Trừơng THPT Lý Bôn - Giáo viên : Nguyễn văn Thế - huyện Vũ th tỉnh thái
bình
Các thầy cô h y cùng nhau chia sẻ .ngân hàng câu hỏi , giáo án , kinh nghiệm...ã
Chơng 7: Hiđrocacbon thơm-nguồn hiđrocacbon thiên nhiên

Mục tiêu của chơng
1. Về kiến thức
HS biết :
Cấu trúc , đồng phân, danh pháp và ứng dụng của aren.
Tính chất của benzen, ankylbenzen, stiren và naphtalen
Phản ứng thế và qui tắc thế ở nhân benzen.
Thành phần, tính chất và tầm quan trọng của dầu mỏ, khí thiên nhiên và than mỏ.
Chng cất dầu mỏ, chế biến dầu mỏ bằng phơng pháp hoá học.Chng khô than mỏ.
HS hiểu:
Cấu trúc nhân benzen quyết định tính chất thơm của các aren.
Qui tắc thế ở vòng benzen cho biết hớng và khả năng phản ứng thế vào vòng benzen.
2. Về kĩ năng
HS vận dụng:
Viết các phơng trình phản ứng chứng minh tính chất của các aren.
Giải thích một số hiện tợng thí nghiệm.
3. Giáo dục tình cảm thái độ
Cho HS có lòng yêu quê hơng đất nớc, ý thức tiết kiệm nguồn nguyên liệu, tinh thần
ham học hỏi, chiếm lĩnh khoa học phục vụ tổ quốc.
Trừơng THPT Lý Bôn - Giáo viên : Nguyễn văn Thế - huyện Vũ th tỉnh thái
bình
Các thầy cô h y cùng nhau chia sẻ .ngân hàng câu hỏi , giáo án , kinh nghiệm...ã
Bài 46
benzen và ankylbenzen
I - Mục tiêu bài học
1.Về kiến thức
HS biết :

giác đều. Cả 6 nguyên tử C và 6 nguyên tử H cùng nằm
trên một mặt phẳng.
- Các góc hoá trị đều bằng 120
0
.
c) Biểu diễn cấu tạo benzen
Có hai cách biểu diễn cấu tạo của benzen. Khi cần mới
cần ghi rõ H
Trừơng THPT Lý Bôn - Giáo viên : Nguyễn văn Thế - huyện Vũ th tỉnh thái
bình
Các thầy cô h y cùng nhau chia sẻ .ngân hàng câu hỏi , giáo án , kinh nghiệm...ã
Hoạt động 2
HS tìm hiểu CTCT thu gọn
cuaer một số đồng đẳng của
benzen rồi rút ra nhận xét
Hoạt động 3
Nghiên cứu bảng 8.1 SG rút ra
nhận xét?
Hoạt động 4
GV làm thí nghiệm: hoà tan
benzen trong nớc và trong
xăng; hoà tan iot, S trong
benzen. HS nhận xét về màu
sắc và tính tan của benzen.
Có thể dừng tiết 1 ở đây!
Hoạt động 5
HS phân tích đặc điểm cấu tạo
của nhân benzen? GV hớng
dẫn HS suy luận khả năng
tham gia phản ứng hoá học của

- Là những chất không màu hầu nh không tan trong nớc
nhng tan trong các dung môi hữu cơ, đồng thời chính
chúng là các dung môi hoà tan những chất khác.
- Các aren đều là những chất có mùi thờng có hại cho
sức khoẻ.
III- Tính chất hoá học
Nhận xét:
- Nhân benzen là mạch vòng, tạo hệ liên hợp) nhân
benzen khá bền.
Các aren có hai trung tâm phản ứng là nhân benzen và
mạch nhánh.
1. Phản ứng thế
a) Phản ứng halogen hoá
Khi có bột sắt xt, benzen tác dụng với Br
2
khan tạo thành
brombenzen và khí hiđro bromua:
H
+
Br
2
Br
+
H-Br
Fe xt
Toluen phản ứng nhanh hơn benzen tạo hỗn hợp hai đồng
phân ortho và para:
+
Br
2

2
-H
As
H-Br
Benzyl bromua
Chú ý: Nhóm C
6
H
5
CH
2
- gọi là nhóm benzyl, nhóm C
6
H
5
-
gọi là nhóm phenyl
b) Phản ứng nitro hoá
Benzen tác dụng với hỗn hợp HNO
3
đặc và H
2
SO
4
đậm
đặc tạo thành nitrobenzen:
+
NO
2
+

2
NO
2
m-đinitrobenzen
Toluen tham gia phản ứng nitro hoá dễ dàng hơn benzen
và tạo thành sản phẩm thế vào vị trí o- và p-:

+
NO
2
+
CH
3
HO_NO
2
H
2
SO
4
-H
2
O
CH
3
NO
2
CH
3
o-nitrotoluen p-nitrotoluen
c) Qui tắc thế vòng benzen (SGK)

các hiđrocacbon đã học.

Hoạt động 11
GV nêu 2 phơng pháp chủ yếu
+
Y
+
X
Y
X
Y
X
X
Y
(I)
(II)
Hớng (I) khi X: -OH, -NH
2
, -OCH
3
phản ứng dễ hơn
benzen .
Hớng (II) khi X: -NO
2
, -COOH, -SO
3
H phản ứng khó
hơn benzen .
d) Cơ chế thế ở vòng benzen
- Phân tử hal hoặc phân tử axit nitric không trực tiếp tấn

NO
2
+
NO
2
+
H
+
2. Phản ứng cộng
- Benzen và ankylbenzen không làm mất màu dung dịch
Br
2
(không tham gia phản ứng cộng)
- Khi chiếu sáng benzen cộng với Cl thành C
6
H
6
Cl
6
.
- Khi đun nóng, có xúc tác Ni hoặc Pt, benzen và
ankylbenzen cộng với H
2
tạo thành xicloankan. (Chú ý:
phản ứng luôn tạo thành xiclohexan mà không phụ thuộc
vào tỉ lệ của benzen và H
2
.)
3. Phản ứng oxi hoá
- Benzen không tác dụng với dd KMnO

Các aren khi cháy trong không khí thờng tạo ra nhiều
muội than. Khi aren cháy hoàn toàn thờng tạo ra CO
2
,
H
2
O, toả nhiều nhiệt.
Nhận xét chung:
Trừơng THPT Lý Bôn - Giáo viên : Nguyễn văn Thế - huyện Vũ th tỉnh thái
bình
Các thầy cô h y cùng nhau chia sẻ .ngân hàng câu hỏi , giáo án , kinh nghiệm...ã
điều chế aren là:
- Chng cất nhựa than đá hoặc
dầu mỏ.
- Điều chế từ ankan hoặc
xicloankan.
GV hớng dẫn HS viết phản ứng
theo sơ đồ SGK
Hoạt động 12
Dùng tranh hoặc bảng phụ giới
thiệu sơ đồ ứng dụng của
benzen và một số aren.
Benzen tơng đối dễ tham gia phản ứng thế hơn so với
phản ứng cộng và bền vững hơn với các chất oxi hoá.
Đó cũng là tính chất hoá học đặc trng cho H,C thơm
nên đợc gọi là tính thơm.
IV- Điều chế và ứng dụng
1. Điều chế
- Benzen, toluen, xilen .. thờng tách bằng cách chng cất
nhựa than đá hoặc dầu mỏ. Chúng còn đợc điều chế từ

CH
3
+ 4H
2
( có xt,t
0
)
- Etylbenzen đợc điều chế từ benzen và etilen
C
6
H
6
+ CH
2
=CH
2
C
6
H
5
CH
2
CH
3
( có xt,t
0
)
2. Điều chế
Hoạt động của GV
& HS
Nội dung
Hoạt động 1
GV thông báo tính chất
vật lí của stiren. Yêu cầu
HS viết CTCT có công
thức phân tử C
8
H
8
có chứa
vòng benzen. Cho HS biết
CTCT vừa viết đó là công
thức của stiren .

HS nhận xét cấu tạo của
stiren từ đó dự đoán tính
chất hoá học của stiren
GV đặt vấn đề
I- Stiren
1.Cấu tạo
- là chất lỏng không màu, nhẹ hơn nớc, không tan trong nớc.
- Khi đun nóng stiren với dung dịch KMnO
4
rồi axit hoá thì
thu đợc axit benzoic Stiren có chứa vòng benzen và có
chứa một nhóm thế.
- Stiren có khả năng làm mất mầu dung dịch nớc Br
2