1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC LỖI CHÍNH TẢ CỦA HỌC SINH LỚP 3
TRƯỜNG TIỂU HỌC TRẦN QUỐC TOẢN, QUẬN 5,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Tiểu luận học phần: Phương pháp Nghiên cứu khoa học
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Trúc

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2016


2

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC LỖI CHÍNH TẢ CỦA HỌC SINH LỚP 3
TRƯỜNG TIỂU HỌC TRẦN QUỐC TOẢN, QUẬN 5,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Thành viên nghiên cứu: 1. Nguyễn Thị Thanh Trúc

MSSV: K40.901.249

2. Nguyễn Thị Ngọc Mai

MSSV: K40.901.119

bài tiểu luận này.
Mặc dù chúng tôi đã có nhiều cố gắng, nhưng bài tiểu luận này chắc chắn
không tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được sự chỉ bảo, góp ý
của thầy cô và các bạn.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn!
Tp.HCM, ngày 18 tháng 4 năm 2016
Nhóm nghiên cứu


4

MỤC LỤC

Trang

Lời cảm ơn.................................................................................................................3
Phần I. Tổng quan......................................................................................................6
Lí do chọn đề tài............................................................................................6
Lịch sử nghiên cứu vấn đề.............................................................................7
Khách thể và đối tượng nghiên cứu...............................................................8
3.1. Khách thể nghiên cứu.............................................................................8
3.2. Đối tượng nghiên cứu.............................................................................8
4. Phạm vi nghiên cứu.......................................................................................8
4.1. Địa bàn nghiên cứu.................................................................................8
4.2. Phạm vi thực nghiệm..............................................................................8
4.3. Giới hạn nghiên cứu...............................................................................8
5. Mục tiêu nghiên cứu......................................................................................9
6. Mục đích nghiên cứu.....................................................................................9
7. Phương pháp nghiên cứu...............................................................................9
8. Nhiệm vụ nghiên cứu....................................................................................9

Thực trạng việc học chính tả của Học sinh.........................16
Thực trạng việc dạy chính tả của giáo viên.........................17
2.2. Nguyên nhân học sinh mắc lỗi chính tả............................................18
2.2.1.
Do không nắm quy tắc chính tả...........................................18
2.2.2.
Do không nắm được sự tương ứng giữa chữ và nghĩa........19
2.2.3.
Do phát âm không phân biệt...............................................19
2.3. Biện pháp khắc phục.........................................................................20
2.1.1.
2.1.2.

Chương 3. Kết quả nghiên cứu...........................................................................24
Phần III: Kết luận....................................................................................................25
1. Một số kinh nghiệm dạy chính tả..................................................................25
2. Kết luận.........................................................................................................26
3. Kiến nghị.......................................................................................................28

Tài liệu tham khảo...................................................................................................30

PHẦN I. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1. Lí do chọn đề tài

Điều 2, Chương I: Những quy định chung của Luật phổ cập giáo dục Tiểu học
được Quốc Hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khóa VIII, kì họp thứ 9,
thông qua ngày 12 tháng 8 năm 1991 đã nhận định “Giáo dục Tiểu học là bậc học nền
tảng của hệ thống giáo dục quốc dân”, nền tảng phải vững chắc thì hệ thống mới chặt
chẽ, bền vững mà phát triển.
Căn cứ vào mục tiêu dạy môn tiếng Việt nói chung và nhiệm vụ chủ yếu nói riêng

một trong bốn kĩ năng cơ bản, đó là kĩ năng viết đúng. Vì giai đoạn tiểu học là giai


7

đoạn then chốt trong quá trình hình thành kỹ năng chính tả cho học sinh, do đó, chính
tả được bố trí thành một phân môn độc lập có tiết dạy riêng trong khi bậc Trung học
cơ sở thì không có.
Phân môn chính tả ở chương trình Tiểu học có hai kiểu bài là chính tả đoạn bài và
chính tả âm vần. Nội dung các bài âm vần là luyện viết đúng chữ ghi tiếng có âm,
vần, thanh dễ viết sai chính tả. Thời gian dành cho bài tập âm vần dù là rất ngắn so
với chính tả đoạn bài, song việc rèn kỹ năng qua bài tập đó có ý nghĩa rất lớn đối với
học sinh. Qua các bài tập chính tả âm, vần các em được rèn luyện để tránh việc viết
sai chính tả các chữ ghi tiếng có âm, vần, thanh dễ lẫn lộn nhằm đạt mục tiêu môn
học.
Tính chất nổi bật của phân môn chính tả là thực hành bởi vì chỉ có thể hình thành
các kĩ năng, kĩ xảo cho học sinh thông qua thực hành, luyện tập. Do đó, việc dạy lí
thuyết kết hợp song song với thực hành tập viết chính tả là điều hết sức cần thiết và
quan trọng. Trong quá trình dạy và học đó, có không ít giáo viên nhận ra các lỗi sai
trong việc viết chính tả của học sinh, từ đó, giáo viên đào sâu nghiên cứu để tìm ra
biện pháp hữu ích, thích hợp áp dụng cho học sinh của mình. Thiết nghĩ, mỗi một
vùng miền khác nhau, điều kiện sống, điều kiện sinh hoạt, học tập… khác nhau sẽ dẫn
đến những nguyên nhân chủ quan và biểu hiện sai chính tả trong học sinh khác nhau.
Vì lẽ đó, nhóm nghiên cứu đã thực hiện đề tài này cho một nhóm học sinh lớp 3
trường Tiểu học Trần Quốc Toàn, quận 5, thành phố Hồ Chí Minh nhằm tìm ra
nguyên nhân viết sai lỗi chính tả ở các em, từ đó đề ra một số biện pháp phù hợp
nhằm áp dụng vào thực tế giúp các em hạn chế viết sai chính tả, nhờ đó nâng cao chất
lượng dạy và học của cả giáo viên và học sinh.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu



nhân của các lỗi đó để tìm ra biện pháp khắc phục
Vận dụng các nguyên tắc dạy học trong phân môn chính tả, hình thành kĩ
năng viết đúng chính tả cho học sinh Tiểu học, giúp các em học tốt phân

môn chính tả, làm nền tảng cho các em học tốt các môn học khác.
7. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài đề ra,chúng tôi xây
dựng nhóm phương pháp như sau:


9

Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
o Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi, phiếu phỏng vấn
o Phương pháp quan sát
- Nhóm phương pháp hỗ trợ: thống kê
8. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Tìm hiểu những vấn đề lí luận và thực tiễn làm cơ sở xây dựng các phương
-

-

pháp sửa lỗi chính tả
Tổng kết lỗi chính tả của học sinh trường Tiểu học Trần Quốc Toản.
Tìm hiểu những nội dung dạy học chính tả trong chương trình sách tiếng

-


học sinh/con em mình, qua đó góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của giáo viên
và học sinh trường Tiểu học Trần Quốc Toản, quận 5 thành phố Hồ Chí Minh.
11. Bố cục của bài nghiên cứu
Bất kì một môn học nào được giảng dạy tại các trường cũng đều dựa trên một cơ
sở khoa học đáng tin cậy, vì vậy, nhóm nghiên cứu dành chương đầu tiên trong phần
thứ hai (Nội dung) của bài tiểu luận để trình bày cơ sở khoa học của vấn đề cần
nghiên cứu, bao gồm cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn, từ đó, nhóm mới có cơ sở để
thực hiện các bước tiếp theo của bài nghiên cứu này.
Chúng tôi hiểu rằng không thể đề ra biện pháp khắc phục lỗi chính tả cho học sinh
lớp 3 trường Tiểu học Trần Quốc Toản, quận 5, thành phố Hồ Chí Minh một cách cô
lập mà không có sự nghiên cứu thực trạng của việc dạy và học chính tả của giáo viên
và học sinh tại trường cũng như tìm ra nguyên nhân dẫn đến học sinh mắc lỗi chính
tả. Vì vậy, trước khi đề ra biện pháp cụ thể, nhóm nghiên cứu đã dành một phần để
thực hiện khảo sát thực trạng quá trình dạy và học chính tả của giáo viên và học sinh,
đồng thời thực hiện một số phỏng vấn, quan sát quá trình này ngay tại tiết học chính
tả. Bên cạnh đó, nghiên cứu vấn đề thông qua các bài tập, bài kiểm tra chính tả của
học sinh và giáo án giảng dạy của giáo viên cũng là một biện pháp hay. Do đó, ngoài
phần tổng quan nghiên cứu vấn đề và phần kết luận thì bài tiểu luận bao gồm ba
chương: chương một trình bày cơ sở khoa học, bao gồm cơ sở lí luận và cơ sở thực


11

tiễn của vấn đề cần nghiên cứu, dựa trên các cơ sở đó, chương hai trình bày một cách
cụ thể nội dung nghiên cứu của nhóm bao gồm các nội dung (1) Thực trạng việc dạy
và học chính tả ở Tiểu học, bao gồm hai tiểu mục nhỏ lần lượt là thực trạng việc học
chính tả của học sinh và thực trạng việc dạy chính tả của giáo viên; (2) Nguyên nhân
dẫn đến việc học sinh mắc lỗi chính tả và (3) Đề xuất các biện pháp nhằm khắc phục
việc mắc lỗi chính tả ở học sinh, dựa vào nội dung nghiên cứu và các số liệu thu thập
được khi tiến hành phỏng vấn, quan sát…ở chương hai, chương ba trình bày kết quả

ngữ nghĩa.
Dựa vào các đặc điểm nói trên của chính tả tiếng Việt, chương trình sách giáo
khoa Tiểu học đã biên soạn một cách có hệ thống giúp giáo viên giảng dạy tốt phân
môn chính tả, cũng như giúp các em học sinh dễ dàng học tốt môn chính tả, làm nền
tảng cho việc tiếp nhận kiến thức các môn học khác.
1.1.2

Cơ sở tâm lí của việc dạy chính tả

Viết chính tả không chỉ là sự vận động cơ bắp (tay) mà còn là sự vận động của
não người, bởi vì nếu người viết không nắm được các quy tắc viết chính tả cũng như
sự tương ứng giữa chữ và nghĩa hay phát âm không phân biệt thì người viết không thể
viết đúng chính tả. Như đã nhận định ở trên, chính tả tiếng Việt là chính tả ngữ âm.
Viết chính tả tiếng Việt chủ yếu là ghi âm âm tiết, thể hiện các thành phần âm vị trong
cấu trúc âm tiết. Khi phát âm âm tiết, thính giác đã ghi nhận chữ cái biểu tượng của
âm tiết được phát ra kèm theo đó là sự ghi nhớ của thị giác về biểu tượng của âm tiết
và cách ghi âm tiết. Như vậy, chỉ cần nằm rõ cấu trúc âm tiết, bảng chữ cái tiếng Việt
và nắm vững các quy tắc chính tả và thường xuyên luyện tập viết đúng chính tả thì
người viết có thể viết đúng chính tả một cách dễ dàng.


13

Như chúng ta đã biết, mục đích của việc dạy chính tả ở Tiểu học là hình thành
cho học sinh năng lực viết thành thạo, thuần thục chữ viết Tiếng Việt theo các chuẩn
mực chính tả, nghĩa là giúp học sinh hình thành các kĩ xảo chính tả.
Hình thành cho học sinh kĩ xảo chính tả là giúp học sinh viết đúng chínhtả một
cách tự động hoá, không cần phải trực tiếp nhớ tới các quy tắc chính tả. Để đạt được
điều này có thể tiến hành theo hai cách: cách có ý thức và cách không có ý thức
• Cách không có ý thức (còn gọi là phương pháp máy móc cơ giới): Chủ


Nếu mục tiêu của môn tiếng Việt ở bậc Tiểu học là hình thành và phát triển ở
học sinh năng lực sử dụng tiếng Việt thì mục tiêu của phân môn Chính tả là hình
thành và phát triển kĩ năng viết cho học sinh, giúp học sinh nắm vững quy tắc chính
tả, hình thành kĩ năng, kĩ xảo chính tả góp phần rèn luyện cho học sinh những thao tác
tư duy cơ bản nhất để học sinh có nền tảng tiếp thu tri thức môn tiếng Việt nói riêng
và các môn khoa học tự nhiên-xã hội khac nói chung. Bên cạnh đó, phân môn Chính
tả còn giúp các em rèn luyện sự kiên nhẫn, cẩn thận, chính xác, góp phần hoàn thiện
nhân cách học sinh.
1.2.2

Phương pháp dạy học chính tả ở Tiểu học

Trong phân môn chính tả, hoạt động dạy học thường sử dụng các phương pháp
dạy học tiếng Việt đặc thù phù hợp với đặc điểm của phân môn này: phân tích ngôn
ngữ, giao tiếp và rèn luyện theo mẫu (theo Phương pháp dạy học chính tả học sinh
Tiểu học- nguồn giaoan.violet.vn). Theo đó,trong giờ học chính tả,học sinh sẽ được
giáo viên cung cấp một số quy tắc chính tả sẽ được học trong tiết học đó, phân tích,
giải thích nghĩ các từ khó(nhằm giúp các em nắm được sự tương ứng giữa chữ và
nghĩa), trao đổi với học sinh về bài viết chính tả và cho học sinh thực hành theo mẫu
viết sẵn, đây là mô típ thường thấy ở các lớp chính tả cơ bản, còn ở những lớp cao
hơn,học sinh sẽ viết chính tả ngay sau khi giáo viên phân tích nghĩa các từ, giúp các
em hình thành kĩ năng viết chính tả cao hơn các lớp nền tảng. giáo viên sẽ chấm bài
viết của các em khi tiết học kết thúc và chỉnh sửa các lỗi viết sai ở giờ học sau. Điều


15

này gây ra sự gián đoạn trong việc ghi nhớ lỗi sai, ảnh hưởng đến hiệu quả việc dạy
và học chính tả của giáo viên và học sinh.

- Học sinh còn chủ quan thiếu tính cẩn thận trong khi viết.Viết hoa tuỳ tiện, danh
từ riêng không viết hoa, viết hoa không đúng mẫu. Viết thừa nét thiếu nét, đặt nhầm vị
trí các dấu thanh… Viết sai phụ âm đầu và vần, chữ viết không rõ ràng. Viết không
đúng qui định, khoảng cách các con chữ, không đúng qui trình, kĩ thuật.
- Nhiều em chưa chịu khó, ít rèn luyện và đọc thêm sách báo nên vốn từ ngữ của
các em chưa được mở rộng .
Những nguyên nhân nêu trên dẫn đến giờ học chính tả của các em chưa đạt
hiệu quả.
Thực trạng việc dạy chính tả của giáo viên
Hầu hết các giáo viên nhiệt tình công tác, chịu khó học hỏi việc đổi
mới phương pháp dạy học, thương yêu học sinh, coi trọng việc rèn chữ cho học sinh.
Tuy nhiên bên cạnh đó còn có những giáo viên chưa thực sự nhiệt tình tự giác
2.1.2.

bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, chưa coi trọng hoạt động rèn chữ viết cho học
sinh dẫn đến tình trạng học sinh viết xấu, viết sai, mắc nhiều lỗi chính tả. Qua các tiết
dự giờ tham khảo, hầu hết các tiết dạy chính tả chưa được giáo viên đầu tư cao mà
chủ yếu dựa vào sách giáo khoa và sách giáo viên là chính. Một số giáo viên chưa
chú ý đến đặc điểm phương ngữ vùng miền đang ở, không xác định rõ các lỗi chính
tả cơ bản của học sinh trong lớp nên việc rèn chính tả không đi vào trọng điểm, giáo
viên ít củng cố và khắc sâu cho học sinh nắm các quy tắc, mẹo luật chính tả qua bài
viết hoặc qua bài tập. Bên cạnh đó còn tồn tại một thực trạng là: Nhiều giáo viên
chưa nghiên cứu kĩ về chính tả cho bản thân mình và cho học sinh trong giờ dạy các
môn học khác. Hầu hết giáo viên chỉ phát âm đúng trong giờ tập đọc, chính tả còn
các môn khác phát âm theophương ngữ. Ta vẫn biết rằng việc phát âm không đúng
chuẩn cũng ảnh hưởng rất lớn đến viết chính tả. tóm lại, các hạn chế của việc dạy
chính tả của giáo viên được tóm gọn như sau:


17

18

Cũng theo tác giả Nguyễn Thị Ly Kha (2014),trong tiếng Việt, loại lỗi do
không nắm được sự tương ứng giữa chữ và nghĩa của từ mà nó biểu thị chỉ gặp ở
trường hợp viết các chữ có âm đầu là /z-/. Vd: *dành dật (giành giật), *dàn bí (giàn
bí), *giành giụm (dành dụm), *giằng giặc (dằng dặc), *che dấu (che giấu), *giấu
vết (dấu vết)…
Có thể khắc phục lỗi nhầm lẫn d và gi bằng cách:
- Dùng mẹo “dưỡng dục, giảm giá”; cụ thể là trong từ Hán Việt, nếu

mang thanh ngã hoặc thanh nặng thì viết d, nếu mang thanh sắc hoặc thanh
hỏi thì viết gi. Chẳng hạn: diễu hành, dã man, biểu diễn, dĩ vãng, dũng cảm,
kì diệu, kì dị, dịch thuật, dạ lan, giảng viên, kí giả, miễn giảm, tinh giản, giá
trị, giám sát, can gián, giáng chức,…
- Dùng mẹo âm đệm: gi không đứng trước âm đệm. Vì vậy nếu có âm
đệm thì viết d. Vd: duyên, duy, duềnh,…
- Mẹo dùng từ đồng nghĩa: nếu một trong hai hình thức đó viết bằng tr
thì viết gi, giăng, giầu, giai, giồng, gio, giải, gianh,….
2.2.3.
Lỗi do phát âm không phân biệt
Tác giả Nguyễn Thị Ly Kha (2014, Dùng từ viết câu và soạn thảo văn
bản) Do loại hình chính tả ghi âm, nên ảnh hưởng của biến thể phương ngữ trên
bình diện ngữ âm là một nguyên do quan trọng dẫn đến hiện tượng sai chính tả. Có
thể quy loại lỗi này về hai nhóm sau: viết sau dấu thanh và viết sai chữ ghi các âm.
Như vậy, khi đã tìm và phân loại được các nguyên nhân gây lỗi chính tả
thì việc đề ra biện pháp cụ thể sẽ cho kết quả khả quan hơn
2.3.
-

Biện pháp khắc phục

Hỏi + hỏi: Lỏng lẻo, thỏ thẻ, hổn hển, thủ thỉ, rủ r ì
* Trầm:
Huyền + ngã:Sẵn sàng, lững lờ, vồn vã


20

Nặng + ngã: Nhẹ nhõm,đẹp đẽ, mạnh mẽ, lạnh lẽo,..
•

Ngã + ngã: Dễ dãi, nghễnh ngãng, nhõng nhẽo...
Để phân biệt các vần dễ lẫn lộn:


Một số từ có vần ênh chỉ trạng thái bấp bênh, không vững chắc:
Gập ghềnh, khấp khểnh, chông chênh, lênh đênh, bập bềnh,
chếnh choáng, chệnh choạng, lênh khênh, bấp bênh, cồng kềnh...



Hầu hết các từ tượng thanh có tận cùng là ng hoặc nh: oang
oang, đùng đoàng, loảng xoảng, đoàng đoàng, sang sảng, rổn
rảng, ùng oàng, quang quác, ăng ẳng, ằng ặc, oăng oẳng, răng
rắc, sằng sặc, pằng pằng, eng éc, beng beng, chập cheng, leng
keng, reng reng, phèng phèng, lẻng kẻng, lẻng xẻng, ùng ùng,
đùng đùng, thùng thùng, bình bịch, thình thịch, thình thình, rập
rình, xập xình, huỳnh huỵch..




rèn luyện). Như chúng ta đã biết muốn viết đúng thì phải đọc đúng. Vì vậy khi
hướng dẫn học sinh viết chính tả phải hướng dẫn cụ thể, tỉ mỉ nhất là khi phân
tích từ khó , tiếng khó. Giáo viên vừa cho học sinh viết vừa đánh vần kết hợp
với đọc để khi các em viết đỡ bị sai.
•

Hướng dẫn viết chữ đầu câu ta phải viết như thế nào?( Viết hoa chữ cái đầu tiên )
.

•

Danh từ riêng phải viết như thế nào?( Viết hoa ) .


22

•

Tùy từng bài cụ thể mà giáo viên hướng dẫn học sinh viết hoa danh từ riêng cho
đúng với quy tắc.

•

Sau dấu câu phải viết như thế nào? (Viết hoa chữ cái đầu câu).

•

Đối với bài văn ta viết và trình bày như thế nào? (Viết thụt vào một ô li chữ đầu
bài và sau khi hết một đoạn so với lề vở).


khắc sâu và nhớ lâu hơn những lỗi chính tả mà mình mắc phải.
Tóm lại: Muốn cho học sinh viết đúng chính tả thì ngoài việc nắm vững các quy
tắc chính tả thì việc hiểu nghĩa của từ cũng rất quan trọng. Hiểu được điều này, giáo
viên cần có phương pháp, hình thức dạy học hợp lí để rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo viết
chính tả cho các em.
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU (GIẢ ĐỊNH)
Dựa vào những nội dung đề xuất đã trình bày ở Chương II, kèm theo đó là quá
trình quan sát giờ học chính tả của giáo viên và học sinh, phỏng vấn giáo viên giảng
dạy cũng như phân tích các bài viết chính tả của các em học sinh và giáo án giảng dạy
chính tả của giáo viên, Chương III trình bày các kết quả thu thập được sau khi áp
dụng các biện pháp khắc phục lỗi chính tả đã đề nghị ở trên.
Sau khi áp dụng biện pháp sửa lỗi chính tả, chúng tối đã thu được kết quả và có
được các số liệu như sau
* Kết quả sau khi chấm bài như sau:
Lớp

Sĩ số

Điểm giỏi

Điểm khá

Điểm trung bình Điểm yếu

Trước

sau

Trước


3B

37

9

12

11

15

14

9

3

1

3C

34

7

12

14



•

em
Thường xuyên trao đổi kinh nghiệm với các đồng nghiệp về phương pháp
dạy môn chính tả, từ đó học hỏi thêm các phương pháp mới. Bản thân
người giáo viên nên có ý thức trong việc tìm tòi, đề xuất những sáng kiến

•

hay, những phương pháp mới, sáng tạo trong việc dạy học chính tả.
Lấy học sinh làm trung tâm trong giờ học, giảm thời lượng diễn giải và kết
hợp linh hoạt các phương pháp dạy học, giúp học sinh tự giác tìm hiểu,
phân tích. Như vậy các em sẽ có ấn tượng với bài học hơn, khả năng ghi
nhớ chuẩn xác, sâu đậm hơn, từ đó hạn chế việc mắc lỗi chính tả.


25

•

Việc tìm hiểu đặc điểm tính cách của từng em cũng rất quan trọng, có
những em mạnh dạn phát biểu để hiểu bài hơn, có em lại rụt rè, e ngại.
Hiểu tâm lí học sinh cũng đồng nghĩa với việc giáo viên đã thành công
trong bước đầu động viên các em bộc lộ phần còn yếu kém và kịp thời

•

chỉnh sửa.
Khuyến khích học sinh viết đúng, viết đẹp, giúp các em hiểu được lợi ích

Quốc Toản, quận 5, thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và học sinh tiểu học nói chung.