Đề tài: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự kết hợp yếu tố nghò luận
và miêu tả nội tâm
1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Ở phân mơn tập làm văn THCS, trong sáu kiểu văn bản mà học sinh được học
từ lớp 6 đến lớp 9, có lẽ văn bản tự sự là gần gũi, dễ tiếp nhận nhất đối với học
sinh. Bởi, xét về mục đích giao tiếp , thì tự sự là phương thức chủ yếu để nhận
thức sự vật. Thế nhưng để viết được một văn bản tự sự hay là việc khơng đơn
giản, đồng thời phải kết hợp với phương thức biểu đạt khác lại càng khó hơn. Ở
lớp 8, học sinh đã được tìm hiểu một bước về việc kết hợp yếu tố miêu tả, biểu
cảm trong văn tự sự. Lên lớp 9, ở học kì I, tiếp tục hình hình rèn luyện cho học
sinh kĩ năng kết hợp các yếu tố miêu tả nội tâm và nghị luận trong văn bản tự sự.
Điều này vừa củng cố và rèn luyện viết bài văn tự sự một cách linh hoạt lại vừa
giúp soi sáng cho việc đọc – hiểu văn bản theo tinh thần tích hợp. Thế nhưng,
trước thực trạng viết bài văn của học sinh hiện nay, các em có thói quen chỉ kể
chuyện theo đề bài u cầu mà ít chú ý đến khâu phải tìm ý, lập dàn ý, đến tính
mạch lạc chặt chẽ của văn bản. Chú chưa nói đến việc phải đưa yếu tố miêu tả
nội tâm và nghị luận vào văn bản. Cho nên việc rèn luyện cho học sinh cách viết
văn bản tự sự theo u cầu nói trên là một việc làm cần thiết. Chính vì lí do trên,
mà cũng nhằm mục đích nâng cap chất lượng dạy học Ngữ văn ở trường THCS
nên tơi đã chọn đề tài “Rèn luyện kĩ năng viết bài văn tự sự kết hợp yếu tố nghị
luận và miêu tả nội tâm”.
2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU :
- Để hồn thành đề tài, tơi tiến hành rèn kĩ năng viết bài văn tự sự kết hợp yếu tố
nghị luận và miêu tả nội tâm cho học sinh khối 9, trường THCS Bàu Đồn năm
học 2008 – 2009, cụ thể ở lớp 9A
4
, 9A
5
, 9A
6
.

- Tìm hiểu, nêu và giải quyết vấn đề, rèn luyện cho học sinh nhận diện phân tích
tác dụng và thực hành viết đoạn.
Người thực hiện: Lê Thò Thanh Tuyền
Trang 2
Đề tài: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự kết hợp yếu tố nghò luận
và miêu tả nội tâm
1. CƠ SỞ LÍ LUẬN
Thực hiện Nghị Quyết 40 / QH10 của Quốc Hội, Chỉ thị số 14 / 2001 / CT-TTg
của Thủ Tướng Chính Phủ về đổi mới chương trình giáo dục phổ thơng nhằm vươn
tới, đuổi kịp và hòa nhập với xu thế phát triển giáo dục trên thế giới.
Theo Nghị Quyết Hội Nghị lần thứ II của BCHTW khố 8 về những giải pháp
chủ yếu trong giáo dục và đào tạo đã chỉ rõ: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo
dục – đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng
tạo của người học, từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện
đại vào q trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu của
học sinh”.
Luật Giáo dục 2005 (Điều 5) qui định: “ phương pháp Giáo dục phải phát huy
tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng cho người
học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”.
Dựa vào chủ trương của Đảng và nhà nước về giáo dục: xây dựng trường học
thân thiện, học sinh tích cực.
Dựa vào lí luận kiểu dạy học “Hướng tập trung vào học sinh trên cơ sở hoạt động
của học sinh”. Những đổi mới đồng bộ về giáo dục THCS theo tư tưởng tích cực hóa
hoạt động học tập của học sinh đã đặt ra những u cầu bức thiết về đổi mới phương
pháp dạy học.
Trong q trình tạo lập văn bản, tùy vào mục đích, nội dung và tính chất của văn
bản mà người viết kết hợp các phương thức biểu đạt với nhau. Điều đó có nghĩa là
khơng thể kết hợp các phương thức này tùy ý, tùy tiện. Trong thực tế, các văn bản tự
sự, phương thức kể và tả kết hợp rất chặt chẽ. Vấn đề ở đây khơng phải chỉ tả cảnh,
tả ngoại hình con người mà miêu tả chiều sâu tâm trạng con người. Nếu đối tượng

6
qua các tiết: miêu tả,
miêu tả nội tâm, nghị luận trong văn bản tự sự qua hai tiết luyện tập, luyện nói; và cả
tiết miêu tả nhân vật qua ngơn ngữ: đối thoại, độc thoại, độc thọai nội tâm, qua các
chủ đề tự chọn ở lớp 9A
4
, 9A
5
, 9A
6
(học kì I), 9A
5
(học kì II ), và các tiết phụ đạo
học sinh yếu, qua thực tế hai bài kiểm tra (số 2, số 3) về văn tự sự. Đồng thời, tơi
cũng thu thập ý kiến ở các đồng nghiệp dạy Ngữ Văn cùng khối. Qua thực tế đó tơi
rút ra kết luận như sau:
- Học sinh khá giỏi khi làm bài tập, bài viết có kết hợp được yếu tố miêu tả nội tâm
và nghị luận (số học sinh này khơng nhiều); còn lại học sinh trung bình, yếu khi
làm bài các em chỉ chủ yếu kể chuyện (nhưng chưa rành mạch), ít chú ý đến việc
phải đưa các yếu tố ấy vào bài viết, chưa kể các tiết tìm hiểu, luyện tập, học sinh
khơng chuẩn bị bài ở nhà.
- Một nhóm đối tượng học sinh , các em chưa nhận diện được yếu tố miêu tả nội
tâm và nghị luận qua các văn bản SGK và các tiết tìm hiểu ở phân mơn tập làm
văn (đa số học sinh yếu).
- Một số học sinh khác thì có ý thức đưa các yếu tố ấy vào nhưng lại gượng ép,
chẳn hạn miêu tả nội tâm nhân vật nhưng lại khơng thấy hết được những suy
nghĩ, tình cảm, những diễn biến tâm trạng của nhân vật. Hay như khi đưa yếu tố
Người thực hiện: Lê Thò Thanh Tuyền
Trang 4
Đề tài: Rèn luyện kó năng viết bài văn tự sự kết hợp yếu tố nghò luận

với đầy đủ tất cả các tình huống cảnh ngộ, tất cả các kiểu nhân vật, các mẫu người ta
vẫn thường gặp hàng ngày. Với việc kết hợp yếu tố nghị luận và miêu tả nội tâm
trong văn bản tự sự thì cũng đồng nghĩa với việc tìm hiểu một kiểu nhân vật ta
thường gặp đó là nhân vật có đời sống nội tâm, có diễn biến tâm trạng phức tạp và
nhân vật này trong văn bản tự sự, học sinh sẽ viết được một văn bản tự sự hay.
b. Một số phương pháp rèn luyện kĩ năng viết bài văn tự sự kết hợp yếu tố
nghị luận và miêu tả nội tâm :
 Hướng dẫn học sinh chuẩn bị ở nhà trong giờ học chính qui:
Người thực hiện: Lê Thò Thanh Tuyền
Trang 5