Một số biện pháp rèn phát âm chữ “L – N” cho trẻ 5 – 6 tuổi
MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
“Chưa làm mẹ nhưng chứa chan tình mẹ
Bởi yêu nghề nên quý lớp măng non”.
Dạy tiếng mẹ đẻ cho trẻ tuổi mầm non có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Ngôn ngữ của trẻ phát triển tốt sẽ giúp trẻ nhận thức và giao tiếp tốt góp phần quan
trọng vào việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ. Việc phát triển ngôn ngữ
mạch lạc cho trẻ trong giao tiếp sẽ giúp trẻ dễ dàng tiếp cận với các môn khoa học
khác như: Khám phá môi trường xung quanh. Làm quen với toán, âm nhạc, tạo
hình…mà điều tôi muốn nói ở đây đặc biệt là thông qua bộ môn làm quen chữ viết.
việc hướng dẫn cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi “Làm quen chữ cái” là cơ hội tốt để sớm
hình thành ở trẻ những năng lực hoạt động ngôn ngữ thái độ, phát triển trí tuệ và kỹ
năng làm quen với chữ cái. Qua đó giáo dục tình cảm và phát triển tư duy mở rộng
vốn hiểu biết của trẻ góp phần vào việc phát triển nhân cách toàn diện. Chuẩn bị
cho trẻ một hành trang “Tiếng việt” vững chắc để trẻ bước vào lớp 1.
Như chúng ta đã biết trẻ mẫu giáo khi bước vào trường phổ thông là một
bước ngoặt lớn và việc quan trọng nhất là ở đây ai sẽ là người giúp trẻ vượt qua
những cái khó khăn đó? không ai khác chính là các cô giáo, phụ huynh và bản thân
trẻ. ở mẫu giáo trẻ đang quen với vui chơi là hoạt động chủ đạo, nhưng khi trẻ vào
tiểu học thì học tập lại là vai trò chủ đạo nên việc cho trẻ làm quen với chữ cái ở trẻ
mẫu giáo không phải là đưa chương trình tiếng việt của lớp 1 vào dạy mà ở đây trẻ
mẫu giáo 5 tuổi được sử dụng các yếu tố vui chơi và các nhiệm vụ học tập sáng tạo
thông qua các hoạt động học tập. Nhờ giáo viên biết linh hoạt, sáng tạo trong tiết
dạy lấy trẻ làm trung tâm cho mọi hoạt động, biết khơi gợi lòng say mê, sự hứng
thú của trẻ về bộ môn làm quen chữ cái và đặc biệt là phát âm đúng các chữ cái.
Trong những năm dạy trẻ mẫu giáo lớn phát âm đúng, tôi đó nhận thấy có
một số chữ cái trẻ rất khó phát âm, hoặc phát âm lẫn lộn giữa các chữ cái với nhau.
Nguyên nhân chính là do bộ máy phát âm của trẻ ở độ tuổi này chưa hoàn thiện,

2.1. Thực trạng trường, lớp, trẻ.
Trường mầm non nơi tôi công tác nằm gần trung tâm quận Long Biên, có các
phòng học rộng rãi, đầy đủ cơ sở vật chất. Lớp tôi phụ trách có 36 học sinh, có đầy
đủ đồ dùng đồ chơi. Trước khi áp dụng các biện pháp tôi đã tiến hành khảo sát, điều
tra trên trẻ và thu được kết quả như sau:
Nội dung
Số trẻ phát âm nhầm lẫn 2 phụ âm l – n
Số trẻ phát âm sai phụ âm l
Số trẻ phát âm sai phụ âm n
2/19

Số trẻ
20/36
5/36
6/36

Tỉ lệ %
55,6
13,9
16,7


Một số biện pháp rèn phát âm chữ “L – N” cho trẻ 5 – 6 tuổi
Số trẻ phát âm đúng 2 phụ âm l – n

5/36

13,9

Tuy nhiên trong quá trình thực hiện đề tài tôi gặp một số thuận lợi và khó

3/19


Một số biện pháp rèn phát âm chữ “L – N” cho trẻ 5 – 6 tuổi
Tay cầm bầu rượu nắm nem
Mải vui quên hết lời em dặn dò”
Hoặc:

“…Lờ đờ bóng ngả trăng chênh
Tiếng hò xa dặm nặng tình nước non”

Hoặc:

“Bình Định có núi vọng phu
Có đầm Thị Nại, có cù lao xanh”

Bên cạnh đó tôi làm những bài tập trắc nghiệm điền các phụ âm L – N, các
từ, câu có chứa phụ âm L – N từ dễ đến khó hoặc tự tìm ra những ví dụ khác để làm
phong phú nội dung luyện tập phát âm L - N cho mình.
VD: Bài thơ: “Gà mẹ đế con”
Cục…cục gà mẹ đếm
Một, hai, ba…và nhiều!
Đàn gà con vừa …ở
Chẳng biết …à bao nhiêu
Có hạt …nắng bé xíu
Vừa rơi trên …nền nhà
Thế …à cả đàn gà
Ùa …ên tranh nhau nhặt
Gà mẹ sợ con …ạc.
Cục… cục đuổi theo sau.

Sau 1 thời gian luyện tập tích cực tôi đã phát âm chuẩn xác, rõ ràng, có âm
điệu làm tăng hiệu quả bài giảng và tự tin, mạch lạc trong giao tiếp với mọi người
cũng như khi giao tiếp với trẻ.
3.2. Biện pháp2: Luyện phát âm l - n quá góc chơi LQVH.
Với trẻ mẫu giáo thì những gì mới lạ đẹp mắt hấp dẫn là gây được sự chú ý
của trẻ. Vì thế việc tạo môi trường làm quen chữ viết trong lớp học rất cần thiết để
làm nổi bật bộ môn. Hàng ngày vào những lúc vui chơi hay giờ rãnh rỗi tôi và trẻ
thường cắt dán chữ cái, các loại quả hay con vật để trang trí gọi theo chủ điểm.
Ví dụ: Trong lớp tôi dành một mảng tường để trang trí góc “Bé vui học chữ”
với nội dung chơi phong phú: bé tập sao chép chữ, cùng ong nâu tìm chữ, nào ta
cùng đọc nhé... để tạo điệu kiện cho trẻ được khám phá chữ cái, luyện phát âm chữ
cái đã học và tiếp cận chữ cái chưa học...

5/19


Một số biện pháp rèn phát âm chữ “L – N” cho trẻ 5 – 6 tuổi

Góc “Bộ vui học chữ”

Góc “Bộ vui học chữ”
6/19


Một số biện pháp rèn phát âm chữ “L – N” cho trẻ 5 – 6 tuổi
Ngoài ra tôi lựa chọn cắt dán để phù hợp với chủ điểm. Ví dụ như chủ điểm
thực vật thì tôi cắt bìa thành một cây to sau đó cho trẻ vẽ cắt dán hoặc sưu tầm hoạ
báo tranh ảnh về các loại lá, hột hạt ... sau đó cho trẻ cắt các chữ cái l, m, n (Trong
chủ điểm thế giới thực vật) cho trẻ dán chữ cái dưới các loại hột hạt hay tranh ảnh
theo sự hướng dẫn của cô giáo như lá thì trẻ dán chữ l, mận thì gián chữ m, hạt na

“ làm quen với chữ cái L – N”, tôi chuẩn bị rất kỹ và xác định đây là hoạt động
chính giúp trẻ nhận thức đúng về cách phát âm. Tôi hướng dẫn luyện cách phát âm
cho trẻ như sau:
Khi đọc mẫu tôi cố gắng đọc to, rõ ràng âm thật chuẩn để trẻ nghe rõ cách
đọc, đồng thời tôi nêu rõ cách phát âm chữ L – N cho trẻ hiểu.
- L: Đọc cong lưỡi, đầu lưỡi uốn vào trong và đưa sát vào lợi trên.
- N: Đọc thẳng lưỡi, lưỡi sát với lợi dưới.
Song nếu cụ chỉ nêu và phát âm thì trẻ chưa thể hình dung được mà mà tôi
cho trẻ luyện đọc nhiều lần từng phụ âm với nhiều cách khác nhau. Trước tiên tôi
cho trẻ cùng đọc đồng thanh vài lần, sau đó gọi cá nhân trẻ đọc. Để dễ theo dõi
cách phát âm và kịp thời sửa ngay cho trẻ tôi đứng đối diện với trẻ yêu cầu trẻ nhìn
khuôn miệng và nghe tô phát âm sau đó phát âm lại nhiều lần.
8/19


Một số biện pháp rèn phát âm chữ “L – N” cho trẻ 5 – 6 tuổi
Ví dụ: Cháu Hoàng Đức Minh, Thùy Lâm, Minh Quân, Quý Đạt. Thanh
Thảo, Duy, Hải Anh… được cô gọi thường xuyên, cô đọc trước trẻ đọc sau, đọc đi,
đọc lại, cô sửa để trẻ nhớ về và biết cách đọc.
Qua hoạt đồng với từng cá nhân, có một số trẻ phát âm đúng ngay, song còn
một số trẻ đọc sai tôi tiếp tục rèn luyện cho trẻ. Để trẻ phát âm một cách tự nhiên,
đọc chữ nhiều lần không thấy chán nản và mệt mỏi tôi tổ chức cho trẻ tham gia các
trò chơi hoạt động.
Trò chơi: Ai đúng
Cho trẻ đọc bài thơ có nhiều chữ L – N do tôi sáng tác, chọn đúng chữ cái để
đọc nhiều lần:
Là lá la la
Chúng ta cùng đếm
Bạn cố nhanh lên
Tìm ngay chữ này

Thấy đầu chum nước
Hoa na thơm nức
Quả na non xanh
Lủng lẳng trên cành
Mẹ cười vui vẻ
Nhà lau sạch sẽ
Con đến là ngoan
Con công hay múa
Nó múa làm sao
Nó rụt cổ vào
Nó xòa cánh ra
Nó đỗ cành đa
Nó kêu vít vít
Nó đỗ cành mít
Nó kêu vị chè,
Nó đỗ cành tre
Nó kêu bè muống
Nó đỗ dưới ruộng
Nó kêu tầm vông
Con công hay múa…
10/19


Một số biện pháp rèn phát âm chữ “L – N” cho trẻ 5 – 6 tuổi
Ngoài ra tôi còn tổ chức các trò chơi khác như trò chơi tìm nhà đọc chữ, thả
bóng đọc chữ, đá bóng đọc chữ, quà tặng cho bạn có tên phụ âm đầu là L – N (tặng
cái Làn cho bạn Lan, tặng quả Lê cho bạn Nam …) hoặc trò chơi hát đối, đọc chữ
… tùy thuộc vào mức độ hứng thú hoạt động của trẻ.
Với những trò chơi như vậy, tôi thấy trẻ học rất vui, thoải mái, nhẹ nhàng và
được khắc sâu cách phát âm đúng chữ cái L – N.

Rồi ôm lấy nàng tiên
Không cho chui vào nữa”
Bài thơ “Giữa vòng gió thơm”:
“Này chú gà nâu
Này chú vịt bầu…”
Qua các bài đồng dao “Kéo cưa lừa xẻ”:
Kéo cưa lừa xẻ
12/19


Một số biện pháp rèn phát âm chữ “L – N” cho trẻ 5 – 6 tuổi
Làm ít ăn nhiều
Nằm đâu ngủ đấy
Nó lấy mất cưa
Lấy gì mà kéo”.
Hoặc:
Mồng một lưỡi trai
Mồng hai lá lúa
Mồng ba câu liềm
Mồng bốn lưỡi liềm
Mồng năm liềm giật
Mồng sáu trăng thật
Mồng bẩy trăng láu…
Cầu trời mưa xuống
Lấy nước tôi uống
Lấy ruộng tôi cầy
Lấy bát cơm đầy
Lấy khúc cá to.
* Ở hoạt động giáo dục thể chất
Tôi sửa cách phát âm cho trẻ bằng cách dán chữ cái L – N cho trẻ phát âm

Để hình thành thói quen này, tụi luôn gần gũi, giao tiếp với trẻ, yêu cầu trẻ
chú ý lắng nghe, phát hiện chính bản thân và các bạn, tôi kịp thời động viên các
những cháu có ý thức phát âm đúng, đồng thời khích lệ các cháu phát hiện lỗi phát
âm của các bạn khác, nhắc nhở bạn sửa ngay.
14/19


Một số biện pháp rèn phát âm chữ “L – N” cho trẻ 5 – 6 tuổi
Ví dụ: Cho trẻ đọc bài thơ “Giữa vòng gió thơm” có câu:
“Này chị gà nâu…
Này chị vịt bầu…”
Khi phát hiện có 1 số trẻ đọc sai phụ âm L – N tôi yêu cầu trẻ đọc lại và hỏi
trẻ đọc như thế đã đúng chưa. Tại sao chưa đúng? Đọc như thế nào là đúng? Tôi
cho trẻ đọc chuẩn đọc lại và cho các bạn nhận xét cách phát âm của bạn mình. Với
nhiều lần làm như vậy tôi đã giúp trẻ có thể tự phát hiện lỗi phát âm của mình và
các bạn trong lớp.
Để gây hứng thú cho trẻ tôi tạo ra một góc chơi “Thử làm nghệ sỹ:. Ở góc chơi này
tôi có một cái đài nhỏ để thu âm, cho trẻ được đọc thơ, kể chuyện, phát âm theo yêu
cầu của cô nhằm mục đích rèn chữ L – N hoặc một số nội dung khác mà trong quá
trình dạy học tôi đưa ra, sau đó trẻ được nghe lại và cảm nhận tự rút ra cách phát
âm chuẩn hơn. Kết quả là đa số trẻ đều hứng thú với hoạt động này.
3.6. Biện pháp 6: Kết hợp với phụ huynh sửa lỗi cho trẻ.
Ngay từ đầu năm học tôi đó có kế hoạch cùng bàn bạc và thảo luận với phụ
huynh nêu ra cách đọc một số chữ khó, đặc biệt là chữ L – N để phụ huynh nắm bắt
được, từ đó tạo điều kiện rèn luyện phát âm cho trẻ khi ở nhà. Với một số trẻ cá biệt
về phát âm, tôi gặp trực tiếp phụ huynh trao đổi và động viên họ nên chọn mua
những quyển truyện tranh trong có lời đối thoại nhiều phụ âm L – N và dành thời
gian đọc, kể cho trẻ nghe, dạy trẻ kể lại chuyện. Động viên phụ huynh mua những
băng, đĩa hát của nhà văn hóa thiếu nhi Hà Nội hay của Vụ giáo dục Mầm non cho
trẻ nghe và hát theo. Ngoài ra tôi còn nhắc nhở phụ huynh thường xuyên chú ý tới


20/36

55,6%

3/36

8%

Giảm 48%

Số trẻ phát âm sai phụ âm N

6/36

16,7%

1/36

2%

Giảm 15%

Số trẻ phát âm sai phụ âm L

5/36

13,9%

1/36

- Đã kết hợp với giáo viên cùng thực hiện tốt việc rèn phát cho trẻ.
- Thường xuyên quan tâm đến chất lượng phát triển ngôn ngữ, và hoạt động
làm quen chữ viết.
KẾT THÚC VẤN ĐỀ
1. KẾT LUẬN
16/19


Một số biện pháp rèn phát âm chữ “L – N” cho trẻ 5 – 6 tuổi
Việc nâng cao chất lượng làm quen chữ viết cho trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi
giữ vai trò hết sức quan trọng và cần thiết. Vì đối với trẻ ở lứa tuổi này chữ viết là
môn học giúp trẻ phát triển toàn diện nhất. Do đó để giúp trẻ hình thành, củng cố,
phát triển khả năng ngôn ngữ cũng như kỹ năng phát âm đạt kết quả cao mỗi giáo
viên chúng ta cần:
- Thường xuyên nghiên cứu kỹ các tài liệu, không ngừng học hỏi để nâng cao
trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm.
- Cần cố gắng trao đổi, học hỏi thêm kinh nghiệm của đồng nghiệp cũng như
của người đi trước và không ngừng luyện tập các hoạt động làm quen chữ viết.
- Phải cẩn trọng, nhạy bén, sáng tạo trong việc gợi ý, hướng dẫn và áp dụng
các biện pháp hữu hiệu vào môn học và các hoạt động
- Lắng nghe ý kiến đóng góp xây dựng, biết sửa chữa khuyết điểm và phát
huy ưu điểm của bản thân. Bản thân cũng tự rút kinh nghiệm sau mỗi hoạt động để
giúp trẻ phát triển tốt hơn.
- Lồng ghép, tích hợp các nội dung giáo dục.
- Khảo sát trẻ tại nhóm lớp mình phụ trách, thường xuyên gần gũi, quan tâm
để nắm được đặc điểm tâm lý của từng trẻ từ đó tìm ra các biện pháp dạy học phù
hợp.
- Giáo viên cần gần gũi để phát hiện sự sáng tạo của trẻ, khen ngợi, động
viên sửa sai kịp thời và tạo môi trường học tốt cho trẻ.
- Đồng thời thực hiện tốt công tác tuyên truyền với phụ huynh.

- Tổ chức và tạo điều kiện cho giáo viên được kiến tập các tiết dạy mẫu, các
buổi thảo luận, trao đổi về các biện pháp tổ chức hoạt động làm quen chữ viết cho
trẻ.
3.3. Đối với các bậc phụ huynh
- Thường xuyên phối kết hợp chặt chẽ với nhà trường, giáo viên chủ nhiệm
trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ để mang lại kết quả cao nhất.
Trên đây là “Một số biện pháp rèn phát âm chữ L - N cho trẻ mẫu giáo lớn
5-6 tuổi" mà tôi đã áp dụng tại nhóm lớp mình phụ trách và đã mang lại những kết
quả ban đầu. Tôi rất mong được sự góp ý xây dựng của cấp trên và quý bạn đọc để
bản sáng kiến được hoàn thiện hơn, giúp tôi ngày càng có nhiều kinh nghiệm dạy
dỗ các cháu tốt hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

18/19