i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi, công
trình đƣợc thực hiện trong thời gian từ tháng 5 đến tháng 10 năm 2016. Các số
liệu, kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án là trung thực và chƣa đƣợc công
bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Hà nội, ngày 29 tháng 10 năm 2016
Ngƣời viết cam đoan

Phan Đặng Hoàng


ii

LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành đƣợc luận văn này, tôi đã nhận đƣợc sự chỉ bảo, giúp đỡ rất
tận tình của TS. Nguyễn Văn Việt và TS. Trần Việt Hà. Cùng với sự giúp đỡ,
động viên của các thầy cô giáo trong khoa Lâm học, Phòng đào tạo Sau đại học
– Trƣờng Đại Học Lâm Nghiệp – Hà Nội, Hạt Kiểm lâm huyện Ba Chẽ, Trƣờng
Cao Đẳng Nông lâm Đông bắc – Quảng ninh.
Nhân dịp này cho phép tôi đƣợc bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc
tới TS. Nguyễn Văn Việt và TS. Trần Việt Hà, đã chỉ bảo, giúp đỡ tận tình trong
thời gian qua.
Tôi xin chân thành cảm ơn đến lãnh đạo, cán bộ Hạt Kiểm lâm huyện Ba
chẽ, Trƣờng Cao Đẳng Nông lâm Đông bắc – Quảng ninh, đã tạo điều kiện giúp
đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và các bạn đồng nghiệp động viên, giúp
đỡ trong quá trình thực hiện luận văn!
Hà nội, ngày 29 tháng 10 năm 2016
Ngƣời viết luận văn


ngh a của nhân giống bằng hom.....................................................................16

1.6. Những nghiên cứu về chi Camellia ...................................................................17
1.6.1. Những nghiên cứu về chi Camellia trên Thế Giới ..........................................17
1.6.2. Những nghiên cứu về chi Camellia ở Việt Nam .............................................19
Chƣơng 2 MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ...........24
2.1. Mục tiêu nghiên cứu...........................................................................................24


iv

2.2. Đối tƣợng nghiên cứu.........................................................................................24
2.3. Địa điểm nghiên cứu ..........................................................................................24
2.4. Nội dung nghiên cứu ..........................................................................................24
2.5. Phƣơng pháp nghiên cứu ....................................................................................24
2.5.1. Nghiên cứu mã vạchADN (DNA barcode) cho cây Trà hoa vàng Ba Chẽ.....24
2.5.2. Nghiên cứu một số đặc điểm Lâm học Trà hoa vàng .....................................26
2.5.3. Thí nghiệm giâm hom Trà hoa vàng ...............................................................29
Chƣơng 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ......................................................................32
3.1. Kết quả xác định mã vạch AND (DNA barcode) ..............................................32
3.1.1. Tách chiết ADN và khuyếch đại PCR (Polymerase Chain Reaction) ............32
3.1.2. Phân tích trình tự nucleotide từ ba vùng ADN ...............................................33
3.2. Một số đặc điểm Lâm học Trà hoa Vàng ...........................................................36
3.2.1. Đặc điểm hình thái loài cây Trà hoa vàng Ba chẽ ...........................................36
3.2.2. Đặc điểm sinh thái và phân bố loài cây Trà hoa vàng tại Ba chẽ ...................39
3.2.3. Đặc điểm cấu trúc hoàn cảnh rừng nơi có loài cây Trà hoa vàng phân bố tự
nhiên ..........................................................................................................................40
3.3. Nhân giống Trà hoa vàng Ba chẽ bằng phƣơng pháp giâm hom .......................46
3.3.1. Ảnh hƣởng của nồng độ các chất điều hòa sinh trƣởng đến khả năng sống và

CT

4

CTTN

5

D1,3

Đƣờng kính 1,3m

6

Dg

Đƣờng kính gốc

7

ĐHST

8

Dt

Đƣờng kính tán

9


IBA

Indol butiric acid

15

IV %

Importance Value (Giá trị quan trọng)

16

N

17

NAA

Napthalen acetic acid

18

ODB

Ô dạng bản

19

OTC



Tên bảng

Trang

3.1

Đánh giá ba vùng ADN đề xuất

33

3.2

Kích thƣớc cây Trà hoa vàng tại Ba chẽ, Quảng ninh

36

3.3

Kết quả đo kích thƣớc lá cây Trà hoa vàng

37

3.4

Đặc điểm vật hậu của loài

37

3.5

3.10

Ảnh hƣởng của nồng độ các chất ĐHST thực vật đến tỷ lệ sống

47

3.11

Ảnh hƣởng của nồng độ các chất ĐHST thực vật đến khả năng ra rễ

50

3.12

Ảnh hƣởng của loại hom đến hiệu quả giâm hom

52

3.13

Ảnh hƣởng của giá thể ruột bầu đến hiệu quả giâm hom

53

3.14

Ảnh hƣởng của ánh sáng đến khả năng sống của hom

54


Ảnh hƣởng của nồng độ các chất ĐHST thực vật đến khả năng ra rễ

50

3.5

Ảnh hƣởng của loại hom đến hiệu quả giâm hom

52

3.6

Ảnh hƣởng của giá thể ruột bầu đến hiệu quả giâm hom

53

3.7

Ảnh hƣởng của ánh sáng đến khả năng sống của hom

54


viii

DANH MỤC CÁC HÌNH
STT

Tên hình


So sánh trình tự nucleotide vùng ITS2 giữa Trà hoa vàng Sơn
Động và Trà hoa vàng Ba Chẽ

34

35

35

3.6

Cây Trà hoa vàng Ba chẽ

38

3.7

Cành mang nụ Trà hoa vàng

38

3.8

Quả Trà hoa vàng

38

3.9

Mặt trƣớc, mặt sau lá

chỉ phát hiện tại Việt Nam và Trung Quốc. Cũng nhƣ nhiều loài khác trong chi
Camellia, giá trị đầu tiên dễ nhận thấy nhất của Trà hoa vàng là làm cảnh. Màu vàng
của Trà hoa vàng rất đặc trƣng, Khó có thể tạo ra đƣợc bằng phƣơng pháp lai hữu
tính (Trần Ninh – Hakoda Naotoshi, 2010). Trà hoa vàng còn có giá trị kinh tế và y
dƣợc cao nhƣ: Sử dụng để lấy gỗ, có thể làm cây trồng tầng dƣới ở các đai rừng
phòng hộ, lá và hoa làm đồ uống cao cấp, có tác dụng phòng và chống các bệnh
huyết áp, tim mạch, tiểu đƣờng, u bƣớu (Zhu Ji Yu et al…, 2006). Các nhà thực vật
thế giới xem các loài Trà hoa vàng là nguồn gen quý hiếm cần đƣợc bảo vệ nghiêm
ngặt (Trần Ninh và cs, 2010)[25].
Trong hơn 10 năm qua, các nhà khoa học đã phát hiện tại Việt Nam có tới 24
loài Trà hoa vàng. Tuy vậy, hiện nay Trà hoa vàng đang bị đe dọa nghiêm trọng do
mất môi trƣờng sống bị thu hẹp cũng nhƣ việc thu lƣợm cây giống thái quá dẫn đến
suy giảm rất nhanh về số lƣợng cá thể ngoài tự nhiên.
Theo quy hoạch của tỉnh Quảng Ninh, Ba Chẽ là một trong ba vùng dƣợc
liệu của tỉnh. Để chủ động cho hƣớng phát triển, huyện Ba Chẽ đã xây dựng quy
hoạch vùng trồng dƣợc liệu hơn ba nghìn ha, trong đó trà hoa vàng đƣợc trồng với
tổng diện tích hơn 500 ha trên địa bàn các xã, thị trấn. Đến nay, toàn huyện đã trồng
đƣợc hơn 100ha trà hoa vàng từ nguồn vốn các doanh nghiệp và các hộ dân trên địa
bàn. Công ty cổ phần Phú Khang HT hiện đã lập dự án trồng 250 ha trà hoa vàng
tập trung ở xã Thanh Sơn, kết hợp chế biến dƣợc liệu tại chỗ và phát triển du lịch
sinh thái[57].
Vì thế việc nghiên cứu các phƣơng pháp nhân giống, chăm sóc để bảo tồn và
phát triển các loài Trà hoa vàng là một việc làm cần thiết. Tuy nhiên cho tới nay


2

những nghiên cứu về các loài Trà hoa vàng còn rất hạn chế. Trong số các loài Trà
hoa vàng quý hiếm tại tỉnh Quảng Ninh thì loài Trà hoa vàng Camellia chrysantha
là một trong những loài trà quý cần đƣợc quan tâm, bảo tồn và phát triển.