MỞ ĐẦU
I.

Tính cấp thiết

Gia đình là tế bào, là hình ảnh thu nhỏ của xã hội. Gia đình là cái nôi
đầu tiên nuôi dưỡng tâm hồn và nhân cách của con người. Quan hệ gia đình
giữa vợ với chồng, cha mẹ với con cái, anh em với nhau là quan hệ tình cảm
thiêng liêng, ấm áp. Gia đình là tổ ấm của mỗi cá nhân, là nơi thỏa mãn họ về
các nhu cầu về vật chất và tinh thần, bảo vệ họ trước những căng thẳng của
cuộc sống. Nhưng ngày nay có phải gia đình nào cũng được ấm no và hạnh
phúc như vỏ bọc bên ngoài của nó mà bạo lực gia đình đang là vấn đề nổi
cộm trong xã hội. Nó đang là vấn đề mang tính chất toàn cầu và xảy ra ở hầu
hết tất cả các nước trên thế giới trong đó có Việt Nam.
Theo Nghiên cứu quốc gia về Bạo lực Gia đình đối với phụ nữ ở Việt
Nam được Chính phủ Việt Nam và Liên Hợp Quốc công bố ngày
25/11/2010 cứ ba phụ nữ có gia đình hoặc đã từng có gia đình thì có một
người (34%) cho biết họ đã từng bị chồng mình bạo hành thể xác hoặc tình
dục. Số phụ nữ có hoặc từng có gia đình hiện đang phải chịu một trong hai
hình thức bạo hành này chiếm 9 phần trăm.Nếu xem xét đến cả ba hình thức
bạo hành chính trong đời sống vợ chồng – thể xác, tình dục và tinh thần, thì
có hơn một nửa (58%) phụ nữ Việt Nam cho biết đã từng là nạn nhân của ít
nhất một hình thức bạo lực gia đình kể trên. Các kết quả nghiên cứu cũng cho
thấy khả năng phụ nữ bị chồng mình lạm dụng nhiều hơn gấp ba lần so với
khả năng họ bị người khác lạm dụng. Các số liệu mới được đưa ra đã nêu bật
một thực trạng là đa số phụ nữ Việt Nam đều có nguy cơ tiềm tàng bị bạo lực
gia đình ở một hay một vài thời điểm nào đó trong cuộc sống của họ. Tại một
số vùng ở Việt Nam, cứ mười phụ nữ thì có bốn người nhận thấy gia đình
không phải là nơi an toàn đối với họ. Ví dụ, ở vùng Đông Nam Bộ, 42 phần
trăm phụ nữ cho biết họ đã từng bị chồng mình bạo hành thể xác hoặc tình
dục. Tuy nhiên, mặc dù có sự khác biệt giữa các vùng miền, khu vực, nhưng

nói về vấn đề này. Nhưng các bài báo đưa tin về vấn đề này một cách trực tiếp

1


hay gián tiếp, nhìn thẳng vào thực tế vấn đề hay né tránh, để tìm hiểu thực
trạng của báo chí Việt Nam nói về vấn về bạo lực gia đình, chúng tôi đã lựa
chọn đề tài: Báo chí Việt Nam và vấn đề bạo lực gia đình( nghiên cứu trên
các báo Afamily.vn, Giadinh.net, báo Phụ nữa Việt Nam và báo Gia đình và
xã hội).
II. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
1. Mục đích nghiên cứu
- Tìm hiểu thực trạng, nội dung, cách thể hiện các bài báo được đưa tin
về bạo lực gia đình trên báo mạng (Afamily.vn và Giadinh.net) và trên báo
viết ( báo Phụ nữa Việt Nam và báo Gia đình và xã hội).
- Phân tích thông điệp truyền thông về bạo lực gia đình trong xã hội
nhằm đưa ra đánh giá về cách hai loại báo trên đưa tin về vấn đề này.
- Đưa ra một số khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của công tác
tuyên truyền trên hai loại báo là báo mạng và báo viết đối với phóng viên và
người quản lý trong các lĩnh vực truyền thông về phòng chống bạo lực gia
đình trong xã hội.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Phân tích các khía cạnh, các mặt của bạo lực gia đình thông qua các
tin bài được đăng tải trên hai loại báo mạng (Afamily.vn và giadinh.net) và
trên báo viết(, báo Phụ nữa Việt Nam và báo Gia đình và xã hội) để so sánh
với nghiên cứu thực nghiệm, những vấn đề nào được đề cập đến nhiều, vấn đề
nào chưa được đề cập của bạo lực gia đình.
- Từ các phân tích nói trên, tác giả đưa ra một số khuyến nghị để nhằm
tăng cường phòng chống bạo lực gia đình trong các gia đình và xã hội đối với
giới truyền thông đặc biệt là các phóng viên và các nhà quản lý trong lĩnh vực

nào trên hai loại báo mạng và báo viết?
V. Giả thuyết nghiên cứu
- Báo chí Việt nam hoạt động khá mạnh trong việc đưa các tin bài liên
quan đến vấn đề bạo lực gia đình.
- Các bài báo thường chú trọng đến việc đưa ra các câu chuyện về gia
đình có bạo lực chứ không chú trọng đến việc đưa ra nguyên nhân, các giải
pháp khuyến nghị để chấm dứt tình trạng bạo lực gia đình này.
- Khuôn mẫu về bạo lực gia đình chủ yếu được đề cập trong các bài
viết đó là người chồng có hành vi bạo lực đối với người vợ của mình.
- Báo viết đưa tin về vấn đề bạo lực gia đình nhiều hơn báo mạng cả
về số lượng và chất lượng.
3


- Những bài viết được đăng bởi các chuyên gia tâm lý, luật sư thì có
những phân tích sâu về bạo lực gia đình so với các bài viết được đăng bởi các
tác giả khác.
VI. Khung nghiên cứu
Chính sách của Đảng, nhà nước về truyền
thông báo chí

Nội dung bài viết
Bạo lực gia đình
Tội phạm, vụ án
Sức khỏe tình dục
Lối sống
Chất lượng bài viết
Nội dung
Độ sâu của bài viết


đó là báo Phụ nữ Việt Nam và báo Gia đình và xã hội.
Trong đó các số báo của 4 tờ báo này được lựa chọn theo tiêu chí ngẫu
nhiên nhưng theo tỷ lệ nội dung phong phú bao gồm các bài viết về nhiều chủ
đề khác nhau, những khía cạnh của bạo lực gia đình. Lựa chọn thể loại báo
chí là tin bài, bài viết, sự kiện và bình luận, chuyên mục tâm sự, tư vấn, tình
yêu hôn nhân và chuyện gia đình.
Các bài viết trên các tờ báo được tập hợp, đọc, đối chiếu và phân tích
chủ yếu là bằng phương pháp định lượng. Bên cạnh đó có kết hợp cả phân
tích định tính.
Tất cả các bài báo có liên quan, đề cập tới bạo lực gia đình trong
khoảng thời gian nghiên cứu từ tháng 12/2014 đến tháng 4/2015 đều được sưu
tầm và lựa chọn.
Phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên hệ thống được sử dụng nhằm lựa
chọn ra 160 bài viết để phân tích, mỗi tờ báo chọn lấy 40 bài. Đối với báo in
chọn 1 tuần 2 số, đối với báo mạng chọn 1 tuần 2 bài.
5


Trong trường hợp có những bài viết trùng nhau hoàn toàn cả về nội
dung được đăng tải trên các báo khác nhau thì sẽ chọn ngẫu nhiên ra một bài
trong một báo bất kỳ, không lấy tất cả những báo trùng nhau hoàn toàn trong
nghiên cứu. Trong trường hợp có những bài đăng giống nhau một phần hoặc
giống nhau tiêu đề nhưng nội dung khác nhau, cách phân tích và bình luận
khác nhau thì đều được chọn trong mẫu nghiên cứu.
Việc phân tích các bài báo có liên quan đến vấn đề bạo lực gia đình còn
cho thấy động cơ và mục đích của các nhà truyền thông đối với các sự kiện xã
hội được phản ánh trên báo chí Việt Nam.
IX. Ý nghĩa khoa học và thực tiền của nghiên cứu
1) Ý nghĩa khoa học
Đề tài góp phần hệ thống lại những vấn đề lý luận và truyền thông về

4 Tên bài báo có phản ánh được nội dung bài báo không?
1. Không phản ánh

2. Phản ánh một phần nhỏ

3. Phản ánh phần lớn

4. Phản ánh nội dung bài viết

5. Tên tác giả( viết cụ thể)

...Không đề cập

6. Nguồn đăng tải
1. Nhà báo

3. Nhà nghiên cứu

2. Độc giả

4. Khác/ KXĐ

7. Ngày đăng tải ( ghi cụ thể ngày tháng năm) ....................................
8. Chuyên mục .....................................................................................
9. Thể loại bài viết ................................................................................
1. Tin bài

3. Sự kiện và bình luận

2. Phóng sự


6.Khác/ KXĐ

12. Mục đích đăng tải
1. Giáo dục tư vấn

4. Phổ biến pháp luật

2. Răn đe hành vi bạo lực

5. Khác/ KXĐ

3. Chia sẻ thông tin
13. Ngôn ngữ mô tả bạo lực gia đình
1. Khách quan

4. Lên án gay gắt

2. Cường điệu hóa

5. Khoa học

3. Coi bạo lực là bình thường

6. Khác

14. Bài viết có hình ảnh minh họa không?
1. Có

2. Không(chuyển sang phần B)

3. Minh họa bạo lực về tinh thần

8


4. Minh họa về bạo lực tình dục
5. Minh họa về kiểm soát kinh tế
6. Minh họa về kiểm soát xã hội
7. Khác/KXĐ
B. NHẬN DIỆN CHUNG VỀ BẠO LỰC GIA ĐÌNH
1. Bài viết có đưa ra khái niệm bạo lực gia đình không?
1. Có

2. Không (chuyển câu 3)

2. Khái niệm đưa ra có đề cập đế nguồn trích dẫn không?
1. Có trích dẫn nguồn rõ ràng
2. Trích dẫn ý kiến của bác sỹ, nhà nghiên cứu
3. Trích dẫn ý kiến của chuyên gia tư vấn tâm lý
4. Trích dẫn ý kiến của người làm công tác xã hội
5. Tự tác giả đưa ra khái niệm
6. Không trích dẫn nguồn
7. Khác/KXĐ
3. Khuôn mẫu bạo lực trong gia đình (chọn nhiều phương án)
1. Chồng có hành vi bạo lực với vợ
2. Vợ có hành vi bạo lực với chồng
3. Bố/mẹ có hành vi bạo lực với con cái
4. Con có hành vi bạo lực với bố/mẹ
5. Ông/bà có hành vi bạo lực với cháu
6. Cháu có hành vi bạo lực với ông/bà

4. Nhẹ

2. Nặng

5. Rất

nhẹ
3. Trung bình 6. KXĐ
1 2 34 5 6

1. Bạo hành thân thể

1

2

1.1 . Đánh/ đá/ đạp

1

2

1

2 34

5

6


1

2

1

2 34

5

6

1.5. Dùng xăng, cồn

1

2

1

2 34

5

6

1.6. Giết người

1


1

2 34

5

6

10


2.1. Chiến tranh lạnh, phớt lờ

1

2

1

2 34

5

6

2.2. Lăng mạ, xúc phạm danh dự,

1

2


1

2 34

5

6

2.5. Ngăn cản, cấm đoán, bắt làm

1

2

1

2 34

5

6

theo ý mình
2.6. Ngăn cản, việc thực hiện

1

2


6

1

2

1

2 34

5

6

anh chị em với nhau
2.10. Khác

1

2

1

2 34

5

6

3. Bạo lực kinh tế

1

2

1

2 34

5

6

đình lao động quá sức
3.3. Kiểm soát thu nhập, tài chính

1

2

1

2 34

5

6

của thành viên trong gia đình
3.4. Gia đình chồng/vợ kiểm soát



1

2

1

2 34

5

6

năng
3.6. Khác

1

2

1

2 34

5

6

4.


1

2

1

2 34

5

6

4.2.Cưỡng hiếp, bắt ép quan hệ tình

1

2

1

2 34

5

6

dục
4.3. Ép sinh thêm con trai

1

2

1

2 34

5

6

1

2

1

2 34

5

6

cản trở hôn nhân tự nguyện
4.6 Khác

7. Hành vi bạo lực trong bài viết có được đưa ra pháp luật không?
1. Có

2. Không


3. Không tìm thấy chứng cứ rõ ràng
10. Bài viết thể hiện
1.Sự dung túng cho hành vi bạo lực
2. Lên án và ngăn chặn hành vi bạo lực
3. Bạo lực gia đình là vấn đề riêng tư, mỗi gia đình tự giải quyết
4. Bạo lực gia đình là vấn đề xã hội cần có sự tham gia của cộng
đồng
5. Khuyến khích, cố xúy cho hành vi bạo lực
6. Khác
11. Hậu quả gây ra của bạo lực gia đình
1. Không để lại hậu quả gì
2. Gây tổn thương về sức khỏe và thể xác
3. Gây tổn thương về tâm lý, tình cảm
4. Ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách của trẻ
5. Thiệt hại về kinh tế gia đình
6. Làm mất trật tự, an ninh trong cộng đồng
7. Ly thân/Ly hôn
8. Khác/KXĐ
C. CHÂN DUNG NGƯỜI GÂY RA BẠO LỰC
1. Bài viết có công bố danh tính của của người gây bạo lực không?
1. Có

2. Không ( chuyển câu C8)

2. Nếu có thì công bố
1. Tên thật

3. Thay tên nhưng không rõ tên cụ thể

2. Tên khác hoàn toàn


7. Nghề khác

4. Giáo viên

8. KXĐ

5. Cán bộ công chức
6. Người gây bạo lực từng là người
1. Người bình thường
2. Phạm pháp: cướp của
3. Phạm pháp: giết người
4 .Phạm pháp: buôn bán phụ nữ trẻ em
5. Phạm pháp:buôn bán ma túy
6. Khác/KXĐ
7. Tình trạng hôn nhân của người gây bạo lực
1. Có vợ/ chồng

3. Ly hôn/ ly thân

2. Góa vợ/ chồng

4. Chưa lập gia đình

5. Không xác định
8. Bài viết có đề cập đến nhận thức của người gây bạo lực không?
1. Có

2. Không( chuyển câu C11)



2. Người chồng

5. Khác/ KXĐ

3. Con cái
2. Bài viết có công bố danh tính của người bị bạo lực không?
1. Có

2. Không( chuyển câu D8)

3. Nếu có thì công bố
1. Tên thật

3. Thay tên nhưng không rõ tên cụ thể

2. Tên khác hoàn toàn

4. Không đề cập

3. Nơi cư trú của người bị bạo lực
1. Thành thị

2. Nông thôn

3.KXĐ

4. Giới tính của người bị bạo lực
1. Nam


1. Có vợ/ chồng

3. Ly hôn/ ly thân
16


2. Góa vợ/ chồng

4. Chưa lập gia đình

5. Không xác định
8. Bài viết có đề cập đến nhận thức của người bị bạo lực không?
1. Có

2. Không( chuyển câu C11)

9. Nếu có thì họ nhận thức như thế nào về hành vi bạo lực?
1. Cho rằng đó là hành vi đúng đắn
2. Biết đó là hành vi sai trái, vi phạm pháp luật
10. Bài viết có đề cập đến thời gian nạn nhân bị bạo lực không?
1. Có 2. Không
11. Thái độ của nạn nhân được đề cập đến trong bài viết là
1. Chấp nhận hành vi bạo lực
2. Không chấp nhận hành vi bạo lực
12. Nếu không chấp nhận hành vi bạo lực thì hành vi phản kháng
của họ là gì?
1. Gây căng thẳng

5. Phản kháng bằng vũ lực



2. Người gây ra bạo lực

6. Chuyên gia, nhà tâm lý

17


3. Hàng xóm, người thân

7. Nhà báo

4. Bác sỹ

8. Khác/KXĐ

15. Bài viết có đề cập đến cơ sở giúp đỡ nạn nhân không?
1. Có

2. Không

16. Cơ sở giúp đỡ là
1. Công an

5. Đoàn thanh niên

2. Tòa án

6. Chuyên gia tâm lý, tư vấn



2. Báo viết

2. Tên báo
1. Gia đình và xã hội
2. Phụ nữ Việt Nam
3. Afamily.vn
4. Giadinh.net
3. Tên bài báo (cụ thể) ..........................................................................
4 Tên bài báo có phản ánh được nội dung bài báo không?
1. Không phản ánh

2. Phản ánh một phần nhỏ

3. Phản ánh phần lớn

4. Phản ánh nội dung bài viết

5. Tên tác giả( viết cụ thể)

...Không đề cập

6. Nguồn đăng tải
1. Nhà báo

3. Nhà nghiên cứu

2. Độc giả

4. Khác/ KXĐ

11. Chủ đề phụ được đề cập đến trong bài viết
1. Bạo lực gia đình

3. Sức khỏe tình dục

5. HIV...............

2. Tội phạm, vụ án

4. Lối sống

6.Khác/ KXĐ

12. Mục đích đăng tải
1. Giáo dục tư vấn

4. Phổ biến pháp luật

2. Răn đe hành vi bạo lực

5. Khác/ KXĐ

3. Chia sẻ thông tin
13. Ngôn ngữ mô tả bạo lực gia đình
1. Khách quan

4. Lên án gay gắt

2. Cường điệu hóa



5.Ông bà,cha mẹtrong gia đình

3. Chuyên gia tâm lý, tư vấn

6. Khác/KXĐ

18. Nội dung bức ảnh muốn đề cập
1. Mô tả chân dung nhân vật trong bài viết
2. Minh họa bạo lực về thể chất/ thân thể
3. Minh họa bạo lực về tinh thần
4. Minh họa về bạo lực tình dục
5. Minh họa về kiểm soát kinh tế
6. Minh họa về kiểm soát xã hội

20


7. Khác/KXĐ
B. NHẬN DIỆN CHUNG VỀ BẠO LỰC GIA ĐÌNH
1. Bài viết có đưa ra khái niệm bạo lực gia đình không?
1. Có

2. Không (chuyển câu 3)

2. Khái niệm đưa ra có đề cập đế nguồn trích dẫn không?
1. Có trích dẫn nguồn rõ ràng
2. Trích dẫn ý kiến của bác sỹ, nhà nghiên cứu
3. Trích dẫn ý kiến của chuyên gia tư vấn tâm lý
4. Trích dẫn ý kiến của người làm công tác xã hội

9. Khác
10. KXĐ
6. Phân loại và mức độ bạo lực gia đình
Mức độ
Phân loại và biểu hiện của bạo lực
gia đình

1. Rất nặng
1.Có 2.Không

4. Nhẹ

2. Nặng

5. Rất

nhẹ
3. Trung bình 6. KXĐ
1 2 34 5 6

1. Bạo hành thân thể

1

2

1.1 . Đánh/ đá/ đạp

1


1

2 34

5

6

1.4. Bóp cổ

1

2

1

2 34

5

6

1.5. Dùng xăng, cồn

1

2

1


5

6

2. Bạo lực tinh thần

1

2

1

2 34

5

6

2.1. Chiến tranh lạnh, phớt lờ

1

2

1

2 34

5


5

6

thường xuyên về tâm lý
2.4. Ngoại tình

1

2

1

2 34

5

6

2.5. Ngăn cản, cấm đoán, bắt làm

1

2

1

2 34

5

1

2

1

2 34

5

6

1

2

1

2 34

5

6

anh chị em với nhau
2.10. Khác

1

2


2 34

5

6

gia đình
3.2. Cưỡng ép thành viên trong gia

1

2

1

2 34

5

6

đình lao động quá sức
3.3. Kiểm soát thu nhập, tài chính

1

2

1


2 34

5

6

quyền, nghĩa vụ trong gia đình giữa
ông bà và cháu
2.8. Ngăn cản, việc thực hiện
quyền, nghĩa vụ trong gia đình giữa
cha, mẹ và con
2.8. Ngăn cản, việc thực hiện
quyền, nghĩa vụ trong gia đình giữa
vợ và chồng
2.9. Ngăn cản, việc thực hiện
quyền, nghĩa vụ trong gia đình giữa

tài sản riêng của người khác trong

năng

23


3.6. Khác

1

2


1

2 34

5

6

4.2. Quấy rối tình dục

1

2

1

2 34

5

6

4.2.Cưỡng hiếp, bắt ép quan hệ tình

1

2

1

2 34

5

6

pháp tránh thai
4.5. Cưỡng ép kết hôn/ly hôn hoặc

1

2

1

2 34

5

6

1

2

1

2 34

5

1. Người bị bạo hành tha thứ

4. Chạy trọt

2. Người bạo hành xin lỗi đối phương

5. Khác/Không rõ ràng

3. Không tìm thấy chứng cứ rõ ràng
10. Bài viết thể hiện
1.Sự dung túng cho hành vi bạo lực
24