SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD & ĐT HUYỆN QUAN SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI
“ TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN: TOÁN, LỊCH SỬ, GIÁO DỤC
CÔNG DÂN, NGỮ VĂN, MỸ THUẬT, ÂM NHẠC, TIN HỌC ĐỂ DẠY
TIẾT 44 - BÀI 38: PHÁT TRIỂN TỔNG HỢP KINH TẾ VÀ BẢO VỆ TÀI
NGUYÊN MÔI TRƯỜNG BIỂN - ĐẢO TRONG MÔN ĐỊA LÍ 9”

Người thực hiện: Dương Thị Thảo
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường PTDTBT THCS Trung Tiến
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Địa Lí

THANH HOÁ NĂM 2018


MỤC LỤC
1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài
1.2. Mục đích nghiên cứu
1.3. Đối tượng nghiên cứu
1.4. Phương pháp nghiên cứu
2. PHẦN NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lí luận
2.2. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
2.2.1. Thuận lợi
2.2.2. Khó khăn

2
3
3
3
3
3
3
4
4
4
5
5
6
7
8
9
12
13
14
14
14
14
14
14
15
16


1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI


- Theo tôi thông qua kinh nghiệm của hơn 10 năm giảng dạy môn Địa lí ở
Trường PTDTBT THCS Trung Tiến thì dạy học tích hợp sẽ giúp học sinh:
+ Nhận thức các vấn đề của thực tiễn đời sống một cách tổng thể và toàn
diện hơn để từ đó hình thành các năng lực nhận thức một cách hiệu quả
+ Dễ hiểu, dễ nhớ, dễ phát huy sở trường tư duy của từng học sinh. Do
dạy học tích hợp đã phối kết hợp một cách logic những bộ phận kiến thức khác
nhau về độ rộng, độ sâu nhưng giống nhau về hướng phản ảnh từ đó làm cho bài
học sinh động hấp dẫn hơn mà vẫn đảm bảo được đặc tính bộ môn và trọng tâm.
Học sinh sẽ nhớ kiến thức lý thuyết lâu hơn, nhanh hơn, nhiều hơn trên cơ sở
hiểu và suy diễn
1


+ Tích hợp liên môn Ngữ văn - Lịch sử - Giáo dục công dân - Toán học Âm nhạc - Mĩ thuật trong các giờ học Địa Lí sẽ giúp học sinh củng cố, bổ sung
kiến thức. Thông qua đó mà kiến thức mà học sinh thu nhận được sẽ sâu hơn mà
giờ học vẫn diễn ra một cách nhẹ nhàng.
- Mọi tình huống xảy ra trong cuộc sống bao giờ cũng là tình huống tích
hợp (Cùng một hiện tượng nhưng xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau,
trong mỗi nguyên nhân lại cùng chịu tác động đồng thời từ hàng loạt yếu tố khác
nữa). Vậy, dạy học tích hợp sẽ định hướng cho học sinh thích nghi một cách tốt
nhất trong đời sống và sản xuất hiện đại
- Dạy học tích hợp hoàn toàn có tính khả thi vì nó đảm bảo cho giáo viên
thực hiện tốt 4 nguyên tắc cơ bản của giáo dục (Tính khoa học và tính vừa sức
đối với học sinh. Tính hệ thống và liên hệ thực tế. Tính giáo dục.Tính tự lực và
phát triển tư duy cho học sinh) đồng thời đòi hỏi người thầy phải thường xuyên
trau dồi kiến thức từ các bộ môn khác, từ thực tiễn cuộc sống, cập nhật thông tin
từ đó mới có thể tổ chức hướng dẫn các em giải quyết các tính sáng tạo, định
hướng nghề nghiệp cho học sinh
1.3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU


dụng công nghệ thông tin trong việc vận dụng các phần mềm để phục vụ dạy
học để học sinh có điều kiện được tiếp thu kiến thức.
Do Địa lí là môn học đòi hỏi nhiều tư duy để suy luận và vận dụng vào
thực tiễn, kiến thức môn học đa dạng phong phú và khó nên việc xây dựng được
một “hình ảnh” thể hiện mối liên hệ giữa các kiến thức sẽ mang lại những lợi ích
đáng quan tâm về các mặt: ghi nhớ, phát triển nhận thức, tư duy, óc tưởng tượng
và khả năng sáng tạo. Như vậy, trong quá trình dạy học chúng ta sẽ gặp một số
khó khăn:
- Học sinh sẽ tập trung ghi bài mà không tham gia thảo luận nhóm, hoặc
chỉ tập trung thảo luận nhóm, trao đổi và quan sát hình ảnh mà không ghi bài.
Như vậy, học sinh không thể nắm được ý chính của bài để định hướng học tập.
- Mặt khác, hạn chế của học sinh là chưa biết cách học, cách ghi kiến thức
vào bộ não mà chỉ học thuộc lòng, học vẹt, thuộc một cách máy móc, thuộc
nhưng không nhớ được kiến thức trọng tâm, không nắm được sự kiện nổi bật
trong bài học, trong tài liệu tham khảo, hoặc không biết liên tưởng, liên kết các
kiến thức có liên quan với nhau.
2.2. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

2.2.1. Thuận lợi:
- Nhà trường luôn được sự quan tâm giúp đỡ của chính quyền địa phương,
được sự cộng tác giúp đỡ của các ban ngành, trường luôn được sự chỉ đạo sát
sao của Phòng giáo dục và đào tạo Huyện Quan Sơn.
- Đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn cao, có tâm huyết với nghề.
- Các bậc phụ huynh rất quan tâm và phối hợp chặt chẽ với nhà trường để
giáo dục học sinh.
2.2.2. Khó khăn:
Còn một số ít học sinh có ý thức học tập chưa tốt, tiếm thu bài chậm. Một
số gia đình chưa thực sự quan tâm đế việc học của con em mình.
Khoảng cách từ nhà đến trường của đa số học sinh xa từ 5km trở lên,

3. Bài mới: Giới thiệu bài mới: GV giới thiệu bài ( Slides 1)
3


Hoạt động của GV và HS
HS: Quan sát máy chiếu:
GV: Giới thiệu vùng biển Viêt Nam trên máy chiếu: Việt Nam
có vùng biển rộng với nhiều đảo và quần đảo, nguồn tài
nguyên biển đảo phong phú ( Slides2)
GV: Trong chương trình địa lí lớp 8, các em đã được học bài
24: Vùng biển Việt Nam.
CH: Bằng kiến thức đã học lớp 8, em hãy giới thiệu đôi nét về
vùng Biển Đông?
HS: trả lời, lớp nhận xét,bổ sung,
GV chốt: Vùng biển Việt Nam là một bộ phận của Biển Đông.
Biển Đông là một biển lớn tương đối kín, nằm trong vùng nhiệt
đới gió mùa Đông Nam Á. Biển Đông trải rộng từ Xích đạo tới
chí tuyến Bắc, thông với Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương
qua các eo biển hẹp. Diện tích 3447000 km2. Biển có hai vịnh
lớn là vịnh Bắc Bộ và vịnh Thái Lan.
CH: Xác định vùng biển Việt Nam tiếp giáp với vùng biển các
quốc gia nào?
HS: trả lời, lớp nhận xét,bổ sung
GV chốt : Vùng biển Việt Nam giáp với 8 nước( Trung Quốc,
Phi-líp-pin, Bru- nây, Ma-lai-xi-a, In-đô-nê-xi-a, Xin-ga-po,
Thái Lan, Cam-pu-chia).
GV chiếu ( Slides3 )
HS: Quan sát Lược đồ một số đảo và quần đảo Việt Nam.
CH: Xác định đường bờ biển,chiều dài , diện tích của Biển
Đông? Em có nhận xét gì về chiều dài đường bờ biển ?

- Cấu tạo:
4


việc thực hiện chủ quyền quốc gia.
-Vùng đặc quyền kinh tế: Gồm vùng tiếp giáp lãnh hải, ngoài
vùng tiếp giáp lãnh hải. Nước ta có chủ quyền hoàn toàn về
kinh tế.
+ vùng lãnh hải = 200 hải lí, nước ta có chủ quyền hoàn toàn
về kinh tế.
- Vùng thềm lục địa: Gồm đáy biển và lòng đất dưới đáy biển.
Nước ta có chủ quyền hoàn toàn về thăm dò và khai thác bảo
vệ quản lí các tài nguyên thiên nhiên.
*GV giới thiệu đường phân định vịnh Bắc Bộ năm 2000
"TÍCH HỢP KIẾN THỨC MÔN TOÁN HỌC”:
CH: Đổi 200 hải lí = bao nhiêu km, biết 1 hải lí = 1852m?
HS: trả lời, lớp nhận xét,bổ sung
GV chốt: 1 hải lí =1,852 km. Vậy 200 hải lí =370,4km
GV chiếu ( Slides 5 )
CH: Dựa vào bản đồ hành chính Việt Nam, cả nước có bao
nhiêu tỉnh, thành phố giáp biển?
GV chốt : Cả nước có 28/ 63 tỉnh thành giáp biển. Thanh Hóa
là địa phương giáp biển

Gồm 5 bộ
phận( nội
thủy, lãnh hải,
vùng tiếp giáp
lãnh hải, vùng
đặc quyền

- Tập trung
chủ yếu vùng
biển các tỉnh:
Quảng Ninh ,
Hải Phòng,
Khánh Hòa

GV chiếu ( Slides 7 )
HS: Quan sát lược đồ một số đảo và quần đảo Việt Nam.
CH: Các đảo phân bố chủ yếu ở đâu?
GV giới thiệu 2 quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa

- Cả nước có
28/63 tỉnh
thành giáp
biển
2.Các đảo và
quần đảo

5


- Huyện đảo
Trường Sa,
Hoàng Sa

" TÍCH HỢP KIẾN THỨC MÔN LỊCH SỬ”
GV: Học lịch sử thời nhà Nguyễn, Bài 27: Chế độ phong kiến
Nhà Nguyễn ( Slides 8 )
các em đã được nghe cô giáo giới thiệu về các đơn vị hành

GV: Tuy nhiên , trong thời gian vừa qua vùng biển nước ta
đang đứng trước vấn đề xâm chiếm của các nước có chung
vùng biển với Việt Nam như Trung Quốc và Đài Loan mà đặc
biệt là Trung Quốc.
CH: Với sự hiểu biết thực tế, em có nhận xét gì về vấn đề an
ninh chủ quyền biển đảo nước ta trong thời gian vừa qua?
HS: trả lời, lớp nhận xét,bổ sung
GV chiếu ( Slides 10 )
GV chốt: Qua thông tin đại chúng, cũng như qua các tài liệu
chúng ta có thể biết an ninh chủ quyền biển đảo nước ta trong
thời gian vừa qua đang đứng trước vấn đề xâm chiếm của các
nước, đặc biệt là Trung Quốc. Tháng 6 năm 2014 Trung Quốc
đã hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 vào vùng đặc quyền kinh
tế của Việt Nam, Trung Quốc đã đưa các tàu hộ tống để bảo vệ,
cùng với đó là Trung Quốc đã đưa các tàu công suất lớn để
đánh phá tàu ngư dân, các tàu kiểm ngư và các tàu cảnh sát
biển Việt Nam. Nhưng được sự chỉ đạo của Đảng giải quyết
khéo léo với phương châm “ vừa hòa bình, vừa đấu tranh ”,
chúng ta đấu tranh trên mặt trận ngoại giao, không dùng vũ
lực, tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế nên sau hơn 2
tháng giàn khoan Hải Dương 981 đã rút khỏi vùng đặc quyền
kinh tế của nước ta
"TÍCH HỢP KIẾN THỨC MÔN GDCD 9”
GV: Các em đã được học chương trình GDCD 9. Bài 17: Nghĩa
vụ bảo vệ Tổ quốc.
CH: Là một HS em cần có trách nhiệm gì để bảo vệ Tổ quốc?
HS: trả lời, lớp nhận xét,bổ sung
GV chốt:
+ Ra sức học tập tu dưỡng đạo đức.
+ Rèn luyện sức khỏe, luyện tập quân sự.

GV: Các em đã biết rằng, trong khai thác kinh tế có khai thác
tách rời và khai thác tổng hợp.
GV chiếu ( Slides 11 )
CH: Trong khai thác các nghành kinh tế biển chúng nên khai
thác theo hướng như thế nào? (khai thác tổng hợp)
PHÁT TRIỂN TỔNG HỢP KINH TẾ BIỂN

Khai thác,
nuôi trồng
và chế biến
hải sản

Du lịch biển
đảo

Khai thác
khoáng sản
biển

II. Phát triển
tổng hợp các
nghành kinh
tế biển

Giao thông
vận tải biển

PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
CH: Tại sao phải khai thác tổng hợp kinh tế biển?
HS: trả lời, lớp nhận xét,bổ sung

Hoạt động nhóm
phản hồi
phiếu học
GV: Giao nhiệm vụ cho 4 nhóm, các nhóm hoạt động trong
tập)
thời gian 3 phút, đại diện các nhóm trình bày. Các nhóm khác
nhận xét, bổ sung.
Nhóm 1: Tìm hiểu về tiềm năng, tình hình phát triển của
nghành khai thác, nuôi trồng và chế biến thủy hải sản?
Nhóm 2: Hạn chế và phương hướng nghành khai thác, nuôi
trồng và chế biến thủy hải sản?
Nhóm 3 : Tìm hiểu về tiềm năng, tình hình phát triển của
ngành du lịch biển?
Nhóm 4: Hạn chế và phương hướng nghành du lịch
GV chốt: kiến thức qua thông tin phản hồi phiếu học tập.
GV cho HS quan sát sơ đồ qua máy chiếu.
GV chiếu ( Slides 13 )
" TÍCH HỢP KIẾN THỨC MÔN NGỮ VĂN 9”
GV: Sự giàu có về nguồn tài nguyên thủy sản, các em không
chỉ tìm thấy trong chương trình Địa lí mà trong chương trình
Ngữ văn 9: Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá, nhà thơ Huy Cận đã
vẽ nên bức tranh đầy màu sắc về sự giàu có nguồn tài nguyên
thủy sản nước ta.
CH: Em hãy tìm những câu thơ nói về sự giàu có nguồn tài
9


nguyên thủy sản của Việt Nam trong bài thơ “ Đoàn thuyền
đánh cá của nhà thơ Huy Cận”?
HS: trả lời, lớp nhận xét,bổ sung

- Nhà nước đầu tư vốn, khuyến khích ngư dân đóng tàu lớn,
đảm bảo chất lượng kỹ thuật
- Thông tin kịp thời tình hình thời tiết.
CH: Tại sao hiện đại công nghiệp chế biến và các biện pháp
trong bảo vệ môi trường trong quá trình khai thác, nuôi trồng
và chế biến hải sản?
HS: trả lời, lớp nhận xét,bổ sung
GV chốt:
- Công nghiệp chế biến hiện đại, thúc đẩy sự phát triển các
nghành đánh bắt và nuôi trồng thủy sản, nâng cao giá trị, chất
10


lượng sản phẩm.
- Xử lí chất thải theo đúng luật định, nguồn thức ăn không dư
thừa.
GV giới thiệu một số hình ảnh khai thác, nuôi trồng và chế
biến hải sản ( Slides 14 )
CH:Tại sao phải đa dạng hóa các loại hình du lịch?
GV: giới thiệu một số hình ảnh về nghành du lịch biển- đảo
( Slides 15 )
CH: Em hãy giới thiệu đôi nét về vịnh Hạ Long. (Vươn lên
đứng thứ 4/7 kỳ quan thế giới)?
HS: trả lời, lớp nhận xét,bổ sung
GV chiếu ( Slides 16 )
CH: Ngoài hoạt động tắm biển còn có khả năng phát triển các
hoạt động du lịch nào khác?
- Thể thao bãi biển và dưới nước, xây dựng công viên hải
dương học, các khu nghỉ dưỡng cao cấp.
CH: Để đảm bảo môi trường du lịch biển chúng ta cần phải

- Tài nguyên đứng trước nguy cơ cạn kiệt
- Vấn đề chủ quyền: Gianh giới, biên giới trên biển với các
nước xung quanh có nhiều vùng chồng lấn, nên vấn đề bảo vệ
chủ quyền trên các vùng biển, đảo, quần đảo cần phải được coi
trọng. Chính vì vậy Biển Đông nhạy cảm và mang tính thời sự
- Ô nhiễm môi trường biển.
CH: Em hãy cho biết nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường
biển và biện pháp khắc phục?
HS: trả lời, lớp nhận xét,bổ sung
GV chốt:
*Nguyên nhân:
- Do các chất thải từ các khu công nghiệp thải ra biển chưa qua
xử lý
- Các chất thải sinh hoạt từ các khu dân cư, đô thị.
- Do sự bất cẩn trong khai thác dầu mỏ.
- Dùng các chất hủy diệt trong khai thác nguồn tài nguyên thủy
sản…
*Biện pháp:
- Xử lý các chất thải trước khi thải ra biển
- Xử phạt các cá nhân tập thể gây ô nhiễm môi trường.
- Tuyên truyền ý thức bao vệ môi trường biển cho người dân.
GV: Liên hệ với địa phương
CH: Thực trạng, nguyên nhân ô nhiễm môi trường nước ở địa
phương em. Em cần làm gì để bảo vệ sự trong sạch nguồn
nước?
" TÍCH HỢP KIẾN THỨC MÔN MĨ THUẬT”
( Mỹ thuật 7: Bài 33-34: Đề tài tự do: Mỹ thuật 9: Tiết 27: Vẽ
tranh theo chủ đề)
GV: giao nhiệm vụ HS vẽ bức tranh về đề tài bảo vệ môi
trường biển( các nhóm đã chuẩn bị trước ở nhà)

những năm gần
tắm đẹp,
đây.
phong cảnh
- Xây dựng các
hấp dẫn
trung tâm du
khách du

Khai
thác
nuôi
trồng
và chế
biến
hải sản.

- Số lượng
giống, loài
hải sản
phong phú
có giá trị
kinh tế cao.

Hạn chế

- Hải sản ven
bờ cạn kiệt do
khai thác quá
mức cho phép.

biến hải sản.
- Bảo vệ môi
trường.
- Phát triển
nhiều loại hình
du lịch để khai
thác hết tiềm
năng to lớn về
du lịch biển.
- Bảo vệ môi
trường.

13


lịch….

lịch nghỉ dưỡng.

4. Củng cố
GV: Củng cố lại nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy ( Slides 19 )
wopEB29.tmpMicrosoft_Office_PowerPoint_Slide1.sldx

5. Hướng dẫn học tập:
- Về nhà học bài cũ, làm bài tập trong tập bản đồ và SGK
- Chuẩn bị bài sau: Bài 39
2.4. KẾT QUẢ THỰC HIỆN

* Đánh giá kết quả đạt được
- Học sinh đã vận dụng được các kiến thức của nhiều môn học để giải quyết vấn


Từ kết quả học tập của học sinh tôi nhận thấy khi tích hợp liên môn quá
trình giảng dạy giáo viên sẽ phải bổ sung nhiều kiến thức, cập nhật thông tin
để bổ trợ cho bài giảng thêm sinh động, học sinh dễ nhớ, dễ hiểu . Điều đó đòi
hỏi người giáo viên phải không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn,
nghiệp vụ, cập nhật kiến thức nhanh, đầy đủ. Chương trình này đã khuyến khích
giáo viên sáng tạo, dạy học theo chủ đề, chủ điểm có nội dung liên quan đến
nhiều môn học và gắn liền với thực tiễn. Ngoài ra còn góp phần đổi mới hình
thức, phương pháp tổ chức dạy học, đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết
quả học tập, tăng cường hiệu quả sử dụng các thiết bị dạy học, tạo cơ hội giao
lưu, trao đổi kinh nghiệm giữa các giáo viên.
Việc học theo chủ đề tích hợp và vận dụng kiến thức liên môn để giải
quyết các tình huống của thực tiễn đã làm cho giờ học thoải mái, bớt khô cứng,
bớt căng thẳng. Mỗi người có một quan điểm, cái nhìn riêng của mình về một
vấn đề, từ đó tạo nên góc nhìn đa chiều rất tốt cho buổi học. Học sinh có kiến
thức môn Công dân thì trả lời theo góc độ Công dân, học sinh có kiến thức môn
Lịch sử thì trả lời theo góc độ Lịch sử…từ đó mọi người sẽ học hỏi được thế
mạnh của nhau, bổ sung cho nhau, giúp học sinh tăng cường khả năng vận dụng
14


kiến thức tổng hợp. Khả năng tự học, tự nghiên cứu của học sinh cũng từ đó mà
phát huy. Như vậy sẽ thúc đẩy sự gắn kết giữa lý thuyết và thực hành trong nhà
trường với thực tiễn đời sống xã hội, từ đó khả năng tư duy sáng tạo định hướng
nghề nghiệp cho học sinh được hình thành ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường.
Khả năng thích nghi với đời sống sản xuất hiện đại sẽ tốt hơn nhiều.
3.2.KIẾN NGHỊ

- Muốn thực hiện thành công việc đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới
cách tiếp cận kiến thức của học sinh phải có sự hỗ trợ tích cực từ phía nhà

THPT
• Geoffrey Petty: Dạy học ngày nay (Nhà xuất bản Stanley Thornes)
• Trần Kiều (Chủ biên): Một số vấn đề đổi mới PPDH ở trường THCS (Tài
liệu lưu hành nội bộ, năm 2002)

16