SKKN - Những chú ý khi hướng dẫn HS lớp 6 thực hành vật lí nhiệt học Nguyễn Văn Vũ
NHỮNG CHÚ Ý KHI HƯỚNG DẪN HỌC SINH
LỚP 6 THỰC HÀNH VẬT LÍ NHIỆT HỌC.
---------------------------------
I/ ĐẶT VẤN ĐÊ:
Vật lí học là cơ sở của nhiều ngành kỹ thuật quan trọng. Những hiểu
biết và nhận thức vật lí có giá trị to lớn trong việc giải thích các hiện tượng
trong đời sống, trong sản xuất, trong công cuộc công nghiệp hoá và hiện
đại hoá đất nước.
Chương trình vật lí THCS có nhiệm vụ cung cấp cho học sinh một hệ
thống kiến thức vật lí cơ bản, bước đầu hình thành cho học sinh những kỹ
năng cơ bản và phổ thông, thói quen làm việc có khoa học.
Môn vật lí ở THCS góp phần chuẩn bị những kiến thức, kỹ năng và
thái độ cần thiết để học sinh hướng nghiệp, học nghề sau này cũng như tiếp
tục học lên bậc trên.
Vật lí học là một khoa học thực nghiệm. Vì vậy trong quá trình học
vật lí, phần lớn học sinh phải thông qua thực hành thí nghiệm mà hình
thành kiến thức mới hoặc để rèn luyện các kỹ năng chuyên biệt.
Khi giảng dạy bộ môn vật lí ở THCS thì người giáo viên cần rèn cho
học sinh khả năng sử dụng các dụng cụ vật lí để lắp ráp và thao tác thí
nghiệm. Rèn cho học sinh kỹ năng quan sát các hiện tượng, quá trình vật lí
để thu thập thông tin, dữ liệu cần thiết và phân tích, xử lý các thông tin, số
liệu đó. Từ đó vận dụng những kiến thức để giải thích các hiện tượng vật lí
đơn giản thường gặp hoặc có thể đề xuất các dự đoán, phương án thí
nghiệm để kiểm tra dự đoán.
Để học sinh lắp ráp và thao tác tốt thí nghiệm bảo đảm mục tiêu thì
giáo viên dạy vật lí cần phải thực hành thành thục các thí nghiệm, biết cách
hướng dẫn học sinh tiến hành thí nghiệm. Đặc biệt phải nắm được những
điều chú ý trong từng thí nghiệm, những tình huống có thể xảy ra, các thủ
thuật để thông báo, hướng dẫn học sinh tiến hành thí nghiệm thành công.
II/ NHỮNG CHÚ Ý KHI HƯỚNG DẪN HỌC SINH LÀM

viên nhắc học sinh phải hết sức bảo đảm kỉ kuật, trật tự và cẩn thận vì nếu
đùa nghịch hoặc vô ý sẽ làm đổ đèn, nước nóng hoặc va vào các vật nóng
gây bỏng.
- Cho học sinh biết thuỷ ngân rất độc, gây ra bệnh ung thư và nó có
thể bay hơi ở nhiệt độ thường. Vì vậy phải rất cẩn thận, tuyệt đối không để
vỡ nhiệt kế thuỷ ngân.
- Khi tắt đèn cồn phải dùng nắp đậy vào ngọn lửa ở đèn. Tuyệt đối
không được thổi vào ngọn lửa vì có thể gây nổ rất nguy hiểm.
-Có thể sử dụng những vật liệu dễ kiếm để làm các thí nghiệm đơn
giản thông qua đó rèn luyện phương pháp tự nghiên cứu, giải quyết vấn đề
và các kỹ năng quan sát, đề ra giả thuyết, rút ra kết luận…Ví dụ, có thể
thay ống nghiệm, ống thuỷ tinh bằng những ống nhựa trong dễ kiếm (khi
làm thí nghiệm không có nguồn nhiệt). Nước đá, túi pôliêtilen, dây cao su,
các chất lỏng thường dùng hàng ngày, vỏ lon bia…là những vật liệu dễ
kiếm.
- Hướng dẫn học sinh vận dụng những kiến thức đã học ở tiểu học
hoặc những hiện tượng xảy ra thường xuyên trong hàng ngày để giải thích
các hiện tượng vật lí trong hí nghiệm. Ví dụ : các em đã biết được cảm
2
SKKN - Những chú ý khi hướng dẫn HS lớp 6 thực hành vật lí nhiệt học Nguyễn Văn Vũ
giác nóng, lạnh, nhiệt độ, các nguồn nhiệt, vai trò của nhiệt…hoặc đã học
về sự chuyển thể của nước, liên hệ để nghiên cứu sự chuyển thể của các
chất kết tinh. Hoặc dựa vào hiện tượng xảy ra hàng ngày như phơi quần áo
để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự bay hơi.
3/NHỮNG CHÚ Ý TRONG TỪNG THÍ NGHIỆM
THEO BÀI HỌC Ở SÁCH GIÁO KHOA :
BÀI 18: SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CHẤT RẮN.
-Trong thí nghiệm này do quả cầu đốt đến nhiệt độ cao có thể gây
bỏng nên giáo viên làm thí nghiệm.
- Khi được đốt nóng thì đường kính quả cầu tăng. Trước khi đốt

3
SKKN - Những chú ý khi hướng dẫn HS lớp 6 thực hành vật lí nhiệt học Nguyễn Văn Vũ
- Ở thí nghiệm 2 (so sánh sự nở ra của các chất lỏng khác nhau), có
thể điều chỉnh mức chất lỏng trong hai ống thuỷ tinh cho cao bằng nhau
bằng cách đậy chặt hoặc nới lỏng nút cao su trên bình một chút.
Nếu có điều kiện, giáo viên có thể cho học sinh làm thí nghiệm với
một bình nữa đựng dầu. Các dụng cụ sau khi thí nghiệm cần phải rửa sạch
nước màu hoặc dầu.
- Có thể đánh dấu mức nước trong ống bằng các quấn vào ống một
sợi chỉ màu hoặc sợi chun. Để dễ quan sát sự dịch chuyển của chất lỏng
trong ống, giáo viên có thể lắp vào mỗi ống 1 mảnh giấy trắng có chia vạch
(như hình 2.1).
BÀI 20: SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CHẤT KHÍ.
- Trong thí nghiệm này,chú ý là lượng không khí trong bình phải kín.
Nhiều lúc nút cao su cứng nên không sát cổ bình. Có thể làm kín cổ bình
bằng cách nhỏ vài giọt nước vào chỗ tiếp giáp giữa thành bình và nút .
Không nên làm kín bằng cách bôi mỡ hoặc va-dơ-lin vì khi làm xong sẽ
mất công rửa.
- Trước và khi thao tác thí nghiệm không nên cầm tay vào bình vì sẽ
làm bình nóng lên, lúc ta đặt bình lên bàn chuẩn bị làm thí nghiệm thì cột
nước màu trên ống sẽ chạy vào bình.
4
Hình 1
SKKN - Những chú ý khi hướng dẫn HS lớp 6 thực hành vật lí nhiệt học Nguyễn Văn Vũ
- Khi áp tay vào bình cầu thì cột nước màu chạy ra phía đầu ống thuỷ
tinh. Không nên để cột nước ra sát miệng ống mới bỏ tay ra vì bình còn
tiếp tục làm nóng không khí bên trong, cột nước sẽ chạy tuột ra ngoài.
- Nên dùng ống thuỷ tinh có đường kính 3mm là dễ thành công. Nếu
đường kính ống nhỏ hơn 3mm thì cột nước dịch chuyển nhanh, dễ chạy
tuột ra ngoài khi chỉ mới áp tay vào bình. Còn nếu đường kính ống nhỏ