TRƯỜNG THPT NAM HÀ NĂM HỌC 2007-2008
Tiết 41-42
Văn

(Nguyễn Tuân)
A.Mục tiêu bài học
Giúp HS:
-Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tuợng nhân vật Huấn Cao,đồng thời hiểu thêm quan điểm nghệ
thuật của NT qua nhân vật này.
-Hiểu và phân tích được nghệ thuật của thiên truyện:tình huống truyện độc đáo,không khí cổ
xưa,thủ pháp đối lập,ngôn ngữ góc cạnh giàu giá trị tạo hình.
B.Tiến trình lên lớp
1.Kiểm tra bài cũ
a.Đọc thuộc những dẫn chứng tiêu biểu miêu tả thời gian và không gian của truyện ?
b.Truyện ngắn hai đứa trẻ của nhà văn Thạch Lam đã viết bằng một giọng văn như thế nào?
Qua đó thể hiện tấm lòng và tư tưởng gì của nhà văn?
2.Bài mới
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
HĐ 1:Tìm hiểu chung
GV:Cho hs đọc phần tiểu dẫn.HS khác theo dõi.
GV:Phần tiểu dẫn cho ta biết nội dung gì?Hãy tóm tắt nội dung ấy
HS:
-Phần tiểu dẫn trình bày những nét tiêu biểu về cuộc đời,sự nghiệp của
nhà văn NT và giới thiệu sơ bộ tập vang bóng 1 thời và truyện ngắn chữ
người tử tù rút ra từ tập ấy.
-NT sinh 1910-1987 trong 1 gia đình nhà nho khi Hán học đã tàn.Quê ở
làng Nhân Mục-Thanh Xuân-Hà Nội
-Học hết bậc Thành chung,ông viết văn,làm báo và tìm đến vớiCM.Ông
đem ngòi bút của mình phục vụ 2 cuộc KC chống P-M.Có biệt tài trong
thể kí đặc biệt thể loại tùy bút.
-Là nhà văn suốt đời đi tìm cái đẹp, có nhiều đóng góp cho nền văn học

cùng xúc động.
GV:Trong truyện có nói về nghệ thuật thư pháp và chơi chữ vậy Em biết
gì về nghệ thuật thư pháp và nghệ thuật chơi chữ ?
HS:
-Trước đây thư pháp được viết bằng chữ Hán.Chữ Hán là thứ chữ khối
vuông,được viết bằng bút lông nên có lắm nét:nét đậm,nét nhạt,nét mềm
mại,nét gân guốc…Các nét ấy hòa hợpvói nhau bay lượn tung hoành trên
bức giấy ,bức lụa hay bức gỗ như 1 nét họa tài tình,sinh động bộc lộ tâm
hồn,tính cách của người viết.
-Xưa nay các bậc tao nhân mặc khách thường treo các bức chữ ấy vào nơi
trang trọng nhất trong nhà mình giống như treo những họa phẩm quí giá
để thửơng thức và chiêm ngưỡng.
GV:Tác phẩm chữ người tử tù độc đáo gây được ấn tượng cho người
đọc trước hết là bởi tình huống truyện.Vậy em hiểu thế nào là tình huống
truyện và tình huống truyện của tác phẩm chữ người tử tù là gì?
HS:
-Tình huống là cái tình thế xảy ra truyện
-Tình huống truyện còn được hiểu là mối quan hệ đặc biệt giữa nhân vật
này với nhân vật khác,giữa nhân vật với hoàn cảnh và môi trường sống
qua đó nhân vật bộc lộ tâm trạng,tính cách hay thân phận ,góp phần thể
hiện sâu sắc tư tưởng của tác phẩm
-Trong chữ người tử tù, NT xây dựng 1 tình huống truyện độc đáo .Hai
nhân vật Huấn Cao và Quản ngục ,trên bình diện xã hội hoàn toàn đối
lập nhau.Một người là đại nghịch ,cầm đầu cuộc nổi loạn bị bắt giam
đang chờ ngày ra pháp trường ,còn 1 người là quản ngục đại diện cho
trật tự của xã hội đương thời.Nhưng cả 2 nhân vật đều là những con
người có tâm hồn nghệ sĩ.Trên bình diện nghệ thuật họ là tri âm tri kỉ
vói nhau.NT đã tạo ra 1 tình huống độc đáo;mối quan hệ đặc biệt
éole,đầy trớ trêu giữa những tâm hồn tri kỉ.Tác giả đặt những nhân vật
này trong 1 tình thế đối địch ;tử tù và quản ngục.Chính tình huống truyện

thuỳnh 1 cái.Then ngang chiếc gông bị giật mạnh,đập vào cổ 5 người
sau,làm họ nhăn mặt .Một trận mưa rệt đã làm nền đá xanh nhạt lấm tấm
những điểm nâu đen”->Hành động đó thể hiện sự khinh bỉ không thèm
chấp của ông đối với những tên lính áp giải tù nhân .Ông không hề tỏ ra
run sợ trước sự đe dọa của kẻ giữ tù.
-Trước sự biệt đãi của viên quản ngục Huấn Cao vẫn “ thản nhiên nhận
rượu thịt”.Ông chỉ coi đó là việc vẫn thường làm trong cái hứng sinh
bình.-> Huấn Cao là người phú quí bất năng dâm.Tiền bạc vật chất không
thể mua chuộc được.
-Chi tiết Huấn Cao nói với viên quản ngục : “Ngươi hỏi ta muốn gì?Ta
chỉ muốn có 1 điều là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây”.Lời lẽ đầy
khinh bỉ rẻ rúng.Ông Huấn Cao chờ đợi một trận lôi đình báo thù và
những thủ đoạn tàn bạ của tên quản ngục .->Dũng khí “uy vũ bất năng
khuất” lại một lần nữa được tô đậm ở Huấn Cao
GV:Tìm và phân tích những chi tiết cho thấy Nhân cách trong sáng ở
nhân vật Huấn Cao?
HS:
-Huấn Cao có tài viết chữ đẹp nhưng “tính ông vốn khoảnh,trừ chỗ tri
kỉ,ông ít chịu cho chữ”, “Không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình
viết câu đối bao giờ”
-Nhưng sau khi hiểu rõ tấm lòng chân thành cùa viên quản ngục,ông lại
cảm động nói : “Ta cảm cái tấm lòng biệt nhỡn liên tài của các người.Ta
nào đâu biết người như thầy quản đây lại có những sở thích cao quí như
vậy.Thiếu 1 chút nữa ta phụ 1 tấm lòng trong thiên hạ”
-Tài hoa,nghệ sĩ
-Khí phách hiên ngang
-Nhân cách trong sáng
GIÁO VIÊN:NGUYỄN THỊ KIM OANH GIÁO ÁN VĂN 11
TRƯỜNG THPT NAM HÀ NĂM HỌC 2007-2008
GV:Qua nhân vật Huấn Cao em có nhận xét gì về quan niệm của NT về

thái độ sùng kính Huấn Cao- đại diện của cái đẹp,cái tài cái thiên
lương CAO CẢ.Và việc biệt đãi tử tù của ông cần được xem là 1 hành vi
dũng cảm.Vẻ đẹp của viên quản ngục còn thể hiện ở tư thế khúm
núm,thái độ trân trọng đối với Huấn Cao qua hành động vái người tù 1
vái,chắp tay nghẹn ngào nói: “kẻ mê muội này xin bái lĩnh” ở cuối tác
phẩm
-Như vậy ,qua ngòi bút NT,ngục quan có những phẩm chất khiến ông
Huấn Cao cảm kích coi là “1 tấm lòng trong thiên hạ”,và tác giả coi đó là
“cái thuần khiết giữa 1 đống cặn bã”, “một thanh âm trong trẻo chen vào
giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ”
HĐ 2;Tìm hiểu cảnh cho chữ
GV:Phân tích đoạn văn tả cảnh Huấn Cao cho chữ viên quản ngục trong
nhà lao.Vì sao tác giả coi đây là:một cảnh tượng xưa nay chưa từng có”?
HS:
-Vẻ đẹp của hình tượng nhân vật HC được bộc lô 1 cách chói sáng,rực rỡ
-> Quan điểm của NT: cái tài
phải đi đôi với cái tâm,cái
đẹp và cái thiện không thể
tách rời nhau
II.Nhân vật quản ngục
-Có tâm hồn nghệ sĩ
- Sùng kính cái đẹp,cái
tài ,cái thiên lương
CAO CẢ
III.Cảnh cho chữ
GIÁO VIÊN:NGUYỄN THỊ KIM OANH GIÁO ÁN VĂN 11
TRƯỜNG THPT NAM HÀ NĂM HỌC 2007-2008
nhất trong cái đêm ông cho chữ viên quản ngục.Cảm hứng mãnh liệt
trước cảnh tượng xưa nay chưa từng có đã khiến NT say sưa sáng tạo
những ngôn từ vừa sắc sảo vừa góc cạnh,vừa trang trọng cổ kính,sống

và nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ của Nguyễn Tuân trong chữ người tử tù
Dựa vào những ý đã trình bày ở những câu hỏi trên, GV hướng dẫn cho
HS nắm được nhũng nét đặc sắc về bút pháp xây dựng nhân vật ,bút pháp
miêu tả cảnh vật (tạo không khí thiêng liêng cổ kính) và nghệ thuật sử
dụng ngôn ngữ của guyễn Tuân.
HS:
Về bút pháp xây dựng nhân vật :Huấn Cao là nhân vật đuợc xây dựng
bằng bút pháp lí tưởng hóa của cảm hứng lãng mạn.Cho nên Huấn Cao
uy nghi như 1 thánh nhân .Ông đẹp nhẹ như 1 nhân vật huyền thoại.Tài
năng khí phách và thiên lương của ông mang tầm vóc phi thừờng,tầm vóc
vũ trụ
-Cảnh tượng ông HC cho chữ là
1 “cảnh tượng xưa nay chưa
từng có
=>Qua cảnh tượng này, chủ đề
của tác phẩm được thể hiện sâu
sắc. Đó la sự chiến thắng của
ánh sáng đối với bóng tối, của
cái đẹp đối với cái xấu xa, nhơ
bẩn,của cái thiện đối với cái ác,
… Đó là sự tôn vinh của cái
đẹp, cái thiện và nhân cách cao
cả của con ngừời bằng một bức
tranh nghệ thuật đầy ấn tượng.
GIÁO VIÊN:NGUYỄN THỊ KIM OANH GIÁO ÁN VĂN 11