Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo

MỘT SỐ KINH NGHIỆM
TỔ CHỨC CÁC TRÒ CHƠI DÂN GIAN CHO TRẺ LỨA TUỔI MẪU GIÁO

PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Kho tàng di sản văn hoá truyền thống Việt Nam rất phong phú và đa dạng,
trong số đó có thể nói đến trò chơi dân gian. Trò chơi dân gian cũng là một di
sản văn hoá quý báu của dân tộc đặc biệt là đối với trẻ em, với những chức năng
đặc biệt của nó đã mang lại cho thế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, đồng
thời thể hiện nhu cầu giải trí, vui chơi và quyền được chia sẻ niềm vui của các
em với bạn bè, cộng đồng. Nó làm cho thế giới xung quanh các em đẹp hơn và
rộng mở hơn, tuổi thơ của các em sẽ trở thành những kỉ niệm quý báu theo suốt
cuộc đời. Vậy mà trò chơi dân gian dường như đã bị lãng quên, có những em
không biết gì về các trò chơi dân gian, các bài hát, bài đồng dao, các câu thành
ngữ như: “một đập ăn quan” (Trò chơi Ô ăn quan). Bài đồng dao trò chơi “ Mèo
đuổi chuột”, trò chơi “ Rồng rắn lên mây”, “Thả đỉa ba ba”, “Bịt mắt bắt dê”...
không được nhắc đến. Trẻ em không chỉ cần được chăm sóc sức khoẻ, được học
tập, mà quan trọng nhất trẻ cần phải được thoả mãn nhu cầu vui chơi.
Xuất phát từ vai trò quan trọng của hoạt động vui chơi đối với trẻ em và
nhu cầu hưởng thụ hoạt động này, tôi thấy việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi
dân gian là một việc làm cần thiết và rất có ý nghĩa.
Thông qua hoạt động vui chơi, trẻ phát triển trí tuệ, thể chất, tình cảm quan
hệ xã hội, qua đó nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ. Nhưng làm thế
nào để tổ chức được các trò chơi dân gian thực sự có hiệu quả, lôi cuốn và hấp
dẫnến với trẻ là một bài toán khó với các giáo viên, đặc biệt là các giáo viên
mầm non.
Vì khả năng chú ý có chủ định của trẻ mầm non còn kém, trẻ dễ dàng tham
gia vào trò chơi nhưng cũng nhanh chán, nhanh bỏ cuộc. Là một giáo viên mầm

- Phương pháp sử dụng trò chơi.
- Phương pháp phát triển kỹ năng quan sát.
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hiền

Trang 2


Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo

PHẦN NỘI DUNG.
1. Cơ sở lý luận;
Trò chơi dân gian là một ký ức tươi đẹp của thiếu nhi Việt Nam là di sản
văn hóa được lưu truyền tự nhiên, rộng rãi trong cộng đồng, những trò chơi dân
gian đã đến với trẻ thơ một cách nhẹ nhàng, tạo điều kiện cho trẻ “vừa học, vừa
chơi”. Các trò chơi dân gian Việt Nam thường gần gũi không cầu kỳ, không tốn
kém, nên có thể dể dàng chơi mọi lúc mọi nơi, dụng cụ dể kiếm, dể làm, chủ yếu
lấy từ thiên nhiên. Trò chơi dân gian (TCDG) là loại hình giáo dục rất có hiệu
quả vì nó vừa là phương tiện giải trí lành mạnh, vui chơi sinh động, phù hợp với
đặc điểm tâm lý, vừa là phương tiện giáo dục nhẹ nhàng sâu sắc, các TCDG vừa
dễ tiếp cận vừa không tốn kém mà mang lại kết quả giáo dục cao trong trường
học, góp phần nâng cao nhận thức, tăng cường thể lực, phát triển các giác quan
cho trẻ.
2. Thực trạng:
Trường Mẫu giáo Hoa Sen nằm trên địa bàn xã EaBông dân cư đông đúc
hầu hết là đồng bào dân tộc thiểu số đời sống kinh tế gặp nhiều khó khăn nên
việc quan tâm đến con em mình đến trường còn khó khăn, các khoản đóng góp
để mua sắm trang thiết bị đồ chơi không có. Chính vì vậy việc sưu tầm các trò
chơi dân gian để dạy trẻ cách chơi và dùng nguyên vật liệu phế thải tạo ra đồ
chơi phục vụ cho trò chơi, đó là việc làm hết sức thuyết phục và cũng thu hút sự
chú ý của trẻ rất cao, không tốn kém

- Thành công: Bước đầu thực hiện đề tài đã mang lại cho học sinh trong
đơn vị những thành công rất đáng kể như: trẻ đến trường chuyên cần hơn, và khi
đến lớp trẻ thường đọc những câu đồng giao kết hợp chơi trò chơi cùng với
nhóm nhỏ như trò chơi; Chi chi chành chành, Rồng rắn lên mây, Thả đĩa ba ba,
Cua cắp…
- Hạn chế: Hầu hết trẻ đồng bào dân tộc việc đọc bài đồng dao, ca dao còn
ngọng, trẻ nhút nhát chưa mạnh dạn
c. Mặt mạnh mặt yếu.

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hiền

Trang 4


Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo

+ mặt mạnh: Các trò chơi dân gian không tốn công, tiết kiệm về tiền bạc,
sử dùng vật liệu phế thải dễ làm, dễ sưu tầm, dễ chơi, tổ chức được mọi lúc mọi
nơi, gây sự chú ý của trẻ rất cao.
+ Mặt yếu: Học sinh hầu hết là người đồng bào dân tộc cho nên việc học
thuộc các bài đồng dao, ca dao còn chậm, phát âm chưa rõ ràng, thời gian chơi
có hạn, không gian chật hẹp.
d. Nguyên nhân. Trò chơi dân gian đang dần bị lãng quên theo thời gian vì
vậy việc bảo tồn và lưu giữ, đòi hỏi mỗi người giáo viên chúng ta cần sưu tầm
và hướng dẫn những trò chơi dân gian cho trẻ theo từng vùng miền của địa
phương.
e. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra.
Trò chơi dân gian rất phong phú và đa dạng, nhưng không hẳn trò chơi nào
cũng phù hợp với trẻ nhỏ, khi lựa chọn trò chơi dân gian giáo viên phải có sự
cân nhắc và lựa chọn những trò chơi đơn giản, dễ hiểu và dễ nhớ đối với trẻ.

b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp.
* Biện pháp 1: Sưu tầm và lựa chọn một số trò chơi dân gian phù hợp.
Trò chơi dân gian rất phong phú và đa dạng, vì thế không hẳn trò chơi nào
cũng phù hợp với trẻ nhỏ. Vì thế, khi lựa chọn trò chơi dân gian giáo viên phải
có sự cân nhắc và lựa chọn những trò chơi đơn giản, dễ hiểu và dễ nhớ đối với
trẻ. Bên cạnh đó, khả năng nhận thức của trẻ ở giai đoạn này vẫn còn hạn chế.
Việc sưu tầm và lựa chọn trò chơi cho trẻ theo tưng chủ đề là một công việc cần
thiết trong quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ. Nếu giáo viên có
một nguồn TCDG phong phú sẽ có thể dễ dàng lựa chọn được những trò chơi
phù hợp, mới lạ, kích thích trẻ hứng thúc tìm tòi, khám phá... tạo điều kiện cho
trẻ phát triển những năng lực khác nhau. Khi sưu tầm TCDG để tổ chức các hoạt
động giáo dục, người giáo viên cần chú ý một số yêu cầu như sau: sưu tầm và sử
dụng trò chơi gắn với nội dung của chủ đề, các trò chơi có mối liên hệ mật thiết
với cuộc sống của trẻ, trò chơi mang đến cho trẻ nhiều cơ hội tham gia tích cực
vào hoạt động, nội dung chơi, cách thức chơi phù hợp với đặc điểm tâm, sinh lý
của trẻ.

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hiền

Trang 6


Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo

Vai trò của người giáo viên trong việc thực hiện công việc này rất quan
trọng, giáo viên cần chủ động sưu tầm các trò chơi dân gian, chú ý phân loại trò
chơi dân gian dựa trên mục tiêu giáo dục đặc điểm tâm lý trẻ, đồng thời lựu chọ
sử dụng trò chơi dân gian phù hợp theo chủ đề.
Việc sưu tầm trò chơi dân gian phụ thuộc vào, mỗi giáo viên nhưng thông
thường việc sưu tầm và lựu chọn dựu vào sách báo, Intinet, qua phụ huynh qua

+ Tổ chức cho trẻ chơi.
+ Rút kinh nghiệm sau khi chơi, điều chỉnh các nội dung, hình thức chơi
nếu thấy không gian chưa phù hợp, giáo viên có thể tổ chức chơi luân phiên,
thay đổi các vị trí để trẻ được chơi được nhiều nhất hứng thú nhất.
* Biện pháp 3. Cho trẻ tự tìm nguyên vật liệu tự làm đồ chơi.
Trò chơi dân gian là trò chơi xuất phát từ cuộc sống lao động, các nguyên
liệu để chơi các trò chơi dân gian có rất nhiều từ trong cuộc sống xung quanh
trẻ, trẻ có thể tìm tòi, sưu tầm, tự phân loại để biến chúng thành những nguyên
liệu chơi phục vụ cho các trò chơi của trẻ. Còn gì thích thú bằng tự tay trẻ vừa là
người tự tìm kiếm, tự mày mò, tự kết hợp những thứ tưởng như bỏ đi ấy thành
những đồ chơi cho mình, cho bạn bè cùng chơi. Cho trẻ tự tìm nguyên vật liệu,
tự làm đồ chơi để phục vụ cho trò chơi của mình sẽ góp phần nâng cao hứng thú
của trẻ, hình thành những khát khao chơi cho trẻ (khát khao từ khi tìm kiếm
nguyên vật liệu đến khi tạo đồ chơi và được chơi).
Đồ chơi phục vụ cho trò chơi dân gian được làm từ phế liệu, các nguyên
vật liệu thiên nhiên thậm chí đồ chơi là cái gậy, hòn đá que tre, hòn bi viên
gạch... những đồ chơi như vậy gợi cho trẻ những cảm xúc thẩm mỹ, tính thông
minh sự hài ước và thị hiếu thẩm mỹ xuất phát từ những sắc màu, hình khối
chân thực của cuộc sống.
Để làm tốt công việc này giáo viên cần có sự phối hợp tốt với phụ huynh
để phụ huynh hiểu được ý nghĩa của nguyên vật liệu thiên nhiên, các phế liệu
tận dụng trong cuộc sống để cùng trẻ tự kiếm, làm sạch các nguyên vật liệu đó,
cô cho trẻ phân loại trẻ làm đồ chơi và chơi với các đồ chơi do trẻ tự làm được.
* Biện pháp 4. Phát triển với trò chơi dân gian cho phù hợp với chủ đề, đề
tài đã chọn.
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hiền

Trang 8




Trang 9


Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo

e. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu.
Qua khảo nghiệm về giá trị của vấn đề nghiên cứu tôi nhận thấy rằng việc
triển khai trò chơi dân gian trong trường lớp mầm non rất cần thiết với tình hình
thực tế hiện nay, giúp trẻ thoả mãn nhu cầu vui chơi mà lại bảo tồn được một di
sản văn hoá tốt đẹp của dân tộc.
TT

Nội dung của hoạt động

1

Đầu năm

Cuối năm

30%

75%

45%

95%

Triển khai trò chơi dân gian năm

thức và thể lực của các trẻ trong lớp tôi được nâng cao rõ rệt. Trẻ nhanh nhẹn,
năng động, tự tin và hồn nhiên trong giao tiếp với mọi người.
- Trò chơi dân gian còn giúp các trẻ thêm gắn bó với nhau, nâng cao tinh
thần đoàn kết và ý thức tập thể của trẻ.
III. Kết luận và kiến nghị:
1. Kết luận
Các trò chơi dân gian Việt Nam thường gần gũi không cầu kỳ, không tốn
kém nên có thể dể dàng chơi mọi lúc mọi nơi, dụng cụ dể kiếm, dể làm, chủ yếu
lấy từ thiên nhiên. TCDG là loại hình giáo dục rất có hiệu quả vì nó vừa là
phương tiện giải trí lành mạnh, vui chơi sinh động, phù hợp với đặc điểm tâm lý,
vừa là phương tiện giáo dục nhẹ nhàng sâu sắc, các TCDG vừa dễ tiếp cận vừa
không tốn kém mà mang lại kết quả giáo dục cao trong trường học, góp phần
nâng cao nhận thức, tăng cường thể lực, phát triển các giác quan cho trẻ
- Giúp trẻ chơi một cách hăng hái, sáng tạo trong khi chơi thường cũng
chính là những đứa trẻ thông minh, tháo vát và biết tổ chức chơi theo nhóm,
theo bạn, để phát triển ở trẻ tinh thần tập thể, biết nhường nhịn bạn bè, biết giao
lưu, chia sẻ kinh nghiệm của mình với bạn khác.
- Khi tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ không tốn kém tiền của, tận dụng đồ
chơi bằng các loại nguyên vật liệu sẳn có như lá cây. Hạt sỏi. cành cây khô… rất
thuận tiện cho cô và trò hoạt động. đồng thời bảo tồn được một di sản văn hóa
tốt đẹp của dân tộc.
* Kiến nghị:
UBND huyện và Phòng GD&ĐT xây dựng khu vệ sinh và giếng nước sạch
cho Buôn Kruế

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hiền

Trang 11



PHỤ LỤC
STT
1

2

3

4

5

6

7

Tên mục lục
Phần mở đầu

Trang
01

Lý do chọn đề tài
Mục tiêu nhiệm vụ của đề tài

02

Đối tượng nghiên cứu

02


05

Giải pháp, biện pháp

06

Mục tiêu nội dung cách thực hiện

06

Biện pháp 1

06

Biện pháp 2

07

Biện pháp 3

08

Biện pháp 4
Điều kiện để thực hiện giải pháp

08

Mối quan hệ của các giải pháp


Người thực hiện: Nguyễn Thị Hiền

Trang 13


Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo

TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Tạp chí giáo dục Mầm non
- Sách văn học dân gian Việt Nam
- Sách học Bồi dưỡng thường xuyên năm 2005
- Sách tổ chức thực hiện chương trình MN
- Tham khảo tài liệu trên mạng Intirnet

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hiền

Trang 14