Bài tập thảo luận môn tư tưởng Hồ Chí Minh
Vấn đề: Phân tích vai trò của giá trị truyền thống đối với việc hình thành tư tưởng Hồ Chí
Minh. Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu.

LỜI MỞ ĐẦU
Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại là người đã sáng lập ra Đảng Cộng sản Việt Nam,là người anh hùng
giải phóng dân tộc và cũng là một danh nhân văn hoá thế giới. Cuộc đời của Người là những năm
tháng bôn ba trên con đường tìm đường cứu nước và hoạt động cách mạng đầy nhiệt huyết, gian khổ,
hết lòng vì nước, vì dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho Đảng và nhân dân ta một di sản tinh thần
vô cùng quý báu và to lớn. 85 năm qua, tư tưởng của Người luôn luôn soi đường, chỉ lối cho cách
mạng Việt Nam, cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta để đi tới thắng lợi cuối cùng.Vì vậy, Đảng cộng
sản Việt Nam đã khẳng định cùng với chủ nghĩa Mác -LêNin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư
tưởng, kim chỉ nam cho Đảng ta và giữ vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân
dân ta. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng, Đảng ta một lần nữa nhấn mạnh “Đảng và
nhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước Việt Nam theo con đường XHCN trên nền tảng chủ nghĩa
Mác- Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh”.
Tư tưởng Hồ Chí Minh có cội nguồn từ những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Khi tôn
vinh Người là danh nhân văn hóa kiệt xuất và Anh hùng giải phóng dân tộc, tổ chức UNESCO đã ghi
nhận: Nhà văn hóa kiệt xuất Hồ Chí Minh là kết tinh của truyền thống văn hóa ngàn năm của dân tộc
Việt Nam và những tư tưởng của Người là hiện thân của những khát vọng của các dân tộc trong việc
khẳng định bản sắc của mình và tiêu biểu cho việc thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau…
Lịch sử dựng nước và giữ nước hàng nghìn năm của dân tộc Việt Nam đã tạo lập cho dân tộc ta
một nền văn hoá đặc sắc, phong phú, đa dạng nhưng thống nhất, bền vững với những truyền thống tốt
đẹp và cao quý. Những truyền thống tư tưởng và văn hoá này đã góp phần tạo nên tư tưởng Hồ Chí
Minh.
Để có thể vận dụng đúng đắn tư tưởng Hồ Chí Minh, chúng ta cần hiểu rõ những tiền đề tư tưởng
lý luận hình thành nên tư tưởng ở Người và cụ thể là vai trò của giá trị truyền thống đối với việc hình
thành tư tưởng Hồ Chí Minh.

NỘI DUNG
I.Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh

sông Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo đã giành lại chủ quyền đất nước, giữ gìn được vốn văn hoá
và bản sắc dân tộc. Trong cuộc đấu tranh ấy,tinh thần yêu nước ngày càng được tôi luyện và nâng cao.
Từ thế kỷ X đến thế kỷ XV là thời kỳ tồn tại nền độc lập lâu dài của đất nước. Nội dung bài thơ “
Nam quốc sơn hà” đã chứng tỏ một bước phát triển cao của tinh thần yêu nước và ý thức độc lập tự
chủ. Trải qua ba lần kháng chiến chống Nguyên Mông thắng lợi cùng với những bộ Binh thư, Hịch
tướng sĩ, Di chúc của Trần Quốc Tuấn đã phản ánh sự trưởng thành của tinh thần yêu nước với nhận
thức gắn nước với dân và sức mạnh “vua tôi đồng lòng, anh em hoà thuận, nước nhà chung sức”,
“khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc giữ nước”. Khởi nghĩa Lam Sơn đã phát huy cao độ sức
mạnh “nêu hiệu gậy làm cờ, tụ tập khắp bốn phương manh lệ”, phát triển thành một cuộc chiến tranh
giải phóng dân tộc mang tính nhân dân sâu rộng. Những tổng kết trong “Bình Ngô đại cáo” cho thấy
tinh thần yêu nước, ý thức dân tộc đã phát triển lên trình độ của chủ nghĩa yêu nước với một nhận thức
mang tính hệ thống, khái quát tương đối toàn diện về sự tồn tại của đất nước và dân tộc.
Có thể nhận định rằng: theo suốt lịch sử, tổ tiên chúng ta đã biết phát huy cao độ sức mạnh nội
sinh, tinh thần yêu nước và tinh thần dân tộc, phù hợp với điều kiện lịch sử cụ thể của đất nước và con
người Việt Nam. Nhờ đó mới có thể giữ vững nền độc lập, chủ quyền và xây dựng đất nước.


Trong dòng lịch sử ấy, sự thắng lợi trongcuộc đấu tranh đòi quyền tự chủ của nhân dân Việt Nam
dưới ách đô hộ của thực dân Pháp là một điểm sáng, một thành công rực rỡ không chỉ giúp giải phóng
nhân dân ta mà còn cổ vũ, khích lệ các dân tộc bị đô hộ khác trên Thế giới trong sự nghiệp đấu tranh
giải phóng. Vào năm 1858, Việt Nam từ một nước phong kiến độc lập đã bị thực dân Pháp xâm lược
và đã trở thành một nước thuộc địa nửa phong kiến. Dưới ánh thống trị của thực dân Pháp, nhân dân
Việt Nam ta không hề có tự do. Vì vậy, nhân dân ta đã không ngừng đứng lên chống lại ách nô lệ. Lớp
lớp sĩ phu và đồng bào yêu nước đã liên tục đúng lên chiến đấu để giành lại độc lập qua nhiều phong
trào và khuynh hướng khác nhau như: Phong trào khởi nghĩa nông dân, điển hình là cuộc khởi nghĩa
nông dân Yên Thế của Hoàng Hoa Thám; phong trào Cần vương của vua Hàm Nghi; các phong trào
theo khuynh hướng tiểu tư sản, điển hình là nhà yêu nước Phan Bội Châu với phong trào Đông Du và
phong trào Duy Tân của Phan Châu Trinh , với tinh thần “đúc gan sắt để dời non lấp bể, xối máu nóng
rửa vết nhơ nô lệ”. Song những kinh nghiệm lịch sử chống ngoại xâm đã không phát huy được tác
dụng trước một kẻ thù mạnh. Các phong trào kháng chiến đều nhanh chóng bị dìm trong biển máu, bởi


phương Bắc và các vua phương Bắc. Điều này được thể hiện rõ nét qua bài thơ “Nam quốc sơn hà”khúc ca hùng tráng biểu trưng cho ý thức độc lập dân tộc cao độ và được coi là bản tuyên độc lập đầu
tiên của Việt Nam ta:
“Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định mệnh tại thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư”.
Hồ Chí Minh đã làm phong phú nội dung của chủ nghĩa yêu nước. Yêu nước đối với Người là gắn
liền với yêu nhân dân. Người nói, lòng thương yêu nhân dân và nhân loại của Người không bao giờ
thay đổi…Người có một ham muốn tột bậc là làm sao nước ta được độc lập, dân ta có cơm ăn, áo mặc
và được học hành. Người đã nêu ra chuẩn mực “trung với nước, hiếu với dân” và phát triển những nội
dung mới của chủ nghĩa yêu nước. Đó là yêu nước dựa trên quan điểm giai cấp công nhân, yêu nước
mở rộng ra thành tình yêu vô cùng rộng lớn đối với nhân dân lao động, những người cùng khổ, đối với
giai cấp công nhân các nước trên thế giới. Trên cơ sở tư tưởng của giai cấp công nhân, Người đã nêu
ra nội dung mới: Yêu Tổ quốc, yêu nhân dân gắn liền với yêu chủ nghĩa xã hội, vì chỉ có chủ nghĩa xã
hội thì nhân dân mình mới ngày một ấm no thêm, Tổ quốc ngày một giàu mạnh thêm.
2. Tinh thần tương thân, tương ái, đoàn kết của dân tộc.
Trong các giá trị truyền thống Việt Nam, tinh thần nhân nghĩa, truyền thống đoàn kết, tương thân,
tương ái là những nét hết sức đặc trưng, mang đậm bản sắc văn hóa Việt. Truyền thống này hình thành
cùng một lúc với sự hình thành dân tộc, từ hoàn cảnh và nhu cầu đấu tranh quyết liệt với thiên nhiên
và giặc ngoại xâm. Người Việt Nam quen lối sống gắn bó trong tình làng, nghĩa xóm, tắt lửa tối đèn.
Tinh thần tương thân tương ái- nhân nghĩa - đoàn kết cũng đã trở thành một tình cảm tự nhiên, bản sắc
riêng của dân tộc Việt Nam mà không phải dân tộc nào cũng có được, như:

“Nhiễu điều phủ lấy giá gương
Người trong một nước phải thương nhau cùng”
Hay trở thành một triết lý nhân sinh:
“ Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại thành hòn núi cao”
Thành một phép ứng xử hết sức tự nhiên, nhưng có tư duy chính trị:

phóng dân tộc, vì tự do, hạnh phúc của con người, là cứu nước, độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội, tạo
mọi điều kiện cho con người phát triển. Trong văn hóa đạo đức Việt Nam, chữ “Nghĩa” có ý nghĩa là lẽ
phải, ngay thẳng. Nguyễn Trãi đã từng nói: Phàm mưu việc lớn phải lấy nhân nghĩa làm gốc, nên “công
to phải lấy nhân nghĩa làm đầu”, Hồ Chí Minh lấy chữ nghĩa để phân rõ bạn thù. Ai làm điều gì có lợi
cho nhân dân, cho Tổ quốc đều là bạn. Bất kỳ ai làm điều gì có hại cho nhân dân và Tổ quốc đều là kẻ
thù.
Hồ Chí Minh đã đưa ra những luận điểm có tính triết lý như:
Đoàn kết làm ra sức mạnh; Đoàn kết là sức mạnh của chúng ta.
Đoàn kết là sức mạnh, đoàn kết là thắng lợi; Đoàn kết là sức mạnh, là then chốt của thành công.
Đoàn kết là điểm mẹ. Điểm này mà thực hiện tốt thì đẻ ra con cháu đều tốt…
Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết; Thành công, thành công, đại thành công.


Dù lúc thăng, lúc trầm nhưng truyền thống đoàn kết của dân tộc Việt Nam bao giờ cũng là tinh hoa
đã được hun đúc và thử nghiệm qua hàng nghìn năm lịch sử chinh phục thiên nhiên và chống giặc ngoại
xâm bảo vệ Tổ quốc của ông cha ta. Điều này là cơ sở đầu tiên, sâu xa cho sự hình thành tư tưởng Hồ
Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc- một trong những nhân tố quan trọng nhất đảm bảo thắng lợi của cách
mạng Việt Nam. Tinh thần đoàn kết ngày nào của nhân dân ta đã được Người phát triển thành tinh thần
đại đoàn kết dân tộc, trở thành vấn đề mang tính chiến lược của cách mạng, là then chốt cho sự thành
công, là mục tiêu hàng đầu của Đảng,của dân tộc.