VIỆN HÀN LÂM
KHOA HOC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ NGỌC THẢNH

TỘI GIẾT NGƯỜI THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ
VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN TỈNH LONG AN

Chuyên ngành : Luật hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số: 60.38.01.04

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội - 2017


Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Trần Đình Nhã
Phản biện 1: …………………………………………
…………………………………………
Phản biện 2: …………………………………………
…………………………………………

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ
họp tại: Học viện Khoa học xã hội ..... giờ ...... ngày ...... tháng ......
năm ......

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hội




đấu tranh, phòng chống tội phạm, ổn định trật tự xã hội. Việc xác
định tội danh và quyết định hình phạt đúng đối với tội giết người là
một trong những điều kiện quan trọng đảm bảo tính pháp chế xã hội
chủ nghĩa, sự ổn định kỷ cương xã hội, góp phần nâng cao hiệu quả
đấu tranh phòng, chống tội phạm trên địa bàn tỉnh Long An nói riêng
và cả nước nói chung. Do vậy, việc nghiên cứu đề tài “Tội giết
người theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Long An”
sẽ góp phần làm rõ thêm về lý luận và pháp luật về tội giết người
theo pháp luật Việt Nam, những tồn tại, hạn chế trong thực tiễn định
tội danh và quyết định hình phạt đối với tội giết người. Ngoài ra,
trong một chừng mực nhất định, việc nghiên cứu đề tài góp phần sửa
đổi, bổ sung chế định pháp luật hình sự về tội giết người, tạo cơ sở
cho việc xử lý các vụ án giết người trên địa bàn tỉnh Long An nói
riêng, cả nước nói chung, góp phần nâng cao hiệu quả công tác
phòng, chống tội phạm trong cả nước.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Đến nay, đã có nhiều đề tài nghiên cứu về tội giết người như:
Luận văn Thạc sĩ luật học “Tội giết người theo Luật hình sự Việt
Nam và đấu tranh phòng chống tội phạm giết người” của tác giả
Hoàng Công Huân, Hà Nội, năm 1997; Luận văn Thạc sĩ “Đấu tranh
phòng chống tội giết người trên địa bàn tỉnh Hà Nam” của tác giả
Bùi Trọng Tuệ, Hà Nội, năm 2004; Luận án Tiến sĩ luật học “Tội giết
người trong Luật hình sự Việt Nam và đấu tranh phòng chống loại
tội phạm này” của tác giả Đỗ Đức Hồng Hà, Hà Nội, năm 2006;
Luận văn “Đấu tranh phòng chống các tội giết người trong giai đoạn
hiện nay tại Long An” của tác giả Lê Kim Dung năm 2007;.......
Tuy nhiên, những công trình trên đều đã được thực hiện cách
đây nhiều năm, nhiều đề tài nghiên cứu từ thực tiễn ở một địa
2

3


Bộ luật hình sự 2015 chưa có hiệu lực thi hành và đã được
sửa đổi, bổ sung, dự kiến Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ
luật hình sự vừa được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 3 sẽ có
hiệu lực từ ngày 01/01/2018, do vậy, đề tài tập trung nghiên cứu một
số vấn đề lý luận về tội giết người dựa theo BLHS Việt Nam năm
1999, đồng thời tìm hiểu thực tiễn áp dụng pháp luật quy định về tội
giết người tại tỉnh Long An từ năm 2012 đến năm 2016.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Luận văn được nghiên cứu trong phạm vi lý luận về định tội
danh và quyết định hình phạt tội giết người dưới góc độ Luật hình sự
và Luật tố tụng hình sự, gắn với thực tiễn tại tỉnh Long An. Các số
liệu thu thập được từ Vụ thống kê- Viện kiểm sát nhân dân tối cao,
Tòa án nhân dân tối cao, các báo cáo của Đoàn giám sát của Quốc
hội, Tòa án nhân dân tỉnh Long An và Viện kiểm sát nhân dân tỉnh
Long An từ năm 2012 đến năm 2016.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu.
5.1. Phương pháp luận
Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của
chủ nghĩa Mác – Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của
Đảng cộng sản Việt Nam về Nhà nước và Pháp luật, về đấu tranh,
phòng chống tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm,
danh dự của con người.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Tác giả đã trực tiếp tổng hợp các tài liệu liên quan đến tội
giết người, xử lý các vụ án giết người trên địa bàn tỉnh Long An và
cả nước, kết hợp với việc nghiên cứu, đánh giá, phân tích một số vụ
án cụ thể để làm rõ các vấn đề cần nghiên cứu trong Luận văn.

Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT
VỀ TỘI GIẾT NGƯỜI
1.1. Khái niệm và các dấu hiệu pháp lý của tội giết người
1.1.1. Khái niệm về tội giết người
Khái niệm tội phạm là một trong những khái niệm cơ bản
nhất của pháp luật hình sự, là cơ sở thống nhất cho việc xác định
những tội phạm cụ thể trong phần các tội phạm cụ thể của BLHS và
để quy định khung hình phạt cho các loại tội đó.
Từ những quan điểm, quy định pháp luật và phân tích nêu
trên, ta có thể rút ra khái niệm về tội giết người như sau: “Tội giết
người được hiểu là hành vi trái pháp luật được quy định trong
BLHS, do người có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi chịu
trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý nhằm tước đoạt tính
mạng của người khác”.
1.1.2. Các dấu hiệu pháp lý của tội giết người
1.1.2.1. Về khách thể
Khách thể của tội giết người là những quan hệ xã hội quan
trọng được luật hình sự bảo vệ, đó là quyền sống, quyền được tôn
trọng và bảo vệ tính mạng – các quyền cơ bản nhất của con người
được quy định tại Điều 19 Hiến pháp năm 2013 của nước Cộng hòa
XHCN Việt Nam: “Mọi người có quyền sống. Tính mạng con người
được pháp luật bảo hộ. Không ai bị tước đoạt tính mạng trái luật”
1.1.2.2. Mặt khách quan
 Hành vi khách quan của tội giết người:
Thứ nhất, hành vi tước đoạt tính mạng người khác là hành vi
có tính nguy hiểm cho xã hội.

6




Mặt chủ quan của tội phạm là diễn biến tâm lý bên trong của
người phạm tội bao gồm: Lỗi, động cơ và mục đích phạm tội.
 Lỗi:
Lỗi là thái độ tâm lý của con người đối với hành vi nguy
hiểm cho xã hội của mình và đối với hậu quả do hành vi đó gây ra,
được biểu hiện dưới hình thức lỗi cố ý hoặc vô ý.
Lỗi của người phạm tội giết người là lỗi cố ý, có thể là lỗi cố
ý trực tiếp hoặc lỗi cố ý gián tiếp.
Lỗi cố ý trực tiếp: là trường hợp người phạm tội thấy trước
hậu quả chết người có thể xảy ra nhưng mong muốn hậu quả đó xảy
ra nên đã thực hiện hành vi phạm tội.
Lỗi cố ý gián tiếp: là trường hợp người phạm tội nhận thức
hành vi của mình có tính nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả
chết người có thể xảy ra tuy không mong muốn nhưng để đạt được
mục đích của mình, họ có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra.
 Mục đích và động cơ
Mục đích của tội phạm là kết quả mà người phạm tội mong
muốn đạt được khi thực hiện hành vi phạm tội. Động cơ là động lực
bên trong thúc đẩy người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội của
mình. Động cơ thúc đẩy người phạm tội giết người thực hiện hành vi
khách quan có thể là động cơ đê hèn, do muốn cướp tài sản nạn
nhân, giết người để thực hiện hoặc che dấu tội phạm khác,…Động cơ
tuy không có ý nghĩa về mặt định tội nhưng có một số động cơ phạm
tội được luật quy định là tình tiết định khung tăng nặng hay giảm
nhẹ.

8




Kết luận chương 1
Trong chương này, tác giả đã đi sâu phân tích khái niệm, dấu
hiệu của tội phạm, hành vi giết người và một số quan điểm về tội giết
người, từ đó đưa ra khái niệm chung nhất về tội giết người, đó là:
“Tội giết người được hiểu là hành vi trái pháp luật được quy định
trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự và
đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý nhằm
tước đoạt tính mạng của người khác.”
Tác giả cũng đã phân tích và làm rõ các dấu hiệu pháp lý của
tội giết người (khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan)
để làm rõ hơn những đặc điểm đặc trưng nhất của tội giết người, từ
đó so sánh tội giết người với một số tội phạm khác (giết con mới đẻ;
giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh; giết người
do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng…). Qua đây, tác giả làm
rõ hơn những dấu hiệu có tính đặc trưng, dấu hiệu có tính bắt buộc
của tội giết người, làm cơ sở để xác định tội danh và hình phạt đối
với tội giết người.
Trong Chương 1, tác giả cũng đã phân tích những quy định
của pháp luật hiện hành quy định về tội giết người (Bộ luật hình sự
năm 1999 và được bổ sung năm 2009), nêu và phân tích về các tình
tiết tăng nặng, các quy định về hình phạt đối với tội giết người. Đồng
thời so sánh các quy định hiện hành với quy định về tội giết người
trong BLHS năm 2015 được Quốc hội Nước CHXHCN Việt Nam
Khóa 13, kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 27/11/2015 và được sửa đổi
bổ sung năm 2017 (có hiệu lực thi hành ngày 01/01/2018).

10




- Xác định đúng, khách quan các tình tiết thực tế của vụ án;
- Nhận thức đúng nội dung của các quy định trong bộ luật
hình sự;
- Lựa chọn đúng quy phạm pháp luật hình sự tương ứng để đối
chiếu chính xác, đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm được quy
định trong quy phạm đó với các tình tiết của hành vi được thực hiện
trong thực tế, trên cơ sở đó đưa ra kết luận có cơ sở, có căn cứ về sự
đồng nhất giữa hành vi thực tế đã được thực hiện với cấu thành tội
phạm được quy định trong điều hoặc khoản cuả điều luật tương ứng.
Kết luận đó được trình bày dưới dạng văn bản áp dụng pháp luật”
Để định tội danh đúng, cần nhận thức đúng các nội dung
được quy định trong Bộ luật hình sự về tội giết người. Việc nhận
thức đúng các quy định này có ý nghĩa quan trọng trong việc định tội
danh và có ý nghĩa quan trọng trong việc thực hiện pháp luật của
Nhà nước ta, góp phần ngăn chặn, đẩy lùi tình hình tội phạm giết
người.
Định tội danh đúng, người tiến hành tố tụng phải xác định
được mỗi liên hệ giữa các dấu hiệu thực tế và các dấu hiệu được quy
định trong luật
Do đó, để định tội danh tội giết người, cũng cần thực hiện
theo quá trình sau:
- Xác định hành vi có dấu hiệu tội phạm hay không.
- Xác định các dấu hiệu của hành vi phạm tội, hành vi đó
thuộc cấu thành nào của tội giết người được quy định trong Bộ Luật
hình sự.
- Chỉ rõ cấu thành tội phạm cụ thể của tội giết người được áp
dụng: cấu thành cơ bản, cấu thành tăng nặng của Điều luật về tội giết
người.

người
13


2.3.1.1. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của quyết định hình
phạt đối với tội giết người
QĐHP đối với tội giết người là một một nội dung của áp
dụng pháp luật hình sự, thể hiện ở việc Tòa án lựa chọn loại và mức
hình phạt cụ thể được quy định trong điều luật và theo một thủ tục
nhất định để áp dụng đối với người phạm tội thể hiện trong bản án
buộc tội về tội giết người.
2.3.1.2.Căn cứ quyết định hình phạt đối với tội giết người
Căn cứ để quyết định hình phạt bao gồm: quy định của
BLHS, tính chất mức độ nguy hiểm cho xã hội và hành vi; nhân thân
người phạm tội và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình
sự.
2.3.1.3. Các nguyên tắc quyết định hình phạt đối với tội giết
người
Các nguyên tắc QĐHP đối với tội giết người là những tư
tưởng xuất phát, tư tưởng chỉ đạo được qui định trong pháp luật hình
sự và do giải thích mà có, xác định và định hướng hoạt động của Tòa
án khi áp dụng chế tài luật hình sự đối với người phạm tội. Khi quyết
định hình phạt cần phải dựa vào các nguyên tắc sau: nguyên tắc pháp
chế xã hội chủ nghĩa; nguyên tắc nhân đạo xã hội chủ nghĩa; nguyên
tắc cá thể hóa hình phạt; nguyên tắc công bằng.
2.3.2. Thực tiễn quyết định hình phạt đối với tội giết người
theo khoản cơ bản
Nghiên cứu hồ sơ các vụ án giết người trên địa bàn tỉnh
Long An cho thấy, số vụ án giết người được đưa ra xét xử có quyết
định hình phạt theo cấu thành cơ bản là rất ít trường hợp trong tổng

luật và tăng cường công tác tổ chức cán bộ để nâng cao hiệu quả
trong việc xét xử tội giết người tại chương 3.

15


Chương 3
MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI
QUYẾT CÁC VỤ ÁN VỀ TỘI GIẾT NGƯỜI THEO PHÁP
LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
3.1. Yêu cầu đối với áp dụng đúng pháp luật về tội giết
người
Hiện nay, BLHS năm 2015 đã được ban hành tuy chưa có
hiệu lực nhưng vẫn đặt ra yêu cầu phải nắm vững các quy định của
phần chung cũng như Điều 123 Phần các tội phạm để định tội danh
và quyết định hình phạt.
Thực hiện việc này để tránh áp dụng tùy tiện nguyên tắc thu
hút hành vi phạm tội này vào hành vi phạm tội khác khi định tội
danh. Việc định tội danh đầy đủ có ý nghĩa rất lớn trong việc giải
quyết các vấn đề về tố tụng hình sự như thẩm quyền điều tra, thời
hạn điều tra, xét xử.
3.2. Các giải pháp bảo đảm áp dụng đúng pháp luật về
tội giết người
3.2.1. Tăng cường nhận thức đúng về áp dụng pháp luật
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận và pháp luật về tội giết
người sẽ tạo điều kiện cho hoạt động áp dụng pháp luật được thực
hiện chính xác và có hiệu quả; đảm bảo tính thống nhất và tính pháp
chế trong việc áp dụng pháp luật. Tuy BLHS chưa đưa ra được khái
niệm về tội giết người, tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, chúng ta có thể
nhận thức rõ được đâu là tội giết người, các dấu hiệu đặc trưng của

người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng TNHS.
- Khi quyết định hình phạt, Tòa án phải tuân theo trình tự và
các điều kiện áp dụng các loại hình phạt cụ thể, và chỉ có thể tuyên
những hình phạt được qui định trong luật, cân nhắc lợi ích của xã
hội, của Nhà nước và cân nhắc tính chất và mức độ nguy hiểm cho
17


xã hội của hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội và các tình
tiết giảm nhẹ, tăng nặng TNHS để quyết định đối với bị cáo một loại
mức hình phạt cụ thể tương xứng với tội phạm đã thực hiện và nhân
thân người phạm tội.
Nâng cao nghiệp vụ và nhận thức của Điều tra viên, Kiểm
sát viên về vai trò, tầm quan trọng của mối quan hệ giữa Cơ quan
điều tra và Viện kiểm sát trong hoạt động tiếp nhận, xử lý tố giác, tin
báo về tội phạm nói chung, tội giết người nói riêng. Nâng cao nghiệp
vụ để đảm bảo phải tuân thủ nghiêm chỉnh những quy định của pháp
luật về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của của Cơ quan điều tra,
Viện kiểm sát, Tòa án. Tổ chức các lớp nâng cao chuyên môn,
nghiệp vụ, kỹ năng trong từng hoạt động điều tra, kiểm sát, xét xử để
đảm bảo mọi tội phạm đều phải được điều tra và xử lý kịp thời.
3.2.2. Tiếp tục hoàn thiện pháp luật
- Ban hành văn bản hướng dẫn để phân biệt tội giết người
với các tội phạm có liên quan khác.
- Bổ sung văn bản hướng dẫn, giải thích áp dụng một số
tình tiết định khung tăng nặng: Nghị quyết số 04/HĐTP ngày
29/11/1986 của Hội đồng thẩm phán TANDTC có hướng dẫn, giải
thích về một số tình tiết định khung tăng nặng của tội giết người như
“giết người vì động cơ đê hèn”, “giết người để thực hiện hoặc để che
dấu tội phạm khác”, “thực hiện tội giết người một cách man rợ”,

có CTTP tăng nặng. Thực tiễn có một số trường hợp mức hình phạt
khác nhau trong khi các tình tiết, tính chất, mức độ nguy hiểm… của
một số vụ án như nhau. Vì thế, tác giả kiến nghị tiếp tục nghiên cứu
hoàn thiện quy định về khung hình phạt theo hướng rút ngắn khoảng
cách giữa mức thấp nhất và mức cao nhất của khung hình phạt tù có
thời hạn để tránh việc áp dụng khung hình phạt một cách tùy tiện và
không thống nhất giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành
19


tố tụng, đảm bảo trừng trị người phạm tội giết người một cách thích
đáng và công bằng.
- Sửa đổi khoản 3 Điều 123 BLHS năm 2015: Khoản 3
Điều 123 BLHS quy định về những hình phạt bổ sung mà người
phạm tội giết người có thể chịu, đó là:“cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm
hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm,
phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ một năm đến năm năm”. Tuy
nhiên, điều luật này còn lặp lại cụm từ: “từ một năm đến năm năm”.
Việc xây dựng văn bản pháp luật đòi hỏi kỹ thuật lập pháp cao, điều
luật ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu. Vì thế, tác giả đề xuất sửa lại thành:
“Người phạm tội còn có thể bị cấm hành nghề hoặc làm công việc
nhất định, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ một năm đến năm
năm”.
3.2.3. Tăng cường tổng kết thực tiễn xét xử
Các cơ quan tiến hành tố tụng cấp trên cần tăng cường kiểm
tra, giám sát cơ quan tiến hành tố tụng cấp dưới theo chức năng,
nhiệm vụ được phân công để kịp thời tháo gỡ những khó khăn,
vướng mắc trong việc thực hiện các hoạt động tố tụng, đồng thời cần
tổng kết định kỳ 6 tháng, 01năm để đánh giá những kết quả đạt được,
những bài học kinh nghiệm để nhân rộng trong toàn ngành, liên

cường cơ sở vật chất cho cơ quan áp dụng pháp luật…

21


KẾT LUẬN
Trong những năm qua, tình hình tội phạm nói chung và tội
phạm giết người trên địa bàn tỉnh Long An nói riêng có những diễn
biến phức tạp, các vụ án giết người xảy ra với nhiều nguyên nhân.
Từ những nguyên cớ, mâu thuẫn nhỏ nhặt trong cuộc sống đến
những mục đích tư lợi cá nhân, hận thù, ghen tuông mà người phạm
tội tước đi tính mạng của người khác, gây tâm lý bất bình, hoang
mang, lo lắng trong quần chúng nhân dân. Trước tình hình đó, các cơ
quan tiến hành tố tụng tỉnh Long An tập trung chỉ đạo điều tra truy
tố, xét xử nhanh các vụ án hình sự về tội giết người, góp phần giữ
vững anh ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội ở địa phương, tạo
điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội.
Tuy nhiên, nghiên cứu thực tiễn áp dụng pháp luật trong việc
giải quyết các vụ án giết người trên địa bàn tỉnh Long An trong thời
gian qua cho thấy vẫn còn những tồn tại, thiếu sót nhất định, ảnh
hưởng đến kết quả giải quyết án hình sự.
Tác giả đã nghiên cứu, phân tích, đánh giá một cách khoa
học về tội giết người, phân tích các dấu hiệu pháp lý đặc trưng về tội
giết người, các dấu hiệu định tội, các dấu hiệu định khung hình phạt
và nghiên cứu thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật hình sự
và pháp luật TTHS đối với tội giết người của các cơ quan tiến hành
tố tụng tỉnh Long An thông qua việc đánh giá hồ sơ các vụ án về tội
giết người trong giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2016.
Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài, tác giả nhận
được sự giúp đỡ, hướng dẫn, giảng dạy của Quý thầy cô Học viện