I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM
----------o0o----------

THANG B O NG C

U QU H TH NG NÔNG LÂM K T H P T I
XÃ BÀNH TR CH, HUY N BA B , T NH B C K N

KHÓA LU N T T NGHI

H

o

: Chính quy

Chuyên ngành

: NLKH

Khoa

: Lâm nghi p

Khoá h c

: 2011 2015

Thái Nguyên - 2015


: Lâm nghi p

Khoá h c

: 2011 2015

Gi

IH C

ng d n : TS. Tr n Công Quân

Thái Nguyên - 2015


i

L

tài t t nghi p:

N

u qu h th ng Nông Lâm K t H p

t i xã Bành Tr ch, Huy n Ba B , T nh B c K n là công trình nghiên c u
c ab

d ng thông tin t nhi u ngu n khác nhau, các


ii

Th c t p t t nghi p là khâu quan tr ng trong quá trình h c t p và nghiên
c ut

ih

ng và Trung h c chuyên nghi p. T t c các
u ph i tr i qua th i gian th c t p dài hay ng n

tùy thu

oc at

thi

ng th i gian c n

u ki n áp d ng ki n th

c vào th c t .

Th c t p t t nghi p là k t qu c a quá trình ti p thu ki n th c th c t
ph c v cho quá trình công tác sau này.
Xu t phát t nguy n v ng c a b
Lâm Nghi p
nghiên c

c s nh t trí c a khoa


c a tôi còn h n ch nh

nh, vì v y r

n c a các th y giáo, cô giáo và các b n cùng l
t t nghi p c

c hoàn thi

Tôi xin chân thành c

Sinh viên

Thang B o Ng c

cs
khóa lu n


iii

DANH

B ng 4.1: Di n tích và

c us d

t c a xã Bành Tr ch .......................... 17

B ng 4.2: Các d ng h th ng NLKH hi n có t i khu v c nghiên c u ............... 20

us d

n ............... 29
n (2014).....33

...................... 34

u thu chi c a h th ng NLKH c

2014) ..................................................................................................... 38
B ng 4.12:
B ng 4.13:

us d
u thu chi t h th ng NLKH c

y (2014).. 39
y

(2014) .................................................................................................... 43
B ng 4.14:

phân tích SWOT trong phát tri n h th

iv i3

thôn c a xã Bành Tr ch .................................................................................... 45


iv


-

RRA
R.V.Rg

-

-

R.V.C.Rg

-

-

R.V.C

-

- Chu

V.R

-

-


vi


NGHIÊN C U ......................................... 4

khoa h c ............................................................................................ 4
2.1.

m v h th ng ............................................................................. 4
m v h th ng NLKH .................................................................. 4

2.2 Tình hình nghiên c u và phát tri

c ................... 5

2.2.1. Tình hình nghiên c u trên th gi i. ........................................................... 5
2.2.2. Tình hình nghiên c u t i Vi t Nam ........................................................... 6

..... 9
ng và ph m vi nghiên c u c

tài ................................................ 9

ng nghiên c u ............................................................................... 9
3.1.2. Ph m vi nghiên c u .................................................................................. 9
m và th i gian ti n hành ................................................................... 9
m ti n hành nghiên c u: ................................................................ 9
3.2.2. Th i gian ti n hành nghiên c u ................................................................. 9
3.3. N i dung nghiên c u và các ch tiêu nghiên c u .......................................... 9


vii

4.4.2 H th

n hình t i thôn Nà L n ......................................................... 34

4.4.3. H Th ng Thôn Khu i Sl ng ................................................................ 39
ng v m t xã h i t các h th ng NLKH ............................... 44

4.5. M t s

ng trong nông h ............................... 44

4.5.1. Gi i quy t vi c làm
ng m i quan h c

ng, c i thi

i s ng tinh th n cho

i dân ......................................................................................................... 44
4.6 Nh

mm

m y u trong vi c phát tri n h th ng NLKH ........... 45

xu t gi i pháp phát tri n b n v ng và nâng cao hi u qu h th ng NLKH
xã Bành Tr ch .................................................................................................. 47
4.7.1. Gi i pháp v k th t ................................................................................ 47
4.7.2. Gi i pháp v th
4.7.3 Gi i pháp v

1
Ph n 1
M
1.1.
NLKH là

t d c,

c r t nhi

d ng b i qua các mô hình NLKH có th gi i quy
vi c phát tri n kinh t

mb

c áp

c các mâu thu n v
c vùng núi mà v n b o v

ng sinh thái, phát tri n các ngu i tài nguyên thiên nhiên s n có.
c s n xu t NLKH phù h p v i vùng núi b i s ph i k t h p gi a
nhi u thành ph n c a Nông - Lâm -

c b trí h p lý

theo không gian và th i gian nh m t n d
cách tri

c ti

Bành Tr ch là m t xã mi n núi thu c huy n Ba B , t nh B c K n. Xã
có d

a hình ph c t

ch y

i núi và

. Di n

tích c a xã là 59,76 km²,

t lâm nghi p là 25,31km², nông nghi p 31,25km²,

dân s kho ng 3.

i, m

i dân t c sinh s ng. V i d

dân s

i/km², ch y u là

a hình là

d c l n nên

vi c canh tác còn ch u nhi u h n ch nh

khó, qu

i dân ham h c h i và ch u

d ng và s d ng không mang l i hi u qu kinh t còn

nhi u, có m t sông l n ch

a bàn cung c

. Vi c

và xây d ng các mô hình NLKH giúp
hình phát tri n kinh t h

mb

c m t mô

c tính b n v ng và b o v

i mong mu
nhi u hi u qu v kinh t
h i và tham kh o.

ch

là m t mô hình

ng

a bàn và các vùng lân c n, nâng

i dân t

n vào vi c b o v

i s ng

ng sinh thái c a

xã Bành Tr ch, huy n Ba B , t nh B c K n
1.3.
c th c tr ng phát tri n và hi u qu c a m t s h th ng

-

NLKH t i xã Bành Tr ch huy n Ba B , t nh B c K n
-

xu t các gi i pháp nh m nâng cao hi u qu kinh t ,

m t cách lâu dài và b n v ng t các h th ng NLKH, t
mô hình b n v

i hi u qu cao.

ng
ng nh ng



i dân.

- Các gi

xu

c ng d ng vào s n xu t góp

ph n nâng cao hi u qu các mô hình NLKH

ng b n v ng và hi u qu

t

.

is
- Gi

i dân t
vi

tri n NLKH thông qua các k t qu thu
-

tr
ct

tài.


Papendick (1976) H th ng là m t nhóm các thành ph n quan h qua l i v i
nhau ho

ng cùng chung m

có th b

ng b

ng này mang tính th ng nh t và

u ki

ng, h th ng không b

u ra c a nó và m i h th

u có ranh gi i rõ r t, ranh gi

c là do s ph n h i nh n ra các thành ph n trong h th
2

ng b i

[18].

NLKH
H th ng NLKH

c hình thành và phát tri n t r t lâu cùng v i

c s n xu t

t ng th c a th c v t tr ng và v t nuôi m t cách b n v ng trên m t di n tích
c bi t trong các tình hu ng có k thu t th

t khó

.[17]
m này NLKH là tên g i chung c a nh ng h th ng s
d
công nghi

(cây g , cây b i,
c tr ng suy tính trên m

hoa màu ho c v i v

di n tích quy ho

, cây
tv i

i d ng s p x p không gian hay th i gian. Trong


5
các h thông NLKH có m

qua l i c v m t sinh thái l n



NLKH

2
h n ch

c vi c xói mòn và b o v

ng hóa s n

phâm và cây tr ng các nhà khoa h c trên th gi
i núi d c
v

mb

b
h

iên c u các h th ng

lo i b các y u t gây h

c ngu

i dân và

là các h th ng NLKH

m b o tính b n v ng và n i

h n ch vi c gi m

c

c canh tác khác
t, b o v

ng,


6
u qu kinh t
nh

m b o tính b n v ng. Và n i b

c canh tác ti

là

hình thành các h th ng NLKH

c hình thành v sau.
th

c ngu n g c c a h th ngNLKH thì có th nh n th y quan

m c a King (1987)

kh

trên th gi

r ng tr t song không ph i t t c

u th c hi

vùng nhi

ic

c

c Taungya

ts

c NLKH sau này [17]

th y r ng t r t s m các nhà kha h

ng t i

vi c tìm ki m và phát tri n các h th ng bao g m c vi c áp d
th c m

c h th ng v

cs

ng vê s n ph m và t

y
n nhà

nhi u

c, v.v.

p niên 60, h

n - Ao - Chu

c

i dân các t nh mi n B c phát tri n m nh m và lan r ng kh p c
th ng R ng -

phát tri n m nh m
quan tâm t i các v

n - Ao - Chu

các khu v c dâ
v kinh t - xã h i

n núi. Nhi u d

c
u
i thi u các


th ng R ng c phát tri n m nh

n - Ao - Chu ng

các khu v c

Các h th ng r ng ng p m n, nuôi tr ng th y s

mi n núi.
c phát tri n m nh

vùng duyên h i các t nh mi n Trung và mi n Nam. Các d
qu c t

i thi

m c (SALT)

td

c tài tr
ng

m t s khu v c mi n núi. Trong hai th p niên g

tri n nông thôn mi

c NLKH

t ch ch

T

c ti n hành c i cách chuy
ih

tri

ng VI (12/1986)

n kinh t

nh c a Th
d

u nhi u thành ph
ng Chính ph
t tr

: Ngh

i sang n n kinh t th

ra trong th i k

là phát

c bi t t sau khi các ngh
nh 327/CP (9/1992) v ch

i núi tr c, bãi b i ven bi n và m


a giúp

i dân

th ng NLKH

nên

i dân và ngày càng phát huy hi u qu t h th ng là kh

o v h sinh thái, b o v

t và t

ng ngu

i dân.


9

,

3
3
ng nghiên c u c

tài là nh ng h th ng NLKH


- Thôn Khu i Sl ng

3
T tháng 2
3
u vào m c tiêu c

-

h c tr ng phát tri n NLKH t

NLKH

tài tôi ti n hành nghiên c u các n i dung

a bàn nghiên c u.

hi u qu kinh t c a m t s mô hình
a bàn xã.


10
-

u qu kinh t , hi u qu v m t xã h i c a m t s h

th ng NLKH

n hình


u ki n t nhiên, kinh t , xã h i có th thu th
quy n h n t

ct

a

-

tham gia (PRA)

L

i dân làm tr ng tâm, g

dân quan sát,

i dân, cùng

i

, phân lo i mô hình, tìm ra nh

ng gi i quy t.
- S d ng phi
thu th

u tra
c thông tin m



c h i,

, không

i h i vào các


11
c 3. Tìm ki

c phát tri n các mô hình t i
c 2 và h i ý ki

ng thôn, cán b khuy n nông,

ch t ch h i ph n c
3.4.2 C
Công tác n i nghi p có c c ho

ng sau:

- Ki m tra, rà soát s li
- T ng h p, ph

c

- Tính toán d a trên các hàm toán h

c s li u v các kho n

- Ti n hành kh o sát th c t
mn ib tc

a

a b n xã, k t h p v

c

b xung vào tài li u t
t ng h

kinh t , xã h i c

cm

p

ng l n các thông tin v

u ki n

c tr ng phát triên NLKH t

a bàn

u tra.

b)P
nghiên c u


d c l n; khu
d c không l n và có xen


12
v i vùng b ng ph ng; khu v c b ng ph

i núi ho

tho i. M i khu v c ti n hành ch n ra 10 h có mô hình NLKH

i

n hình. K t

h p gi a b câu h i chu n b s n và quan sát, kh o sát khu v
- Yêu c u v n i dung thu th p t các h

n bao g m các

thông tin sau: Di n tích mô hình, thành ph n cây tr ng có trong mô hinh, các
lo i v

c ch h

nh p chính ho c gi vài trò

trong s n xu t, di n tích c th c a cây tr ng nông, lâm nghi p, cách b trí
các y u t trong mô hình hi n t i.


chính, có di n tích chi m 20% so v i t ng di n tích c a toàn mô hình, các
thành ph n khác ph i cho thu nh p t i thi u 20% t ng thu c a toàn h th ng
m
r

th
c

i v i thành ph n là r ng, có hai lo i

n trong mô hình là r ng t nhiên là r ng có ngu n g c t

nhiên và r ng tr ng là r ng
chính có th thêm các thành ph n ph
ph c v

i tr ng l i. Ngoài các thành ph n
, l n, mía,
ng ít. Ví d h th ng R.V.A.C :


13
thì c

m b o các yêu c u c th

i v i r ng ph

m b o có di n

nh

+ Thu nh
(C = Chi phí cây nông nghi p + Chi phí cây lâm nghi p + Chi phí cây

*P

u qu xã h i

-

c hi u qu kinh t v các v

tri n mô hình NLKH c n s

xã h i t vi c phát

nh s

ng cho h

thông, s d
- Hi u qu

i là vi c gi i quy t vi
nd

ct

ng

n khi thu ho ch, b o

qu n và bán quy cho 1ha trong m
- S li

i dân tr c ti p tính qua nhi

h tr

is

m c lao d ng ít tu

ng ít tu

i già, hai lao

c tính là m t công chính.

*

n v ng c a các h th ng NLKH
-

tính b n v ng c a h th ng NLKH c n có nhi u ngu n

thông tin t

c tính bên v ng c a các



i ngu n l i

ng xung quanh h th ng không b

s n xu t lâu dài,

v

nh sau

i do quá trình

m b o v thành ph n và không b suy thoái sau

th i gian s n xu t.
d)

u m t s bi n pháp c i ti n, th nghi m và

xu t gi i pháp góp ph n phát tri n LKH t
*
th ng NLKH
Vi c

t l i và y u t c n tr
xu t gi i pháp
các thu n l

th ng NLKH c


thi t và quan tr

ng thông tin c n

xu t các bi n pháp c i ti n mô hình.

Sau khi thu th

các thông tin, ý ki n c a các h có h thông

NLHK tiêu bi u, t

c lý do, m

, các y u t c n tr

i v i vi c phái tri n các h th ng NLKH. Tìm ra các lý do tiêu bi u mà
các h g p ph i nhi
tri n t

i pháp tháo g

h th

c phát

i hi u qu
T nh ng s li