MỤC LỤC


LỜI MỞ ĐẦU
Hoạt động thanh tra mà đặc biệt là thanh tra lao động là một trong những khâu
quan trọng trong hệ thống quản lý nhà nước về lao động ở nước ta. Hiện nay, cách
doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam không ngừng tăng và đang dần
khẳng định được vị thế của mình trong nền kinh tế. Bên cạnh với việc thu hút đầu tư,
Việt Nam cũng đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn trong quá trình quản lý,
giám sát tình hình thực hiện các quy định pháp luật của những doanh nghiệp này, nhất
là việc thực hiện pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động. Vì vậy vấn đề thanh tra lao
động về việc thực hiện pháp luật lại càng trở nên cần thiết hơn nữa, đặc biệt là về vấn
đề an toàn, vệ sinh lao động. Tuy nhiên công tác thanh tra lao động cũng như thanh tra
về an toàn, vệ sinh lao động hiện nay còn thiếu và yếu cả về số lượng lẫn chất lượng.
Đặc biệt số cuộc thanh tra được tiến hành ở các doanh nghiệp FDI còn ít, chưa phát
hiện và xử lý hết các trường hợp vi phạm, gây ra những tổn thất về người và tài sản
cho cá nhân, gia đình và xã hội. Nhận thấy được vai trò cũng như tầm quan trọng của
công tác thanh tra an toàn, vệ sinh lao động ở các doanh nghiệp hiện nay, đồng thời để
tìm hiểu rõ hơn về công tác thanh tra an toàn, vệ sinh lao động ở Việt Nam vì thế nên
em đã chọn đề tài "Thực trạng công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật an toàn, vệ
sinh lao động tại các doanh nhiệp FDI trên địa bàn cả nước"


Chương 1. Cơ sở lý luận
1.1.
Khái niệm chung
Thanh tra lao động là hoạt động xem xét, đánh giá và xử lý việc thực
hiện pháp luật lao động của tổ chức, cá nhân do cơ quan có thẩm quyền trong
lĩnh vực lao động thực hiện theo trình tự mà pháp luật quy định nhằm phục vụ
cho lao động quản lý, bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của các chủ thể lao
động.

3


Nghiên cứu khoa học về thanh tra trong lĩnh vực lao động, thương binh và
xã
hội.
- Hợp tác quốc tế về công tác thanh tra trong lĩnh vực lao động, thương binh
và xã hội.
- Tổng hợp, báo cáo Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Tổng
Thanh tra Chính phủ về kết quả công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo,
phòng, chống tham nhũng trong phạm vi quản lý của Bộ Lao động – Thương
binh và Xã hội theo quy định của pháp luật.
- Các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật
Mục đích của thanh tra lao động
Theo điều, chương 1, Luật Thanh tra 2010, mục đích của thanh tra lao
động là nhằm phát hiện sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để
kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục, phòng
ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật, giúp cơ quan, tổ chức, cá
nhân thực hiện đúng quy định của pháp luật, phát huy nhân tố tích cự, góp phần
nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích của Nhà
nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Nguyên tắc thanh tra lao động
Theo điều 4, nghị định 39/2013/NĐ-CP hoạt động của thanh tra ngành
Lao động- Thương binh và Xã hôi phải:
Tuân theo pháp luật, bảo đảm chính xác, khách quan, trung thực, công
khai, dân chủ, kịp thời.
Không trùng lặp về phạm vi, đối tượng, nội dung, thời gian thanh tra
giữa các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra; không làm cản trở hoạt động
bình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân là đối tượng thanh tra.
Cơ cấu tổ chức thanh tra lao động

- Thanh tra thường xuyên được tiến hành trên cơ sở chức năng, nhiệm
vụ của cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên
ngành.
- Thanh tra đột xuất được tiến hành khi phát hiện cơ quan, tổ chức, cá
nhân có dấu hiệu vi phạm pháp luật, theo yêu cầu của việc giải quyết
khiếu nại, tố cáo do thủ trưởng của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm
quyền giao.
Phương thức hoạt động
Công tác thanh tra lao động tiến hành bằng phương thức thanh tra
viên phụ trách vùng thông qua phiếu tự kiểm tra (Quyết định số
01/2006/QĐ-BLĐTBXH ngày 16 tháng 02 năm 2006 về việc ban hành
quy chế hoạt động thanh tra nhà nước về lao động theo phương thức
thanh tra viên phụ trách vùng, quyết định 02/2006/QĐ-BLĐTBXH ngày
16 tháng 02 năm 2006 của Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội về việc
ban hành quy chế sử dụng phiếu tự kiểm tra thực hiện pháp luật lao
động)
Nội dung của thanh tra lao động
Theo điều 20 nghị định 39/2013/NĐ-CP Thanh tra lao động, thanh tra
việc thực hiện pháp luật những nội dung sau:
- Tuyển dụng và đào tạo lao động
- Thực hiện hợp đồng lao động
- Thỏa ước lao động tập thể
- Thời giờ làm việc và nghỉ ngơi
- Tiền lương và trả công lao động
- An toàn, vệ sinh lao động
- Lao động đặc thù
- Kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất
- Bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm thất nghiệp
- Tranh chấp lao động
- Khiếu nại về lao động

Việt Nam đã có quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư với trên 200 quốc gia và
vùng lãnh thổ trên thế giới với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trên 1,6 lần
GDP. Đến nay, cộng đồng các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, với trên
16.000 doanh nghiệp và trên 3,8 triệu người lao động khu vực FDI, đã trở thành
một bộ phận không thể tách rời của nền kinh tế và có những đóng góp đáng kể
cho sự tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội ở Việt Nam.
Bên cạnh việc thu hút, phát triển các doanh nghiệp FDI vào thị trường
Việt Nam thì việc đảm bảo thực thi pháp luật về an toàn vệ sinh lao động tại
các doanh nghiệp này là một vấn đề rất cần quan tâm. Công tác thanh tra, kiểm
tra an toàn, vệ sinh lao động không chỉ để bảo đảm an toàn sức khoẻ cho người
lao động mà còn bảo vệ sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Chính vì vậy, các cơ quan quản lý Nhà nước, quản lí doanh nghiệp cần hiểu rõ
các nội dung của công tác thanh tra, kiểm tra về an toàn, vệ sinh lao động đối
với doanh nghiệp để thanh tra, kiểm tra, hướng dẫn giúp doanh nghiệp thực
hiện tốt công tác này
2.2.
Thực trạng công tác thanh tra lao động về việc thực hiện pháp luật an
toàn, vẹ sinh lao động tại các doanh nghiệp FDI ở Việt Nam.
2.2.1. Cơ quan thực hiện chức năng thanh tra
Theo Nghị định số110/2017/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của thanh
tra ngành Lao động - Thương binh và Xã hội các cơ quan thực hiện chức năng
thanh tra ngành Lao động - Thương binh và Xã hội gồm: Các cơ quan thanh tra
nhà nước và các cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên
ngành. Cơ quan thanh tra nhà nước gồm: Thanh tra Bộ Lao động - Thương binh
và Xã hội (Thanh tra Bộ); Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội các
6


tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (Thanh tra Sở). Cơ quan được giao thực
hiện chức năng thanh tra chuyên ngành gồm: Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp;

nghìn doanh nghiệp, tính riêng khu vực FDI là trên 16.000 doanh nghiệp, có
thể thấy vấn đề thanh tra còn gặp rất nhiều bất cập.
2.2.3. Hình thức thanh tra lao động
Thanh tra theo chương trình kế hoạch sau khi được Bộ trưởng Bộ lao
động
– Thương binh và Xã hội phê duyệt và tiến hành thanh tra đột xuất khi phát
hiện sai phạm tại các doanh nghiệp. Thanh tra theo kế hoạch giúp xác định
7


được mục tiêu, đối tượng thanh tra, có tính phòng ngừa cao, buộc doanh nghiệp
thực hiện nghiêm túc. Nhưng lại không đủ lực lượng để thực hiện thường
xuyên và trên diện rộng sẽ bỏ xót doanh nghiệp vi phạm, không bao quát được
toàn hết toàn bộ doanh nghiệp.
2.2.4. Phương thức thanh tra lao động
Phương thức thanh tra viên phụ trách vùng và sử dụng phiếu tự kiểm tra
thực hiện pháp luật lao động.
Việc thực hiện khai báo trong phiếu tự kiểm tra thực hiện pháp luật của
các doanh nghiệp FDI còn mang tính hình thức, không sát với thực tế. Hàng
năm, các thanh tra viên phát phiếu tự kiểm tra cho các doanh nghiệp về vấn đề
an toàn, vệ sinh lao động. Tuy nhiên, theo phản ánh của các doanh nghiệp, việc
thực hiện phát phiếu kiểm tra còn nhiều hạn chế, như không phản ảnh được đặc
thù công việc, nội dung phiếu quá dài, khó điền thông tin,… nên số lượng
phiếu thu lại chưa cao. Tình trạng này gây khá nhiều khó khăn trong công tác
thanh tra an toàn, vệ sinh lao động, nhiều sai phạm không được phát hiện gây
ra những trường hợp đáng tiếc.
Bên cạnh đó, thanh tra viên chưa hướng dẫn các doanh nghiệp tự kiểm
tra thực hiện pháp luật lao động, đánh giá phiếu tự kiểm tra thực hiện pháp luật
lao động và chưa yêu cầu các doanh nghiệp khắc phục những thiếu xót tồn tại
hoặc xử lý hành vi vi phạm pháp luật. Tư vấn chưa có trách nhiệm, chưa giúp

với năm 2015) với tổng số tiền là 888 triệu đồng (tăng 154 triệu đồng so với
năm 2015)
Trong 4 năm từ 2014-2016 đã thanh tra việc thưc hiện pháp luật về an
toàn, vệ sinh lao động tại 394 đơn vị. Qua thanh tra, Chánh Thanh tra Bộ đã
ban hành 3.644 kiến nghị yêu cầu các đơn vị thực hiện để khắc phục sai phạm;
ban hành 26 Quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền là 792
triệu đồng. Hầu hết các doanh nghiệp được thanh tra đều phát hiện thấy vi
phạm. Các doanh nghiệp FDI thường vi phạm pháp luật về AT – VSLĐ như
công tác tổ chức, huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động định kỳ cho người lao
động chưa đúng quy định; sử dụng thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn
lao động chưa kiểm định; chưa tổ chức đo, kiểm tra môi trường lao động theo
quy định; khám sức khỏe định kỳ cho người lao động chưa đầy đủ; chưa phân
loại lao động làm các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; không có bảng
chỉ dẫn về an toàn lao động, vệ sinh lao động đối với máy, thiết bị nơi làm việc;
chưa thực hiện lập rào chắn đối với hố móng, hố trên mặt bằng và những lỗ
trống trên các sàn tầng công trình; sử dụng máy, thiết bị tại công trường nhưng
chưa lập đầy đủ sổ giao ca, sổ theo dõi tình trạng kỹ thuật của máy, thiết bị theo
quy định.
2.3.
Nhận xét
2.3.1. Ưu điểm
Cán bộ, thanh tra viên toàn ngành không ngừng được hoàn thiện, nâng
cao kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ thông qua các khóa đào tạo, tập huấn. Tổ
chức đào tạo nâng cao trình độ, nghiệp vụ thanh tra cho cán bộ thanh tra: Tiêu
chuẩn về đạo đức, phẩm chất, chuyên môn nghiệp vụ của thanh tra viên. Hàng
năm Thanh tra Bộ đã tổ chức được nhiều lớp tập huấn nâng cao nghiệp vụ
thanh tra chuyên ngành Lao động – Thương binh và Xã hội cho thanh tra viên
trong cả nước đảm bảo không có thanh tra viên nào không được tập huấn
nghiệp vụ trước khi làm nhiệm vụ là trưởng đoàn thanh tra hay được giao
nhiệm vụ tiến hành thanh tra độc lập.

Tình trạng doanh nghiệp hoạt động thường xuyên vi phạm quy định về an toàn,
vệ sinh lao động, nhưng chưa lần nào bị xử phạt vi phạm; nhiều vụ tai nạn lao
động, người sử dụng lao động tự thỏa thuận với gia đình người bị nạn, giấu
giếm thông tin, không khai báo, mà cơ quan chức năng hoàn toàn không biết
khá phổ biến.
Công tác thanh tra còn chậm trễ, kéo dài, bên cạnh đo việc xử lý các vụ
vi phạm cũng còn khá chậm, chưa đúng tính chất, mức độ vi phạm. Công tác
kiểm tra, giám sát và xử lý sau thanh tra còn hạn chế. Việc giám sát, theo dõi,
đôn đốc và xử lý sau thanh tra chưa được các đoàn thanh tra thực hiện triệt để,
quyết liệt, dẫn đến việc thực thi các kết luận thanh tra của đối tượng thanh tra
còn nhiều bỏ ngỏ, mang tính hình thức, ảnh hưởng đến hiệu lực của kết luận
thanh tra.
Hiện nay các trang thiết bị, máy móc, đo đạc, xe cộ... phục vụ cho việc
thanh tra an toàn, vệ sinh lao động cũng đã lạc hậu nhiều, chưa được đầu tư,
thay mới vì vậy mà trong quá trình thanh tra còn gặp nhiều sai sót dẫn đến công
tác thanh tra chưa đánh giá hiệu quả được thực sự.
10


Bên cạnh đó thực trạng về phương thức thanh tra cho thấy: Việc thực
hiện khai báo trong phiếu tự kiểm tra thực hiện pháp luật của các doanh nghiệp
FDI còn mang tính hình thức, không sát với thực tế, số lượng phiếu phát ra
chưa đủ, số lượng phiếu thu về rất ít, chưa thể hiện đặc trưng của từng nghề.
Vẫn còn những lỗ hổng trong quy định pháp luật về thanh tra lao động
khiến cho các doanh nghiệp sử dụng hình thức lách luật để trốn tránh hành vi vi
phạm của mình về an toàn, vệ sinh lao động.
Chương 3. Đề xuất và kiến nghị
Để tránh sự chồng chéo và đảm bảo hiệu lực, hiệu quả của công tác thanh tra,
cần nâng cao hiệu quả công tác thanh tra trên các lĩnh vực đảm bảo khách quan, công
bằng và tiến hành kịp thời, nhanh gọn không làm ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ

động ra khỏi lực lượng thanh tra lao động chung để hoạt động chuyên sâu và có hiệu
quả hơn.
Tổ chức tuyên truyền rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng về các
điển hình tiêu biểu trong thực hiện pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động để các
doanh nghiệp học tập kinh nghiệm, lấy ví dụ để làm theo. Đồng thời có các giải
thưởng hàng năm cho doanh nghiệp chấp hành tốt quy định an toàn, vệ sinh để kích
thích sự tham gia của họ trong việc đảm bảo xây dựng một môi trường làm việc lành
mạnh.
Xây dựng và hoàn thiện hệ thống thông tin quản lý phục vụ công tác thanh tra
lao động. Hệ thống này có vai trò phục vụ quản lý của lãnh đạo thanh tra (phát triển
lực lượng, xây dựng mô hình quản lý và phương pháp hoạt động); hậu thuẫn quá trình
tác nghiệp của thanh tra viên (thu thập thông tin, lập kế hoạch và triển khai công tác
của các đoàn thanh tra, kiểm tra, điều tra xác minh...). Bên cạnh đó hệ thống này còn
phải có sự kết hợp với hệ thống ngân hàng để nắm bắt được các thông tin của doanh
nghiệp nư số tài khoản, số dư tài khoản. Qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động của
công tác thanh tra, đặc biệt là trong lĩnh vực xử lý vi phạm.

12


KẾT LUẬN
Có thể thấy được công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật về an toàn, vệ sinh
lao động trong những năm gần đây đã có những đóng góp tích cực nhất định trong
việc tăng cường hiệu quả thực hiện pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động tại các
doanh nghiệp FDI. Các doanh nghiệp FDI đã thừa nhận và thấy rõ được vai trò, tầm
quan trọng của công tác thanh tra về an toàn, vệ sinh lao động tại doanh nghiệp của họ
đối với việc bảo vệ quyền lợi của hai bên, duy trì và phát triển hoạt động sản xuất kinh
doanh cũng như các quan hệ lao động tại doanh nghiệp. Tuy công tác thanh tra việc
thực hiện pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động tại các doanh nghiệp FDI nói riêng và
các doanh nghiệp trên cả nước nói chung còn gặp nhiều khó khăn mà đội ngũ cán bộ