thị Tuyết Nhung – Trường TH Trần Quốc Toản


8192 64

Ta ước lượng thế nào?( Lấy 17 : 6)

64

Vậy 179 chia 64 được mấy? (được 2)

179

2 nhân 4 bằng 8, viết 8

128

2 nhân 6 bằng 12 viết 12

12

51

179 trừ 128 bằng 51, viết 51.
Lần 3: Lấy mấy chia mấy? (Lấy 512 chia 64)

8192 64

Ta ước lượng thế nào? (Lấy 51 : 6)

64

Vậy 512 chia 64 được mấy? (được 8)

1944 162
162 1
32

1 nhân 1 bằng 1, viết 1
194 trừ 162 bằng 32, viết 32.
Lần 2: Hạ 4 được 324; 324 chia 162 được 2,

1944 162

viết 2.

162 12
2 nhân 2 bằng 4, viết 4

324

2 nhân 6 bằng 12, viết 2, nhớ 1

324

2 nhân 1 bằng 2, thêm 1 bằng 3, viết 3

0

324 trừ 324 bằng 0, viết 0.
Ở mỗi lần chia, giáo viên cần hướng dẫn học sinh ước lượng như sau:
Lần 1: 194 : 162 được 1, hướng dẫn học sinh lấy chữ số hàng trăm ở số bị chia
chia cho chữ số hàng trăm ở số chia, lấy 1 : 1 được 1.
Lần 2: 324 : 162 được 2, hướng dẫn học sinh lấy chữ số hàng trăm ở số bị chia

Ví dụ 2: Ước lượng thương 568 : 72 = ?
Ta cùng che đi một chữ số tận cùng của số bị chia và số chia.
Ở số bị chia ta che đi 8.
Ở số chia ta che đi 2.
Vì 56 : 7 được 8, nên ta ước thương là 8.
Người thực hiện: Huỳnh Thị Tuyết Nhung – Trường TH Trần Quốc Toản

13


Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 thực hiện tốt phép chia cho số có nhiều chữ số

Thử: 72 x 8 = 576 > 568. Vậy thương ước lượng 8 hơi thừa ta giảm xuống 7 và
thử lại: 72 x 7 = 504, 568 – 504 = 64
Trong thực tế giảng dạy, trong một lớp có nhiều đối tượng học sinh. Nhiều em
ước lượng thương rất nhanh nhưng cũng có một số em ước lượng rất chậm. Đối với
các em còn chậm thì giáo viên có thể cho các em làm tính vào nháp hoặc viết bằng
bút chì, nếu sai thì tẩy đi rồi điều chỉnh lại.
Biện pháp 5: Luyện tập, thực hành
Sau khi học sinh đã nắm được cách ước lượng thương, giáo viên cần tiếp tục
cho các em luyện tập thêm vào các buổi học thứ hai. Trong quá trình hướng dẫn học
sinh, giáo viên phải kiên trì, đi từng dạng bài tập. Với mỗi dạng, giáo viên hướng dẫn
Người thực hiện: Huỳnh Thị Tuyết Nhung – Trường TH Trần Quốc Toản

15


Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 thực hiện tốt phép chia cho số có nhiều chữ số

thật kĩ. Sau khi làm thành thạo thì cho học sinh áp dụng làm nhiều bài tập với từng
dạng đó. Khi đã nắm vững kĩ năng, thao tác từng bước tính thì hướng dẫn học sinh
thực hiện bước tính trừ nhẩm để phép tính được trình bày ở dạng ngắn gọn hơn.
Sau mỗi bài toán, khi tìm được kết quả phép tính, giáo viên nên tập cho học
sinh thử lại kết quả: Lấy thương nhân số chia, cộng số dư( nếu có), nếu cho kết quả
bằng số bị chia thì phép chia đó đúng.
Ngoài ra, việc tổ chức “ Trò chơi” trong quá trình học tập cũng chiếm một vị
trí hết sức quan trọng trong việc củng cố các lượt chia, cách viết đúng. Vào đầu giờ
học, tôi thường tổ chức cho học sinh chơi trò chơi “Ai nhanh, ai đúng”. Em nào
nhanh, đúng sẽ có thưởng.
Ví dụ:
Bài 1: Khoanh vào đáp án em cho là đúng nhất của mỗi lượt chia sau và giải
thích.
8469 : 241= ?
Lượt 1: A. 846 : 241 = 3 dư 113

cuối năm học các em đã cơ bản thực hiện phép chia cho số có nhiều chữ số một cách
thành thạo và quan trọng hơn là biết cách thử lại khi thực hiện xong một phép chia.
Kết quả thực hiện phép chia của lớp 4A, năm học 2015 – 2016 như sau:
Khảo sát

TSHS

Chia được

Chia chậm

Không chia được

Đầu năm

25

10

10

5

Cuối kì 1

25

17

8

tri thức (nhưng phải đảm bảo tính vừa sức) với các em.
- Người giáo viên phải có tâm huyết yêu nghề, mến trẻ và cần phải kiên trì, liên
tục trong suốt năm học; không nên thấy các em tiến bộ lại vội ngưng hay lơ là đi. Vì
các em học tiểu học mau hiểu nhưng cũng nhanh quên.

2. Kiến nghị
Phòng giáo dục cần tổ chức nhiều chuyên đề, giao lưu về những kinh nghiệm
liên quan đến các biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục để giáo viên học hỏi, rút
kinh nghiệm.
Nhà trường nên bổ sung thêm một số sách hay về phương pháp dạy học các
môn học để giáo viên tham khảo, học tập.
Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân tôi trong việc hướng dẫn học sinh
thực hiện tốt phép chia cho số có nhiều chữ số. Chắc rằng trong quá trình thực hiện
Người thực hiện: Huỳnh Thị Tuyết Nhung – Trường TH Trần Quốc Toản

18


Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 thực hiện tốt phép chia cho số có nhiều chữ số

vẫn còn nhiều khiếm khuyết mà bản thân chưa chỉ ra được. Rất mong được học tập
thêm ở các bạn đồng nghiệp, Hội đồng ban giám khảo.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Bình Hòa, ngày 14 tháng 2 năm 2017.
Người viết

Huỳnh Thị Tuyết Nhung

Nhận xét của hội đồng sáng kiến cấp trường
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Chủ tịch hội đồng


Tác giả

Việt Nam

Công văn số 5842/BGD ĐT-VP ngày Bộ Giáo dục và Đào tạo
01/9/2011 về hướng dẫn điều chỉnh nội dung
Người thực hiện: Huỳnh Thị Tuyết Nhung – Trường TH Trần Quốc Toản

20


Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 thực hiện tốt phép chia cho số có nhiều chữ số

dạy học
4

Thông tư 30/2014

Bộ Giáo dục và Đào tạo

5

Toán 4 sách học sinh

Nhà xuất bản Giáo dục
Việt Nam

6