VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN HOÀI NAM

ĐỊNH TỘI DANH CÁC TỘI XÂM PHẠM SỨC KHỎE CỦA
CON NGƯỜI THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
•••

TỪ THỰC TIỄN TỈNH BẮC NINH
Ngành: Luật Hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số: 8 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. PHẠM MINH TUYÊN


ANTT

An ninh trật tự

BLHS

Bộ luật Hình sự

BLTTHS

Bộ luật Tố tụng hình sự


Viện Kiểm sát nhân dân


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1: Thống kê diện tích, dân cư các đơn vị hành chính trên địa bàn tỉnh

1. Tính cấp thiết của đề tài
Quá trình giải quyết vụ án hình sự một cách công minh, khoa học, kịp thời,
đúng pháp luật, đảm bảo quyền con người là một nguyên tắc cơ bản của hoạt động tố
tụng hình sự ở Việt Nam. Quá trình này đòi hỏi sự tham gia của nhiều cơ quan khác
nhau được nhà nước trao quyền, thực hiện nhiều hoạt động khác nhau nhằm mục đích
cuối cùng là làm rõ bản chất của vụ án, không làm oan người vô tội, không bỏ lọt tội
phạm. Một trong những hoạt động giữ vai trò quan trọng trong quá trình tố tụng đó là
hoạt động định tội danh của các cơ quan THTT trong quá trình giải quyết vụ án hình
sự. Kết quả hoạt động định tội danh đúng là căn cứ để tiến hành các hoạt động tố tụng
khác, đồng thời tránh tình trạng oan sai trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử. Nghị
quyết số 49/NQ-TW ngày 02/06/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp
đến năm 2020 đã xác định phương hướng cải cách tư pháp: “Hoàn thiện chính sách
pháp luật hình sự phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa...hoàn thiện các thủ tục tố tụng tư pháp, bảo đảm tính đồng bộ, dân chủ, công
khai, minh bạch, tôn trọng và bảo vệ quyền con người ’’. Để thực hiện nhiệm vụ này,
một trong những nhiệm vụ quan trọng là phải tăng cường hiệu quả các hoạt động của
cơ quan THTT, trong đó định tội danh là một hoạt động giữ vai trò hết sức quan trọng.
Trong những năm gần đây, cùng với xu thế hội nhập, toàn cầu hóa, hoạt
động tội phạm trên cả nước nói chung và địa bàn tỉnh Bắc Ninh nói riêng,
diễn biến ngày càng phức tạp, có xu hướng ngày càng tăng cả về quy mô,
tính chất và mức độ phạm tội, nhất là các tội phạm liên quan đến trật tự an
toàn xã hội, trong đó tội phạm xâm phạm sức khỏe của con người xảy ra
phổ biến với nhiều phương thức, thủ đoạn mới, công cụ phương tiện mới,

địa bàn cụ thể, điển hình như: Luận văn thạc sĩ “Định tội danh đối với các tội xâm
phạm sở hữu theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Cà Mau” của tác giả
Nguyễn Việt Sử [28]; Luận văn “Định tội danh tội cướp tài sản theo pháp luật hình sự


Việt Nam từ thực tiễn Quận Đống Đa, thành phố Hà Nội” của tác giả Đỗ Tùng
Dương[11]; Luận văn “Định tội danh các tội xâm phạm sở hữu theo pháp luật hình sự
Việt Nam từ thực tiên huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương” của tác giả Trịnh Quốc
Thịnh[38]; luận văn “Định tội danh các tội xâm phạm sức khỏe của người khác từ thực
tiên tỉnh Quảng Ngãi” của tác giả Nguyễn Thanh Hà[18]....
Ngoài ra, còn có các công trình nghiên cứu thể hiện trên các bài viết trên các tạp
chí chuyên ngành nghiên cứu khoa học pháp lý, hội nghị, hội thảo, các số chuyên đề.
Những công trình nghiên cứu này chủ yếu được đăng trên các tạp chí chuyên ngành
pháp luật có uy tín như Tạp chí Tòa án nhân dân, Tạp chí Công an nhân dân, Tạp chí
Kiểm sát, Tạp chí Luật học, Tạp chí Khoa học pháp lý, Tạp chí Nhà nước và pháp luật,
Tạp chí Dân chủ và pháp luật.
Nhìn chung đây là những công trình nghiên cứu về lý luận định tội danh nói
chung cũng như hoạt động định tội danh với một số loại tội phạm cụ thể. Các bài viết
này thể hiện quan điểm đa chiều của các tác giả về vấn đề định tội danh. Tuy nhiên, quá
trình thu thập, sưu tầm và nghiên cứu tài liệu tác giả nhận thấy chưa có một công trình
nào nghiên cứu chuyên sâu, trực tiếp về định tội danh với các tội xâm phạm sức khỏe
của con người trong pháp luật hình sự Việt Nam trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận về định tội danh, cơ sở định tội danh
với các tội xâm phạm sức khỏe của con người; nghiên cứu thực trạng định tội danh của
các cơ quan tiến hành tố tụng trên địa bàn Bắc Ninh, từ đó đưa ra một số giải pháp nâng
cao hiệu quả hoạt động định tội danh trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

5.2 Các phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu chung của lĩnh vực khoa học xã
hội như: phương pháp hệ thống, thống kê, lịch sử, logic, phân tích, tổng hợp, so sánh,
dự báo phù hợp với từng nội dung nghiên cứu trong luận văn, trên cơ sở đó rút ra được
những kết luận có tính lý luận và thực tiễn.


- Các phương pháp nghiên cứu lý luận, phân tích, so sánh, bình luận, quy nạp,
diễn dịch ...được sử dụng trong chương 1 của luận văn nhằm tập trung làm rõ lý luận
chung về định tội danh các tội xâm phạm sức khỏe của con người.
- Các phương pháp nghiên cứu lý luận, phân tích, bình luận, quy nạp, diễn dịch,
suy luận logic, nghiên cứu bản án...được sử dụng trong chương 2 của luận văn nhằm
làm rõ thực tiễn định tội danh các tội xâm phạm sức khỏe của con người trên địa bàn
tỉnh Bắc Ninh.
- Các phương pháp dự báo, phân tích, suy luận logic, quy nạp, diễn dịch...được
sử dụng trong chương 3 nhằm đưa ra các giải pháp nhằm đảm bảo định tội danh đúng
các tội xâm phạm sức khỏe của con người trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Kết quả nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa quan trọng về phương diện lý luận
và thực tiễn, vì đây là công trình nghiên cứu đầu tiên và có hệ thống ở cấp độ một luận
văn thạc sĩ luật học về định tội danh một tội phạm cụ thể từ thực tiễn địa bàn tỉnh Bắc
Ninh. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đã đề xuất một số
giải pháp nâng cao hiệu quả định tội danh các tội xâm phạm sức khỏe của con người
trong giai đoạn xây dựng nhà nước pháp quyền và cải cách tư pháp hiện nay ở Việt
Nam. Bên cạnh đó, luận văn sẽ là một tài liệu tham khảo cần thiết và bổ ích cho các cán
bộ giảng dạy pháp luật, các nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên chuyên
ngành Luật trong quá trình nghiên cứu, giảng dạy, học tập.

7. Kết cấu của luận văn

pháp luật hình sự cũng như pháp luật tố tụng hình sự, và được tiến hành trên cơ sở các
chứng cứ, tài liệu thu thập được và các tình tiết thực tế của vụ án hình sự để xác định sự
phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện với các
dấu hiệu của CTTP tương ứng do luật hình sự quy định, nhằm đạt được sự thật khách
quan, tức là đưa ra sự đánh giá chính xác tội phạm về mặt pháp lý hình sự, làm tiền đề
cho việc cá thể hóa và phân hóa trách nhiệm hình sự một cách công minh, có căn cứ và
đúng pháp luật. [3, tr8].


Tiến sĩ Lê Văn Đệ cho rằng: “Định tội danh là việc xác định và ghi nhận về mặt
pháp lý sự phù hợp chính xác giữa các dấu hiệu của hành vi phạm tội cụ thể đã được
thực hiện bởi các dấu hiệu của CTTP được pháp luật hình sự quy định”.[16, tr12].
Theo GS.TS Võ Khánh Vinh thì: “Định tội danh là một dạng hoạt động nhận
thức, hoạt động áp dụng pháp luật hình sự nhằm đi tới chân lí khách quan được thực
hiện, nhận thức đúng nội dung quy phạm pháp luật hình sự quy định CTTP tương ứng
và mối liên hệ tương đồng giữa các dấu hiệu của CTTP với các tình tiết cụ thể của hành
vi phạm tội bằng các phương pháp và thông qua các giai đoạn nhất định”. [43, tr 6].
Mặc dù còn những điểm khác nhau, tuy nhiên, có thể thấy, điểm chung của các
nhà khoa học, nhà luật học khi bàn về khái niệm định tội danh chính là việc thừa nhận
hoạt động định tội danh là một hoạt động nhận thức, so sánh đối chiếu giữa giữa hành
vi xảy ra trên thực tế với các quy định của Bộ luật hình sự về một tội phạm cụ thể. Bởi
vì, mỗi tội phạm bao giờ cũng có những dấu hiệu đặc trưng nhất định và được luật hình
sự ghi nhận là dấu hiệu bắt buộc, giúp phân biệt tội phạm này với tội phạm khác. Sự
tổng hợp của các dấu hiệu này trong khoa học luật hình sự gọi là CTTP (cơ bản). Để
khẳng định một hành vi phạm tội người định tội danh phải chứng minh được hành vi
thực tế đã có đầy đủ các dấu hiệu của CTTP cơ bản hay chưa. Nói cách khác, chỉ khi
hành vi trên thực tế thỏa mãn các yếu tố cấu thành một tội phạm cụ thể thì khi đó mới
có cơ sở xác định tội danh đối với hành vi đó.
Từ sự phân tích trên, có thể hiểu: Định tội danh là hoạt động nhận thức, hoạt
động áp dụng pháp luật, trên cơ sở phân tích, đối chiếu, so sánh, kết luận các hành vi


Phân loại định tội danh các tội xâm phạm sức khỏe của con người Như

đã phân tích ở trên, bản chất hoạt động định tội danh nói chung và
định tội danh các tội xâm phạm sức khỏe của con người nói riêng chính là việc các chủ
thể định tội danh tiến hành hoạt động so sánh, đối chiếu nhằm làm rõ sự phù hợp của
các hành vi xảy ra trên thực tế với các quy định của Bộ luật hình sự về một tội phạm cụ
thể. Thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự, quá trình định tội danh các tội xâm phạm sức
khỏe của con người thường do các cơ quan THTT, những người THTT thực hiện, tuy
nhiên các nhà khoa học, các tác giả các công trình nghiên cứu, tác giả bài báo...trong
quá trình nghiên cứu của mình cũng tiến hành định tội danh đối với các tội phạm này


[43, tr23]. Căn cứ vào chủ thể tiến hành hoạt động định tội danh, có thể phân chia định
tội danh các tội xâm phạm sức khỏe của con người thành hai dạng:
Thứ nhất, định tội danh chính thức
Định tội danh chính thức là sự đánh giá về mặt nhà nước tính chất pháp lý hình
sự của một hành vi phạm tội cụ thể do các chủ thể được nhà nước ủy quyền thực hiện,
cụ thể đó chính là người có thẩm quyền trực tiếp tiến hành hoạt động tố tụng hình sự.
Chủ thể thực hiện hình thức định tội danh này là các cơ quan THTT (Cơ quan điều tra,
Viện Kiểm sát và Tòa án) mà trực tiếp là những người THTT. Các cơ quan này đại diện
cho Nhà nước đánh giá về mặt pháp lý hình sự đối với hành vi được thực hiện trên thực
tế có phải là tội phạm hay không, nếu là tội phạm thì là tội gì, theo điều luật nào của
BLHS; kết quả định tội danh của các cơ quan mang tính chất pháp lý đối với người thực
hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội, trên cơ sở đó làm phát minh quyền và nghĩa vụ
tương ứng giữa người phạm tội với các cơ quan THTT .
Thứ hai, định tội danh không chính thức
Định tội danh không chính thức là sự đánh giá không có tính chất pháp lý hình
sự của về một hành vi phạm tội cụ thể. Chủ thể thực hiện định tội danh này không nhất
thiết phải là những người nhất định nào nhưng thông thường họ là các nhà khoa học,

Thứ ba, định tội danh đúng các tội xâm phạm sức khỏe của con người sẽ giúp
cho việc điều tra, xử lý tội phạm có căn cứ, từ đó góp phần quan trọng vào công tác đấu
tranh phòng chống tội phạm nói chung và phòng chống các tội xâm phạm sức khỏe của
con người nói riêng. Việc định tội danh tội phạm nói chung và các tội xâm phạm sức
khỏe của con người nói riêng nếu sai sẽ dẫn đến việc quyết định hình phạt không phù
hợp, không tương xứng với tội phạm đã được thực hiện, làm giảm hiệu quả của hình
phạt; truy cứu trách nhiệm hình sự không đúng người đúng tội, thậm chí xâm phạm đến
quyền và tự do của công dân. Định tội danh sai sẽ không đảm bảo được tính có căn cứ
của bản án, làm mất lòng tin của nhân dân vào tính đúng đắn và nghiêm minh của bản
án từ đó làm giảm uy tín, hiệu lực của các cơ quan bảo vệ pháp luật và Tòa án, cũng
như giảm hiệu quả của cuộc đấu tranh phòng và chống tội phạm nói chung và tội phạm
xâm phạm sức khỏe của con người nói riêng.


1.2 Cơ sở pháp luật của định tội danh các tội xâm phạm sức khỏe của
con người trong pháp luật hình sự Việt Nam
1.2.1 Cơ sở pháp lý của định tội danh
1.2.1.1 Quy phạm pháp luật hình sự - cơ sở pháp lý của định tội danh
Trong quá trình định tội danh, các quy phạm pháp luật hình sự có ý
nghĩa quyết định và quan trọng nhất, đóng vai trò là cơ sở pháp lý trực tiếp của việc
định tội danh. Bởi vì, về bản chất, việc định tội danh là sự so sánh, đối chiếu xem hành
vi đã xảy ra trên thực tế có phù hợp với các quy phạm pháp luật hình sự hay không? Sở
dĩ có thể khẳng định như vậy được l à vì có những lý do như sau:
Thứ nhất, hiện nay Bộ luật Hình sự nước ta là nguồn trực tiếp là duy nhất ghi
nhận toàn bộ hệ thống các quy phạm pháp luật quy định về vấn đề tội phạm và hình
phạt. Các quy phạm này được áp dụng trong thực tiễn đấu tranh phòng và chống tội
phạm nói chung cũng như quá trình định tội danh và quyết định hình phạt nói riêng.
Thứ hai, bản chất của việc định tội danh suy cho cùng là so sánh đối chiếu và
kiểm tra để xác định xem hành vi nguy hiểm cho xã hội mà đối tượng đã thực hiện
trong thực tế khách quan có phù hợp với các dấu hiệu tương ứng của một tội phạm cụ

BLTTHS không trực tiếp đề cập đến vấn đề định tội danh nhưng đây là những căn cứ
không thể thiếu đảm bảo cho hoạt động định tội danh được chính xác, hiệu quả, tránh
oan sai trong quá trình các cơ quan, cá nhân được nhà nước trao quyền tiến hành hoạt
động này [20, tr14].
1.2.1.3 Cấu thành tội phạm - mô hình pháp lý của việc định tội danh
Cấu thành tội phạm là tổng hợp những dấu hiệu chung có tính đặc trưng cho một
loại tội phạm cụ thể được quy định trong luật hình sự. Nói cách khác, CTTP chính là
khái niệm pháp lý của một tội phạm cụ thể đã được quy định trong BLHS giúp chúng ta
phân biệt các tội phạm với nhau. Để giúp cho các cơ quan THTT định tội danh được
chính xác, các nhà khoa học pháp lý đã phân loại CTTP thành 4 yếu tố: khách thể của


tội phạm; chủ thể của tội phạm; mặt khách quan của tội phạm và mặt chủ quan của tội
phạm. Sự phân chia này làm cho chúng ta phân biệt được các loại tội phạm cụ thể khác
nhau mặc dù trên thực tiễn có nhiều tội phạm có những dấu hiệu trùng lặp [38, tr24]. Vì
vậy, những dấu hiệu đặc trưng của một CTTP cụ thể, có giá trị giúp cho những chủ thể
định tội danh phân biệt các tội phạm cụ thể và không bị nhầm lẫn giữa tội phạm này với
tội phạm khác. Như vậy, CTTP là cơ sở pháp lý cần và đủ để truy cứu trách nhiệm hình
sự người phạm tội, là căn cứ để Tòa án định tội danh và quyết định hình phạt với người
bị kết án. Bên cạnh đó, trong CTTP, còn có CTTP giảm nhẹ hoặc CTTP tăng nặng, do
đó trong quá trình định tội danh, các Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán và Hội
thẩm phải đánh giá chính xác các dấu hiệu của hành vi phạm tội cụ thể đối chiếu với
các dấu hiệu cơ bản của CTTP cũng như các cấu thành tăng nặng giảm nhẹ để định tội
danh cho đúng và phù hợp với khung hình phạt của tội danh được quy định trong Bộ
luật Hình sự.
1.2.2 Căn cứ pháp lý của định tội danh các tội xâm phạm sức khỏe của con
người theo pháp luật hình sự Việt Nam
1.2.2.1 Khái quát các tội xâm phạm sức khỏe của con người theo pháp luật hình
sự Việt Nam
Tội phạm xâm phạm sức khỏe người khác là một trong các nhóm tội phạm được

Khách thể của tội phạm là các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ và bị tội
phạm xâm hại. Khách thể của nhóm tội xâm phạm sức khỏe của con người chính là
quyền được tôn trọng và bảo vệ về sức khỏe. Khách thể trực tiếp của các tội xâm phạm
sức khỏe của con người là quyền bất khả xâm phạm, quyền được tôn trọng và bảo vệ về
sức khỏe của người bị hại cụ thể. Đối tượng tác động của nhóm tội này đó là những con
người cụ thể, những người có quyền được tôn trọng và bảo vệ vệ tính mạng sức khỏe,
những người đang sống đang tồn tại với tư cách là thực thể tự nhiên và xã hội.
b. Mặt khách quan của tội phạm


Mặt khách quan của tội phạm là mặt bên ngoài của tội phạm, gồm những biểu
hiện của tội phạm diễn ra hoặc tồn tại bên ngoài thế giới khách quan. Các dấu hiệu này
bao gồm hành vi khách quan; hậu quả và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu
quả. Trong đó, dấu hiệu hành vi khách quan là dấu hiệu không thể thiếu trong mọi
CTTP.
Hành vi khách quan của các tội phạm sức khỏe là những hành vi có tính chất gây
tổn hại cho sức khỏe của con người. Những hành vi đó có thể là hành động hoặc có thể
là không hành động; hậu quả của hành vi khách quan nói trên là những thiệt hại gây ra
cho quyền được tôn trọng và bảo vệ và sức khỏe thể hiện dưới dạng thiệt hại về thể chất
là thương tích hoặc tổn hại cho sức khỏe. Dấu hiệu hậu quả là dấu hiệu bắt buộc trong
CTTP của các tội quy định tại các điều (từ điều 134 đến điều 139 BLHS). Trong CTTP
quy định tại điều 140 BLHS (tội hành hạ người khác), dấu hiệu hậu quả không phải là
dấu hiệu bắt buộc.
Hầu hết các tội xâm phạm sức khỏe của con người đều là các tội có cấu thành
vật chất, nghĩa là dấu hiệu hậu quả là dấu hiệu bắt buộc trong mặt khách quan của
CTTP. Chính vì vậy, muốn xác định tội phạm, cần phải xác định mối quan hệ nhân quả
giữa hành vi và hậu quả. Đây là một trong những yêu cầu bặt buộc trong quá trình xác
định hành vi xâm phạm sức khỏe trên thực tế có phải là hành vi phạm tội hay không.
Đối với tội phạm được quy định tại Điều 140 BLHS năm 2015 (Tội hành hạ người
khác), dấu hiệu hậu quả không phải là dấu hiệu bắt buộc nên chỉ cần chứng minh hành

Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là hành
vi cố ý gây tổn hại cho sức khỏe người khác dưới dạng thương tích hoặc tổn thương
khác [39, tr166]. Dấu hiệu pháp lý của tội phạm này bao gồm:
- Mặt khách quan của tội phạm:
Hành vi khách quan: Đây là những hành vi có khả năng gây ra thương tích hoặc
gây tổn thương khác làm tổn hại đến sức khỏe của con người. Những hành vi đó có thể


được thực hiện với công cụ phương tiện phạm tội hoặc không có công cụ phương tiện
phạm tội hoặc có thể thông qua súc vật hay cơ thể người k h á c . . .
Hậu quả của tội phạm: Hậu quả mà CTTP tội này đòi hỏi là thương tích hoặc tổn
thương khác cho sức khỏe ở mức độ có tỷ lệ thương tật là 11% trở lên (đến 30%) hoặc
dưới tỉ lệ đó nhưng thuộc một trong các trường hợp nhất định, như: Dùng vũ khí, vật
liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người;
Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm; Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà
biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ; Đối
với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho
mình; phạm tội có tổ chức; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn; Trong thời gian đang bị giữ,
tạm giữ, tạm giam, đang chấp hành án phạt tù, đang chấp hành biện pháp tư pháp giáo
dục tại trường giáo dưỡng hoặc đang chấp hành biện pháp xử lý vi phạm hành chính
đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng hoặc đưa vào cơ sở cai
nghiện bắt buộc; thuê gây thương tích hoặc gây thương tích thuê;
có tính chất côn đồ; Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn
nhân. Các trường hợp này cũng chính là căn cứ để xác định hành vi phạm tội thuộc
CTTP cơ bản hay CTTP tăng nặng theo quy định tại Khoản 2, Khoản 3, Khoản 4 và
khoản 5 Điều 134 BLHS năm 2015.
- Mặt chủ quan của tội phạm
Lỗi của người phạm tội là lỗi cố ý. Có thể là lỗi cố ý trực tiếp hoặc là lỗi cố ý
gián tiếp. Người phạm tội có thể mong muốn hậu quả thương tích hoặc hậu quả tổn hại
cho sức khỏe nhưng cũng có thể chỉ chấp nhận hậu quả đó.

Có thể coi đây là một trong những trường hợp đặc biệt của hành ví cố ý gây
thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác [23, tr141]. Tuy nhiên, CTTP của
tội này có các dấu hiệu đặc trưng sau:
- Mặt khách quan của tội phạm


Hành vi khách quan: Hành vi gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của
người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh được hiểu như hành vi tội
phạm được quy định ở Điều 134, BLHS năm 2015. Đây là hành vi phạm tội trong trạng
thái tinh thần bị kích động mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân
đối với mình hoặc đối với người thân thích của mình; về hậu quả của tội phạm, CTTP
cơ bản của tội này yêu cầu mức độ tỷ lệ thương tật do hành vi phạm tội gây ra phải từ
31% đến 60%. Tuy nhiên, trong trường hợp phạm tội với nhiều người hoặc tỷ lệ tổn
thương cơ thể của một người từ 61% trở lên hoặc gây chết người thì người phạm tội sẽ
phải chịu TNHS theo CTTP tăng nặng được quy định tại Khoản 2 Điều 135 BLHS.
- Mặt chủ quan của tội phạm: Tội phạm này được thực hiện do cố ý, có thể là cố
ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp.
- Chủ thể của tội phạm là những người có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt
độ tuổi luật định
So với BLHS năm 1999, quy định về tội Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn
hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh tại BLHS
năm 2015 (Điều 135) không có sự thay đổi về dấu hiệu định tội định khung mà chỉ có
sự thay đổi về vấn đề quyết định hình phạt. Cụ thể, Khoản 1 bỏ hình phạt cảnh cáo và
hình phạt tù mà giữ lại hình phạt cải tạo không giam giữ và bổ sung hình phạt tiền.
c. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do
vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ
người phạm tội (Điều 136)
- Mặt khách quan của tội phạm
Hành vi khách quan của tội phạm này cũng là hành vi cố ý gây thương tích hoặc
gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tuy nhiên hành vi đó được thực hiện do vượt

gây tổn hại cho sức khỏe của người khác bằng cách dùng vũ lực ngoài những trường
hợp pháp luật cho phép trong khi thi hành công vụ; Hậu quả của tội phạm: là gây


thương tích hoặc tổn hại cho sức khỏe của người khác với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ
31% đến 60%. Cũng giống như ở tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức
khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (Điều 136, BLHS),
trường hợp phạm tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người
khác trong khi thi hành công vụ với 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể mỗi
người từ 31% trở lên hoặc với một người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của người đó từ
61% trở lên, phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già
yếu, ốm đau... thì sẽ phải chịu TNHS theo quy định tại Khoản 2, Điều 137(CTTP tăng
nặng).
- Mặt chủ quan của tội phạm: Tội phạm này được thực hiện do cố ý, có thể là cố
ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp.
- Chủ thể của tội phạm: Ngoài điều kiện là người có năng lực trách nhiệm hình
sự và đạt độ tuổi do luật quy định, chủ thể của tội phạm này còn đòi hỏi người phạm tội
phải là người đang thi hành công vụ.
đ. Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Điều
138)
Có thể hiểu, tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người
khác được hiểu là hành vi vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của
người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% thì phải chịu trách nhiệm hình
sự. So với quy định tại khoản 1 Điều 108 BLHS 1999 thì quy định tại khoản 1 Điều 138
nhẹ hơn (không còn quy định hình phạt tù) [39, tr169]..
- Mặt khách quan của tội phạm
Hành vi khách quan: Cũng giống như một số tội phạm trong nhóm tội xâm
phạm sức khỏe của con người khác, hành vi khách quan của tội phạm này là hành vi
gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác; Hậu quả của tội phạm:
là gây thương tích hoặc tổn hại cho sức khỏe của người khác với tỷ lệ thương tật từ