VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN HỮU QUÂN

KIỂM SÁT HOẠT ĐỘNG THU THẬP, ĐÁNH GIÁ
CHỨNG CỨ TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA
VỤ ÁN HÌNH SỰ TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2017


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN HỮU QUÂN

KIỂM SÁT HOẠT ĐỘNG THU THẬP, ĐÁNH GIÁ
CHỨNG CỨ TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA
VỤ ÁN HÌNH SỰ TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành L
Hn ự
M
: 60.38.01.04

T

1.1. Khái niệm, đặc điểm, vị trí, vai trò và yêu cầu của kiểm sát hoạt động thu thập, đánh
giá chứng cứ trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự .............................................................. 7
1.2. Phạm vi và nội dung kiểm sát hoạt động thu thập, đánh giá chứng cứ trong giai đoạn
điều tra vụ án hình sự ........................................................................................................... 18

CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG KIỂM SÁT HOẠT ĐỘNG THU THẬP, ĐÁNH
GIÁ CHỨNG CỨ TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ TẠI
TỈNH QUẢNG NAM ..............................................................................................22
2.1. Các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Nam có ảnh hưởng đến việc
kiểm sát hoạt động thu thập, đánh giá chứng cứ trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự ..... 22
2.2. Kiểm sát hoạt động thu thập, đánh giá chứng cứ trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự
tại tỉnh Quảng Nam .............................................................................................................. 26

CHƢƠNG 3. CÁC GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM KIỂM SÁT ĐÚNG HOẠT ĐỘNG
THU THẬP, ĐÁNH GIÁ CHỨNG CỨ TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ
ÁN HÌNH SỰ ...........................................................................................................54
3.1. Phương hướng, nhiệm vụ bảo đảm kiểm sát đúng hoạt động thu thập, đánh giá chứng
cứ trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự theo yêu cầu cải cách tư pháp ............................ 54
3.2. Tăng cường bảo đảm triển khai thực hiện Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 ........... 58
3.3. Các giải pháp khác ........................................................................................................ 71

KẾT LUẬN ..............................................................................................................77
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BLHS

: Bộ luật hình sự


: Kiểm sát điều tra

KSV

: Kiểm sát viên

KTBC

: Khởi tố bị can

KTVA

: Khởi tố vụ án

QCKSĐT

: Quy chế kiểm sát điều tra

QCT

: Quyền công tố

TAND

: Tòa án nhân dân

THQCT

: Thực hành quyền công tố


Trang

27

Công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các
2.2.

vụ án hình sự của Viện kiểm sát tỉnh Quảng Nam (kết quả
giải quyết của VKS)

27


MỞ ĐẦU
1. Tín cấp

iế của đề

i

Trong TTHS nước ta, giai đoạn điều tra vụ án hình sự có vai trò rất quan trọng
đối với cả tiến trình giải quyết vụ án hình sự. Kết quả của giai đoạn điều tra vụ án
hình sự đóng vai trò quyết định đối với chất lượng, hiệu quả của hoạt động buộc tội
và là cơ sở, nền tảng để các chức năng TTHS khác trong các giai đoạn tố tụng tiếp
theo được tiến hành. Giai đoạn điều tra vụ án hình sự với hoạt động tố tụng chủ đạo
là hoạt động của Cơ quan điều tra, được đánh giá là giai đoạn tố tụng tiềm ẩn nhiều
nhất nguy cơ sai sót, vi phạm pháp luật, kể cả những sai sót, vi phạm pháp luật
nghiêm trọng dẫn đến việc truy cứu TNHS oan, sai. Trong giai đoạn này một loạt
các hoạt động cụ thể phải được tiến hành theo trình tự, thủ tục luật định nhằm

đảm việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm đúng đắn, không bỏ lọt tội phạm và làm
oan người vô tội.
Trong hoạt động thực tiễn về công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát
việc tuân theo pháp luật về thu thập, đánh giá chứng cứ của CQĐT, KSV gặp rất
nhiều vướng mắc do những bất cập quy định của luật nên dẫn đến những vụ án
trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử phải đình chỉ, bị tuyên huỷ để điều tra lại,
hoặc tuyên không phạm tội. Năm 2015, BLTTHS ra đời đã thực sự khắc phục được
phần lớn những hạn chế, tồn tại của BLTTHS năm 2003 về những quy định liên
quan đến chứng cứ, thu thập, đánh giá chứng cứ cũng như sự tham gia của VKS
trong hoạt động này, tuy nhiên BLTTHS năm 2015 cũng còn một số vấn đề chưa
được giải quyết triệt để đồng thời đến nay cũng chưa có văn bản hướng dẫn thực
hiện các quy định trong bộ luật này. Mặt khác, những hệ quả trên không chỉ xuất
phát từ nguyên nhân những bất hợp lý các quy định của luật, mà chủ yếu là do
chúng ta thiếu và yếu về chứng cứ buộc tội, chứng minh tội phạm do CQĐT đã thu
thập làm căn cứ khởi tố, điều tra và đề nghị truy tố. Trong phạm vi chức trách,
nhiệm vụ, quyền hạn được giao, thực tiễn cho thấy, còn có trường hợp KSV đã
không tham gia giám sát vụ án ngay từ khi nhận được tin báo, tố giác..., không kiểm
sát chặt chẽ, xem xét kỹ lưỡng; chỉ đạo sát sao, yêu cầu CQĐT thực hiện những
công việc cần thiết về thu thập, củng cố chứng cứ trước khi phê chuẩn các Lệnh,
quyết định tố tụng của Cơ quan điều tra.
Với sự ra đời của Hiến pháp năm 2013, quyền con người và quyền cá nhân,
2


quyền của người bị buộc tội ngày càng được coi trọng và bảo đảm thực hiện tốt
hơn. Đồng thời, hiện nay chúng ta đang tiến hành sự nghiệp xây dựng Nhà nước
Pháp quyền trong xu thế toàn cầu hoá hội nhập với cộng đồng quốc tế thì cần phải
đẩy mạnh cải cách tư pháp nhằm đảm bảo quyền của mọi công dân trong xã hội,
đảm bảo quyền bị can, bị cáo trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự,
đảm bảo và mở rộng quyền tham gia bào chữa, quyền tranh tụng của người bào

3


thống tổ chức và hoạt động của VKSND, nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát
việc thu thập, đánh giá chứng cứ trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự.
3. Đ i ƣợn
3.1.

p ạm i n

iên cứ

i tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là lý luận cơ bản về kiểm sát hoạt động thu
thập, đánh giá chứng cứ; những quy định của pháp luật đối với hoạt động kiểm sát
việc thu thập, đánh giá chứng cứ trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự và thực trạng
thực hiện các hoạt động này trên địa bàn tỉnh Quảng Nam trong giai đoạn điều tra
vụ án hình sự.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Hoạt động thu thập và đánh giá chứng cứ vụ án hình sự là hoạt động xuyên suốt
trong quá điều tra, truy tố và xét xử vụ án hình sự, của những cơ quan có thẩm quyền
và những người tham gia tố tụng khác theo quy định của pháp luật. Trong phạm vi đề
tài này, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu việc kiểm sát hoạt động thu thập, đánh giá
chứng của Cơ quan điều tra trong giai đoạn từ khi khởi tố vụ án hình sự đến khi kết
thúc điều tra và một số hoạt động khác theo quy định của pháp luật. Luận văn không
nghiên cứu kiểm sát hoạt động thu thập, đánh giá chứng của các cơ quan khác có
thẩm quyền tiến hành một số hoạt động điều tra cũng như chủ thể khác.
Tác giả chỉ tập trung làm rõ thực trạng kiểm sát việc thu thập, đánh giá chứng
cứ trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự theo quy định của BLTTHS năm 2003 trên