Sáng kiến kinh nghiệm

Bùi Thị Tình

Phòng giáo dục đào tạo huyện từ liêm
tr-ờng tiểu học dân lập đoàn thị điểm

Một số kinh nghiệm
trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1
có ứng dụng công nghệ thông tin

sáng kiến kinh nghiệm
về ph-ơng pháp dạy toán lớp 1

Giáo viên : Bùi Thị Tình

Hà Nội, tháng 4 - 2010
1


Sáng kiến kinh nghiệm

Bùi Thị Tình

Mục lục
Phần I : phần mở đầu

1

Phần II: Nội dung



4

12

1. Kết luận

12

2. Khuyến nghị....

12

Tài liệu tham khảo
Phụ lục

2


Sáng kiến kinh nghiệm

Bùi Thị Tình

Phần i: phần mở đầu
Đối với học sinh tiểu học, ngoài nhiệm vụ học, chơi cũng là một nhu cầu không
thể thiếu đ-ợc. Vì vậy, việc sử dụng trò chơi học tập trong các tiết dạy là rất cần
thiết.
Toán học đối với trẻ bậc tiểu học nói chung và trẻ lớp 1 nói riêng đ-ợc các em
coi là một môn học khá khô khan. Mặt khác, với đặc điểm tâm sinh lí của trẻ vừa rời
lớp mẫu giáo, chuyển từ hoạt động vui chơi là chủ đạo sang hoạt động học tập là

- Hà Nội dựa trên phần mềm PowerPoint.
Những ph-ơng pháp mà tôi đã vận dụng:
- Ph-ơng pháp điều tra
- Ph-ơng pháp vấn đáp
- Ph-ơng pháp nghiên cứu tài liệu
- Ph-ơng pháp thực nghiệm
- Trao đổi với đồng nghiệp, tổ chuyên môn
- Thống kê, tổng hợp, so sánh số liệu

4


Sáng kiến kinh nghiệm

Bùi Thị Tình

Phần ii: nội dung
1. Cơ sở lí luận:
Trò chơi học tập là hoạt động đ-ợc tổ chức có tính chất vui chơi giải trí nh-ng
có nội dung gắn với bài học hoặc hoạt động học tập của học sinh. Trò chơi học tập
có tác dụng giúp học sinh : Thay đổi động hình, chống mệt mỏi; Tăng c-ờng khả
năng thực hành, vận dụng các kiến thức đã học; Phát triển hứng thú, tập thói quen
tập trung, tính độc lập, ham hiểu biết và khả năng suy luận.
Khi chơi, trẻ t-ởng t-ợng, suy ngẫm, thử nghiệm, lập luận để đạt kết quả mà
lại không nghĩ l mình đang học. Sự khô khan của giờ học toán do đó sẽ được
giảm nhẹ, quá trình học tập diễn ra một cách tự nhiên, hấp dẫn hơn.
Mặt khác, t- duy của học sinh lớp 1 chủ yếu mang tính cụ thể và hình t-ợng,
các em dễ bị thu hút bởi các hình nh, các hiện tượng cụ thể, mới lạ, đặc sắc. Trò
chơi học tập được thiết kế qua công nghệ thông tin lại cng có sức hấp dẫn, lôi
cuốn các em. Học sinh lĩnh hội, củng cố và ghi nhớ kiến thức một cách dễ dàng

chơi cho các tiết học khá cồng kềnh. Hơn thế, hàng năm, mỗi giáo viên lại phải thay đổi
nội dung kiến thức cho phù hợp với đối t-ợng HS. Điều đó kéo theo việc phải chuẩn bị
một khối l-ợng đồ dùng mới, tốn kém, mất nhiều thời gian, công sức. Điều này cũng là
một trong những nguyên nhân khiến giáo viên ngại tổ chức trò chơi học toán cho HS. Vì
vậy các tiết học diễn ra đều đều, giống nhau, trẻ cảm thấy nhàm chán, kém hứng thú với
các tiết học toán.

3. Biện pháp triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế
và tổ chức một số trò chơi toán học lớp 1:
3.1 Những vấn đề chung:
ở tr-ờng tiểu học, trong thực tiễn giảng dạy môn toán, trò chơi học tập phần
lớn đ-ợc xem nh- là một thủ thuật, biện pháp củng cố kiến thức mà học sinh vừa
đ-ợc học trong tiết học. Các trò chơi này đ-ợc diễn ra vào cuối tiết học với thời
gian từ 3 đến 5 phút. Tuy nhiên, trò chơi học tập có thể đ-ợc tổ chức ở tất cả các khâu
trong tiến trình tiết học hoặc sau một số bài học, khi học sinh đã có kiến thức tổng hợp
hơn.
Để các trò chơi khi thực hiện có thể đem lại kết quả cao, giáo viên cần l-u ý khi
thiết kế và tổ chức phải đảm bảo các yêu cầu sau:
- Mỗi trò chơi phải phù hợp với nội dung và mục đích tiết học.
- Phải đ-ợc chuẩn bị chu đáo và phù hợp với đối t-ợng học sinh.
- Phải tổ chức sao cho tất cả mọi học sinh trong nhóm đều đ-ợc tham gia.
- Không để thời gian chơi kéo dài, ảnh h-ởng đến giờ học hoặc làm trẻ mất đi

6


Sáng kiến kinh nghiệm

Bùi Thị Tình


7


Sáng kiến kinh nghiệm

Bùi Thị Tình

bài dạy và đối t-ợng học sinh một cách dễ dàng.
- Thu nhận thông tin phản hồi và nâng cấp sản phẩm của mình cho phù hợp
với sự phát triển của công nghệ.

3.3 Tổ chức trò chơi trong các tiết dạy Toán lớp l:
Để trò chơi đạt hiệu quả cao, tr-ớc mỗi tiết dạy, giáo viên cần chuẩn bị máy
chiếu (hoặc ti vi) có kết nối với máy tính và phối kết hợp sử dụng với một số đồ dùng
dạy học khác.
Trong quá trình nghiên cứu và giảng dạy, tôi đã thiết kế và áp dụng 14 trò chơi
bao trùm 5 mảng kiến thức toán cho HS lớp 1. (Mỗi trò chơi có thể áp dụng với
nhiều tiết học. Với hình thức đã đ-ợc thiết kế, giáo viên chỉ cần chỉnh sửa về nội
dung cho phù hợp với bài dạy.)
* Trò chơI về Số:
- C-ớp cờ
- Xếp đúng thứ tự
- Vui cùng Hugo
* Trò chơI về PHéP TíNH:

- Đ-ờng đến xứ sở diệu kì
- Ghép thảm
- Trang trí cây thông
- Rung chuông vàng
- Xây nhà


slide 3

slide 4

- Cách chơi: Hai đội chơi, 1 đội 5 bạn nam đại diện cho đội Vịt, 1 đội 5 bạn nữ
đại diện cho nhóm Gà. Các bạn còn lại cổ vũ và giám sát. Khi có đồng hồ báo hiệu
xuất hiện trên màn hình, mỗi đội chơi phải lên điền dấu thích hợp vào các ô trống
trên mỗi bậc thang của hình vẽ (chơi tiếp sức). Trong thời gian 3 phút, đội nào làm
đúng và làm xong tr-ớc, đội đó sẽ c-ớp đ-ợc cờ.
Với trò chơi này, GVcó thể cho 2 đội thi tiếp sức đọc đáp án mà không cần viết
lên bảng. Sau 15 giây, mỗi HS phải đọc 1 phép so sánh. Nếu đúng, GV kích chuột,
con vật biểu t-ợng của đội đó sẽ đ-ợc nhảy lên 1 bậc.
- Hiệu quả: HS tích cực chơi (thực chất là tham gia giải các bài tập); hào hứng
với kết quả mình đạt đ-ợc (mỗi khi con vật của đội mình đ-ợc nhảy lên một bậc);
nắm chắc kiến thức, tự tin khi so sánh các số. Tiết học nhẹ nhàng, GV không phải
chuẩn bị nhiều đồ dùng.
Trò chơi về phép tính

Trò chơi: Rung chuông vàng
(áp dụng với các tiết rèn kĩ năng tính. Ví dụ: tiết 60)

9


Sáng kiến kinh nghiệm

Bùi Thị Tình

- Mục đích: Rèn kĩ năng cộng, trừ trong phạm vi 10

10


Sáng kiến kinh nghiệm

slide 4

Bùi Thị Tình

slide 5

slide 6

- Hiệu quả: HS háo hức mong chờ mỗi khi đến tiết toán mà đ-ợc chơi trò chơi này.
Sau mỗi lần chơi, các em không còn cảm thấy khó khăn và kém tự tin khi giải các
bài toán có lời văn. Các em cảm thấy thích thú khi đ-ợc giải đáp câu đố của các con
vật và tự tin, chủ động giải thích đáp án của mình mỗi khi đ-ợc hỏi.
Trò chơi về đồng hồ, thời gian

Trò chơi: Ai là thợ chỉnh đồng hồ
(áp dụng với các tiết về đồng hồ, thời gian)

- Mục đích: Củng cố cách xem giờ đúng, rèn kĩ năng quan sát nhanh, xác định
đúng các kim ứng với giờ đúng trên mặt đồng hồ.
- Chuẩn bị: Thẻ Đúng, Sai + Mô hình đồng hồ (mỗi nhóm chơi 1 bộ).
- Cách chơi: Chơi theo nhóm. GV đ-a ra các đồng hồ ứng với giờ đã chọn và yêu
cầu các nhóm kiểm tra đồng hồ và giơ thẻ, nếu đúng giơ thẻ Đ, sai giơ thẻ S. Nếu
đồng hồ chỉ sai, các nhóm phải giơ đồng thời cả mô hình đồng hồ chỉ giờ đúng để
GV kích chuột chỉnh lại kim đồng hồ trên màn hình. Nhóm nào giơ thẻ đúng và
chỉnh đ-ợc tất cả các đồng hồ, nhóm đó thắng cuộc.

tính và hình tròn để con cá chuyển h-ớng bơi (trong thời gian 2- đúng bằng thời
gian bài hát Cá vàng bơi ). Đội nào xếp xong tr-ớc và đúng sẽ thắng cuộc.

slide 3

slide 5

slide 7

Để chữa bài, GV nhấn vo dòng chữ Cách xếpcho HS xem lại cách chuyển
vị trí 2 que tính và quan sát cá đổi h-ớng bơi ứng với các cách xếp khác nhau.
- Hiệu quả: Các em hoàn toàn bị chinh phục và ngạc nhiên khi chỉ cần đổi chỗ 2
que tính, những chú cá đã đổi h-ớng và bơi đi bơi lại sinh động. Sau đó, cứ đến giờ
ra chơi, các em lại say s-a xếp hình và cũng sáng tạo đổi chỗ que tính để đ-ợc các
hình khác. Quả thật, trò chơi đã gây đ-ợc hứng thú học tập và phát huy trí t-ởng
t-ợng, tính sáng tạo của các em.
* Trên đây là nội dung chắt lọc của 5 trong số 14 trò chơi điển hình cho 5
mảng kiến thức toán lớp 1. Để hiểu rõ hơn nội dung và hiệu quả của 14 trò
chơi này, xin xem trong đĩa CD kèm theo.

12


Sáng kiến kinh nghiệm

Bùi Thị Tình

4. Kết quả:
Trong hai năm áp dụng Công nghệ thông tin vào việc thiết kế và tổ
chức các trò chơi toán học lớp 1, tôi nhận thấy nó đem lại hiệu quả cao cho mỗi tiết


Phần iii: Kết luận và khuyến nghị
1. Kết luận
Ng-ời giáo viên khi lên lớp cho dù lựa chọn hình thức dạy học nào, ph-ơng
pháp dạy học nào, cũng đều mong muốn đạt đến một cái đích cuối cùng là giúp
học sinh hiểu bài, khắc sâu và củng cố kiến thức. Với sự trợ giúp của Công nghệ
thông tin, giáo viên có thể đổi mới ph-ơng pháp trong việc tổ chức các trò chơi
toán học sao cho phù hợp hơn với tâm sinh lí lứa tuổi HS lớp 1, lứa tuổi vừa từ mẫu
giáo lên. Nhờ thiết kế trên máy tính, các phần mềm trò chơi vừa nhẹ nhàng lại hiệu
quả, tiết kiệm chi phí, đồ dùng chuẩn bị cho trò chơi cũng không cồng kềnh. Hơn
nữa các phần mềm lại đ-ợc bảo quản qua các năm và dễ dàng có thể chia sẻ rộng
rãi.
Quá trình thiết kế trò chơi có ứng dụng công nghệ thông tin là một quá trình
khép kín cần phải có sự đầu t- tìm tòi t- liệu, nội dung và hình thức tổ chức phải
phù hợp với bài dạy, lứa tuổi và trình độ học sinh.

2. Khuyến nghị:
Hệ thống 14 trò chơi đ-ợc nêu ở trên đã đ-ợc đóng gói và ghi ra đĩa mềm kèm
theo bản sáng kiến này (trong mỗi trò chơi đều có h-ớng dẫn chi tiết cách sử dụng).
Tôi mong đ-ợc sự ủng hộ của các cấp lãnh đạo để kinh nghiệm của tôi đ-ợc chia sẻ và
phổ biến đến mọi giáo viên tiểu học. Qua đó, sáng kiến của tôi có thể góp phần nhỏ bé
trong việc khuyến khích giáo viên sử dụng các ph-ơng pháp dạy học hiện đại để các
tiết học đạt hiệu quả cao hơn.
Trên đây là những ý kiến chủ quan của bản thân. Rất mong đ-ợc chia sẻ, tiếp thu
ý kiến đóng góp của các cấp lãnh đạo và bạn bè đồng nghiệp./.
Hà Nội, ngày 12 tháng 4 năm 2010
Ng-ời viết

Bùi Thị Tình
14

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

Bïi ThÞ T×nh

17


S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

Bïi ThÞ T×nh

18