BỘ NỘI VỤ
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TIỂU LUẬN
MÔN: KIỂM SOÁT QUẢN LÝ CÔNG
Đề tài: Vai trò, trách nhiệm của Kiểm toán nhà nước trong
kiểm soát quản lý công

Giảng viên
Học viên
Lớp

: TS. Bùi Thị Thanh Thuỷ
: Cầm Bình Như
: HC21B8

Hà Nội, tháng 5/2017

MỤC LỤC


LỜI MỞ ĐẦU........................................................................................3
I. KHÁI QUÁT CHUNG......................................................................4
1. Kiểm soát quản lý công......................................................................4
2. Kiểm toán............................................................................................4
II. HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT QUẢN LÝ CÔNG CỦA KIỂM
TOÁN NHÀ NƯỚC .......................................................................................5
1. Kiểm toán nhà nước...........................................................................5
2. Vai trò, trách nhiệm của kiểm toán nhà nước trong kiểm soát quản lý
công...................................................................................................................6
III. THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT QUẢN LÝ CÔNG CỦA KIỂM

3


I. KHÁI QUÁT CHUNG
1. Kiểm soát quản lý công
Quản lý công là hoạt động mang tính chuyên môn nghề nghiệp cao, dựa
trên nền tảng khoa học quản lý, có nhiệm vụ nghiên cứu các mối quan hệ nhằm
tìm ra những quy luật, những vấn đề có tính phổ biến của hoạt động quản lý
trong khu vực công và cơ chế tác động lên con người, thông qua đó mà tác động
đến các yếu tố vật chất khác một cách có hiệu quả.
Kiểm soát là xem xét để phát hiện, ngăn chặn những gì trái quy định. Bất
kì một hoạt động nào sử dụng quyền lực mà không có kiểm soát sẽ dẫn đến lạm
quyền, bởi vậy kiểm soát là tất yếu.
Kiểm soát quản lý công là tổng hợp các hình thức và biện pháp do pháp
luật quy định được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và
công dân nhằm thiết lực trật tự trong quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích nhà nước,
lợi ích xã hội cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
2. Kiểm toán
a) Khái niệm
Kiểm toán là việc thu thập và đánh giá các bằng chứng về một thông tin
nhằm xác định và báo cáo về sự phù hợp của thông tin này với các tiêu chuẩn
được thiết lập. Việc kiểm toán cần được thực hiện bởi các kiểm toán viên đủ
năng lực và độc lập.
b) Phân loại kiểm toán
- Phân loại theo người thực hiện:
+ Kiểm toán nội bộ: là 1 chức năng thẩm định độc lập được thiết lập bên
trong một tổ chức để xem xét và đánh giá các hoạt động của tổ chức đó, với tư
cách là một sự trợ giúp đối với tổ chức đó.
+ Kiểm toán Nhà nước: là công việc kiểm toán do các cơ quan của Nhà
nước ( tài chính, thuế…) và cơ quan kiểm toán nhà nước chuyên trách tiến hành.


5


Kiểm toán Nhà nước có chức năng kiểm toán báo cáo tài chính, kiểm toán
tuân thủ, kiểm toán hoạt động đối với cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng ngân
sách, tiền và tài sản nhà nước.
Hoạt động kiểm toán nhà nước phục vụ việc kiểm tra, giám sát của Nhà
nước trong quản lý, sử dụng ngân sách, tiền và tài sản nhà nước; góp phần thực
hành tiết kiệm, chống tham nhũng, thất thoát, lãng phí, phát hiện và ngăn chặn
hành vi vi phạm pháp luật; nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, tiền và tài sản
nhà nước.
Kiểm toán nhà nước bao gồm 3 loại hình sau:
- Kiểm toán báo cáo tài chính: kiểm toán để kiểm tra, đánh giá, xác nhận
tính đúng đắn, trung thực của báo cáo tài chính.
- Kiểm toán tuân thủ: kiểm toán để kiểm tra, đánh giá và xác nhận việc
tuân thủ pháp luật, nội quy, quy chế mà đơn vị được kiểm toán phải thực hiện.
- Kiểm toán hoạt động: kiểm toán để kiểm tra, đánh giá tính kinh tế, hiệu
lực và hiệu quả trong quản lý và sử dụng ngân sách, tiền và tài sản nhà nước
2. Vai trò, trách nhiệm của Kiểm toán nhà nước trong kiểm soát quản
lý công
a) Vai trò, trách nhiệm Kiểm toán nhà nước trong giám sát ngân sách
nhà nước
Ngân sách nhà nước đảm bảo nguồn tài chính cho tất cả các lĩnh vực hoạt
động của Nhà nước. Ngân sách Nhà nước là đối tượng kiểm toán chủ yếu và
thường xuyên của cơ quan Kiểm toán nhà nước. Kiểm toán nhà nước nhằm góp
phần làm lành mạnh hoá tình hình ngân sách Nhà nước, tạo môi trường tài chính
ổn định có lợi cho phát triển kinh tế và đời sống nhân dân. Những kết quả kiểm
toán trung thực, chính xác, khách quan của cơ quan Kiểm toán Nhà nước báo
cáo lên Chính phủ và Quốc hội không chỉ cho phép đánh giá tình hình tài chính,

quản lý ngân sách Nhà nước; những đơn vị vi phạm chính sách, chế độ quản lý
ngân sách Nhà nước. Trên cơ sở đó, các cơ quan quản lý đề ra các biện pháp
quản lý thích hợp nhằm quản lý ngân sách Nhà nước tốt hơn. Đối với những
trường hợp vi phạm chính sách, chế độ quản lý ngân sách Nhà nước mà kiểm
7


toán nhà nước đã phát hiện, các cơ quan quản lý có biện pháp thu hồi cho ngân
sách Nhà nước như thu hồi các khoản thuế gian lận, thu hồi các khoản chi sai
chế độ, ...duy trì trật tự, kỷ cương trong quản lý ngân sách Nhà nước.
b) Vai trò của kiểm toán nhà nước đối với việc kiểm tra, kiểm soát hệ
thống Hành chính Nhà nước
Với tính chất là cơ quan kiểm tra tài chính công cao nhất của Nhà nước,
sự ra đời của cơ quan kiểm toán nhà nước sẽ đáp ứng yêu cầu cơ bản trong việc
giải quyết các vấn đề bất ổn trong việc kiểm tra, kiểm soát hệ thống hành chính
Nhà nước. Bởi vì sự ra đời của cơ quan này một mặt tạo ra sự hoàn chỉnh đồng
bộ trong hoạt động kiểm tra, đặc biệt là trong kiểm tra tài chính; mặt khác, do
tính độc lập của kiểm tra từ bên ngoài đối với hệ thống hành chính sẽ làm tăng
được khả năng ngăn chặn và loại trừ các tiêu cực trong bộ máy hành chính Nhà
nước hiện nay.
Kiểm toán Nhà nước là một công cụ quan trọng thực hiện kiểm tra một
cách thường xuyên, liên tục việc chấp hành luật báo cáo chế độ chính sách trong
quá trình quản lý và chấp hành thu – chi ngân sách Nhà nước. Qua kết quả kiểm
toán, kiểm toán nhà nước đưa ra các ý kiến đánh giá, nhận xét giúp đỡ đơn vị sử
dụng kinh phí đúng mục đích nhằm tiết kiệm các nguồn lực tài chính góp phần
nâng cao hiệu quả và hiệu lực hoạt động của cơ quan hành chính Nhà nước và
các chương trình, dự án cải cách hành chính Nhà nước. Đồng thời hoạt động của
Kiểm toán Nhà nước đang góp phần vào mặt trận đấu tranh chống lãng phí,
ngăn chặn các hành vi tiêu cực, tham nhũng, góp phần làm trong sạch bộ máy
hành chính Nhà nước.

vốn; với tình hình kinh doanh, chi phí thực tế hợp lý, hợp lệ; tính đầy đủ, trung
thực, chính xác về kết quả hoạt động, nghĩa vụ nộp ngân sách Nhà nước... Trên
cơ sở đó xác nhận toàn bộ hay từng phần những nội dung báo cáo quyết toán
hàng năm của doanh nghiệp. Kiểm toán nhà nước sẽ kiểm tra xác định các báo
cáo tài chính và sự tuân thủ chính sách, chế độ tài chính kế toán của các doanh
nghiệp Nhà nước. Qua đó đưa ra những nhận xét, đánh giá và kiến nghị giúp cho
doanh nghiệp Nhà nước được kiểm toán chấn chỉnh nề nếp trong quản lý và kiến

9


nghị với các cấp có thẩm quyền hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính nói riêng và
pháp luật nói chung.
III. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT QUẢN LÝ CÔNG
CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC
Từ khi Luật Kiểm toán nhà nước có hiệu lực đến nay, với phương châm
vừa làm vừa rút kinh nghiệm, Kiểm toán nhà nước đã từng bước nâng dần chất
lượng báo cáo kiểm toán. Qua mỗi năm, báo cáo kiểm toán đều được bổ sung
những nội dung thiết thực, đảm bảo phản ánh phong phú nhất những vấn đề cần
quan tâm đối với báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước; mỗi nội dung nhận
xét, đánh giá đều có những dẫn chứng, minh họa cụ thể để Quốc hội tham khảo
trước khi phê chuẩn quyết toán. Có thể nói Báo cáo kiểm toán quyết toán ngân
sách nhà nước qua các năm luôn thể hiện đúng vai trò thẩm tra báo cáo quyết
toán ngân sách nhà nước của Kiểm toán nhà nước.
Từ thực tiễn kiểm toán báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước, ở tất cả
các niên độ, Kiểm toán nhà nước đều thực hiện phân tích, đánh giá những bất
cập, hạn chế của những vấn đề chưa được các văn bản quy phạm pháp luật điều
chỉnh, một số quy định, chính sách, chế độ, quy định không còn phù hợp với
thực tế các hoạt động, quy định trái với các văn bản của cấp trên tại các luật,
nghị quyết, nghị định, thông tư, văn bản hướng dẫn thực hiện... để đưa ra kiến

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát quản lý công của kiểm toán nhà nước, đề
xuất một số giải pháp như sau:
Một là, hoàn thiện hệ thống cơ sở pháp lý cho hoạt động kiểm soát quản
lý công của Kiểm toán nhà nước. Hoạt động kiểm toán nhà nước chưa thực sự
đảm bảo tính độc lập, khách quan trong hoạt động kiểm tra, kiểm soát việc thu
chi ngân sách nhà nước. Với chức năng kiểm tra tài chính công cao nhất nhưng
kiểm toán nhà nước vẫn chưa có đầy đủ một hành lang pháp lý cao, rõ ràng để
hoạt động nên hiệu lực và hiệu quả hoạt động kiểm toán còn hạn chế.
Hai là, nâng cao năng lực kiểm toán viên và công chức kiểm toán. Xây
dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch dài hạn và từng năm về đào tạo, bồi dưỡng
kiểm toán viên, công chức của ngành trên cơ sở xem xét, phân loại đánh giá cán
bộ, công chức, kiểm toán viên và đánh giá thực trạng công tác đào tạo, bồi
11


dưỡng hiện nay cũng như yêu cầu phát triển của ngành trong tiến trình cải cách
hành chính.
Ba là, xây dựng và thực hiện cơ chế kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ chất
lượng kiểm toán. Đổi mới công tác kiểm toán trong điều kiện cải cách hành
chính nhà nước và cải cách tài chính công (thực hiện khoán chi hành chính ở các
cơ quan nhà nước và thực hiện cơ chế tài chính trong các đơn sự nghiệp có
thu...); nghiên cứu và từng bước áp dụng có kết quả các cuộc kiểm toán chuyên
đề và kiểm toán hoạt động. Đổi mới quy trình và phương pháp kiểm toán cho
phù hợp với tình hình mới, đáp ứng yêu cầu kiểm toán trước khi Quốc hội, Hội
đồng Nhân dân xem xét, phê chuẩn.
Bốn là, phát triển cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin trong
hoạt động kiểm soát quản lý công của kiểm toán nhà nước. Cần xây dựng các
tiêu chuẩn, định mức chi tiêu phù hợp với đặc thù ngành kiểm toán và đề nghị
Nhà nước có chế độ ưu tiên thích đáng xây dựng trụ sở, trang bị làm việc, hạ
tầng công nghệ thông tin... cho kiểm toán nhà nước để đáp ứng được tốt hơn các