BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG BẢN ĐỒ NGẬP LỤT
PHỤC VỤ CẢNH BÁO NGẬP LỤT TỈNH ĐỒNG
THÁP TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

ĐÀO HẢI ĐĂNG

CHUYÊN NGÀNH: THỦY VĂN HỌC
MÃ SỐ: 60440224
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. TRẦN DUY KIỀU

HÀ NỘI, NĂM 2018

HÀ NỘI, NĂM 2017


CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

Cán bộ hướng dẫn chính: PGS.TS. Trần Duy Kiều
Cán bộ chấm phản biện 1: Nguyễn Quang Hưng
Cán bộ chấm phản biện 2: Lương Tuấn Anh

Luận văn thạc sĩ được bảo vệ tại:
HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN THẠC SĨ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
Ngày 27 tháng 12 năm 2017

2017. Trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn thạc sĩ, tác giả đã nhận được sự
giúp đỡ chân thành và nhiệt tình của các thầy, cô giáo viên của trường Đại học Tài
nguyên và Môi trường Hà Nội. Nhân đây tác giả cũng xin bày tỏ lòng cám ơn tới thầy
cô giáo khoa Khí tượng – Thủy văn, các đồng nghiệp đã nhiệt tình đóng góp, trao đổi
nhiều ý kiến quý báu cho luận văn này.
Đặc biệt tác giả xin bày tỏ long biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Trần Duy Kiều đã
tận tình giúp đỡ, hướng dẫn chỉ bảo, cung cấp các thông tin cần thiết, phương pháp
nghiên cứu của luận văn để tác giả hoàn thành tốt nội dung đặt ra.
Tác giả xin gửi lời cảm ơn tới Lãnh đạo Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Đồng
bằng Bắc Bộ, trạm Thủy văn Thượng Cát và gia đình đã tạo điều kiện thuận lợi nhất
để tác giả hoàn thành tốt luận văn này.
Do thời gian, kinh nghiệm nghiên cứu còn ít nên luận văn khó tránh khỏi những
thiếu sót, tác giả rất mong muốn nhận được những ý kiến đóng góp, chỉ bảo của thầy,
cô giáo và các đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn.

Hà Nội, tháng 1 năm 2018
Học viên

Đào Hải Đăng


MỤC LỤC
DANH MỤC BẢNG ......................................................................................................vi
DANH MỤC HÌNH .......................................................................................................iv
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ....................................................................................... vii
MỞ ĐẦU .........................................................................................................................1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CHẾ ĐỘ MƯA, LŨ, NGẬP LỤT KHU VỰC ĐỒNG THÁP . 4
1.1.

Đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội Đồng Tháp............................4


Một số nghiên cứu ngoài nước và trong nước liên quan ............................24

1.7.

Nhận xét chương 1 .........................................................................................27

CHƯƠNG 2. CƠ SỞ DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ......................28
2.1.

Cơ sở dữ liệu tính toán ..................................................................................28

2.1.1. Số liệu địa hình .............................................................................................28
2.1.2. Số liệu khí tượng ..........................................................................................28
2.1.3. Số liệu thủy văn ............................................................................................29
2.2.

Lựa chọn mô hình xây dựng bản đồ ngập lụt khu vực Đồng Tháp ..........29

2.3.

Mô hình mưa rào - dòng chảy .......................................................................30

2.3.1. Giới thiệu về mô hình MIKE NAM .............................................................30
i


2.3.2. Thành phần cơ bản của mô hình ...................................................................31
2.3.3. Thông số của mô hình ..................................................................................33
2.3.4. Điều kiện ban đầu của mô hình ....................................................................33

Phương pháp xây dựng bản đồ ngập lụt ......................................................50

3.2.1. Khoanh vùng ngập lụt dựa vào tài liệu thống kê, điều tra vết lũ ..................51
3.2.2. Phân vùng ngập lụt bằng phương pháp sử dụng bản đồ địa hình, địa mạo ..52
3.2.3. Khoanh vùng ngập lụt bằng phương pháp sử dụng mô hình........................53
3.2.4. Khoanh vùng ngập lụt bằng phương pháp ảnh vệ tinh .................................53
3.3.

Mô hình toán trong việc thành lập bản đồ ngập lụt ...................................54

3.4.

Bản đồ ngập lụt khu vực Đồng Tháp theo trận lũ năm 2011 ....................55

3.5.

Bản đồ ngập lụt khu vực Đồng Tháp theo một số kịch bản biến đổi khí hậu ... 66

3.6.

Nhận xét chương 3 .........................................................................................70

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .......................................................................................71
TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................................73

ii


THÔNG TIN LUẬN VĂN
+ Họ và tên học viên: Đào Hải Đăng


Digital Elevation Models

GIS

Geographic Information System

BĐNL

Bản đồ ngập lụt

CD

Chiều dài

DTPV

Diện tích phục vụ

ĐBSCL

Đồng bằng sông Cửu Long

ĐTM

Đồng Tháp Mười

KB BĐKH

Kịch bản Biến đổi khí hậu

Bảng 3-2: Đánh giá mực nước nội đồng trận lũ năm 2011 khu vực Đồng Tháp 63
Bảng 3-3: Thống kê ngập lụt khu vực khu vực Đồng Tháp trận lũ 2011 ........... 65

iii


DANH MỤC HÌNH
Hình 1-1: Sơ đồ hành chính khu vực Đồng Tháp ................................................. 4
Hình 1-2: Bản đồ hệ thống sông – kênh, rạch Đồng Tháp ................................... 9
Hình 1-3: Nhiệt độ trung bình nhiều năm khu vực Đồng Tháp (1980-2015)..... 13
Hình 1-4: Số giờ nắng trung bình các tháng trong năm khu vực Đồng Tháp..... 13
Hình 1-5: Lượng mưa trung bình tháng trong năm khu vực Đồng Tháp ........... 14
Hình 1-6: Sơ đồ tiếp cận hệ thống xây dựng bản đồ ngập lụt khu vực Đồng Tháp ...27
Hình 2-1: Sơ đồ vị trí các trạm KTTV khu vực nghiên cứu. .............................. 28
Hình 2-2: Cấu trúc của mô hình NAM................................................................ 30
Hình 2-3: Sơ đồ đa giác Thiessen cho vùng ĐBSCL ......................................... 34
Hình 2-4: Sự phù hợp về lượng mưa và dòng chảy hình thành từ mưa tại khu
giữa Kratie ........................................................................................................... 36
Hình 2-5: Sơ đồ sai phân 6 điểm Abbott............................................................. 38
Hình 2-6: Đường quá trình mực nước thực đo và tính toán trong quá trình hiệu
chỉnh tại một số vị trí khu vực Đồng Tháp năm 2000. ....................................... 41
Hình 2-7 : Đường quá trình mực nước thực đo và tính toán trong quá trình kiểm
định tại một số vị trí thuộc khu vực Đồng Tháp năm 2011. ............................... 43
Hình 2-8: Mạng lưới hệ thống sông, kênh mương vùng ĐBSCL ...................... 45
Hình 2-9: Sơ đồ tính toán dòng chảy lũ (1 chiều) cho vùng ĐBSCL ................. 46
Hình 2-10: Miền tính và lưới tính cho mô hình 2 chiều vùng Đồng Tháp ......... 46
Hình 2-11: Các ứng dụng trong kết nối tiêu chuẩn ............................................. 48
Hình 2-12: Một ứng dụng trong kết nối bên ....................................................... 48
Hình 3-1: Sơ đồ các bước khoanh vùng ngập lụt bằng phương pháp sử dụng bản
đồ địa hình, địa mạo ............................................................................................ 52