1.MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài.
Trong dạy học ngày nay, việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực vào
giảng dạy theo chuẩn kiến thức, kĩ năng là một trong những biện pháp góp phần
đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo. Khắc phục cơ bản lối truyền thụ
một chiều, phát huy tính tích cực, sáng tạo, hợp tác, giảm thời gian lí thuyết,
tăng thời gian tự học, tự tìm hiểu cho học sinh, gắn bó chặt chẽ giữa học lí
thuyết và thực hành, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác
động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học
sinh.
“ Đổi mới phương pháp dạy học” để phát huy được tính tích cực, chủ
động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm từng lớp học, từng môn học
là nhiệm vụ “ Sống còn” của mỗi người giáo viên.
Môn GDCD ở trường THCS có tầm quan trọng đặc biệt, môn học này góp
phần hình thành thế giới quan lành mạnh ở học sinh, giúp học sinh biết phân biệt
lẽ phải, trái; biết tôn trọng bản thân và tôn trọng người khác; biết sống trung
thực, khiêm tốn, dũng cảm, biết yêu thương và vị tha.
Đặc biệt, những kiến thức của môn giáo dục công dân giúp học sinh hình
thành những kỹ năng sống cơ bản để vững vàng bước vào đời: ý thức tổ chức kỷ
luật, có thái độ đúng đắn trong việc nhận thức và chấp hành pháp luật.
Với vị trí và vai trò quan trọng như vậy. Tuy nhiên, môn GDCD vẫn bị coi
là môn học khó, khô và khổ. Nhiều giáo viên chỉ dạy qua loa, chiếu lệ; còn học
sinh thì coi thường môn học. Vì vậy, đòi hỏi mỗi giáo viên dạy bộ môn phải có
những phương pháp thích hợp để tạo hứng thú cho học sinh trong các giờ học.
Để mỗi giờ học không còn là “nỗi khổ” cho cả thầy và trò.
Xuất phát từ vai trò của bộ môn, thời gian qua bộ giáo dục và đào tạo
cũng đã có nhiều biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn. Ban
hành hưỡng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức – kĩ năng, đưa ra một số kĩ thuật dạy
học tích cực có thể sử dụng trong dạy- học môn GDCD ở trường THCS....Qua
việc áp dụng những kĩ thuật dạy học tích cực vào bài dạy, tôi thấy có hiệu quả,
tạo được hứng thú cho học sinh trong các bài học. Vì vậy tôi mạnh dạn lựa chọn

Học sinh lớp 7Ao trường THCS Thị trấn Yên Cát.
Kỹ thuật “các mảnh ghép” là kĩ thuật dạy học mang tính hợp tác, kết
hợp giữa cá nhân, nhóm và liên kết giữa các nhóm nhằm giải quyết một nhiệm
vụ phức hợp, kích thích sự tham gia tích cực cũng như nâng cao vai trò của cá
nhân trong quá trình hợp tác.
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để xây
dựng cơ sở thực tiễn của đề tài như:
Phương pháp điều tra: Điều tra quan điểm, thái độ của học sinh về môn
học GDCD THCS, cách học dễ nhớ, dễ thuộc của học sinh.Trưng cầu ý kiến của
học sinh về cách dạy học GDCD của bản thân.
Phương pháp tổng kết kinh nghiệm GD;phương pháp nghiên cứu xem xét
lại những thành quả của hoạt đông thực tiễn trong quá khứ để rút ra những kết
luận bổ ích cho thực tiễn và cho khoa học. Tổng kết kinh nghiệm thường thường
hướng vào nghiên cứu diễn biến và nguyên nhân của các sự kiện và nghiên cứu
giải pháp thực tiễn đã áp dụng để tìm ra các giải pháp hoàn hảo nhất.
Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động;
Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm.
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm tới giáo dục nói
chung và vấn đề đổi mới phương pháp dạy học trong trường trung học nói riêng.
Vấn đề này đã được đề cập nhiều lần trong các văn kiện đại hội Đảng, luật giáo
dục. Đặc biệt, văn bản số 242- KL/TW ngày 15/4/2009 thông báo kết luận của
Bộ chính trị về tiếp tục thực hiện nghị quyết Trung ương 2 (Khóa VIII) chỉ rõ:
2

2


hướng dẫn hoạt động. Lựa chọn và vận dụng những nội dung và phương pháp
dạy học giúp cho từng học sinh biết hành động và tích cực tham gia các chương
trình hành động của cộng đồng, thực hiện thầy chủ đạo, trò chủ động- Đây cũng
chính là mục tiêu của quá trình đổi mới phương pháp trong dạy học nói chung,
môn GDCD nói riêng .
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Tại Hội thảo “Đánh giá hiệu quả dạy học môn GDCD tháng 04/2009”, Bộ
Giáo Dục và Đào tạo đã có nhận định sau:“Giáo viên dạy môn GDCD đã có
nhiều cố gắng trong việc đổi mới phương pháp dạy học.Tuy nhiên, hiện tượng
dạy học lệ thuộc vào sách giáo khoa và sách giáo viên còn phổ biến.Việc rèn
luyện kỹ năng, giáo dục thái độ và hành vi của học sinh trong dạy học môn
GDCD thực hiện chưa đạt được yêu cầu đề ra của chương trình. Nhiều nơi chủ
yếu chỉ sử dụng các thiết bị dạy học môn học tối thiểu do Bộ quy định, chưa
3

3


quan tâm đến việc tự làm thiết bị, đồ dùng dạy học. Nhiều cấp quản lý chưa thực
sự quan tâm đến môn GDCD, vẫn xem đó là môn học phụ, nên chưa tạo điều
kiện để giáo viên GDCD nâng cao chất lượng dạy học…”
Thật vậy, nhận thức của đa số giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học
là đúng nhưng chưa đầy đủ vị trí, vai trò môn học, còn xem nhẹ, cải tiến các
phương pháp còn chậm, vận dụng chưa đa dạng, kết hợp chưa hiệu quả, ngại đổi
mới vì không muốn mất nhiều thời gian, công sức đầu tư cho việc chuẩn bị giờ
dạy. Giáo viên giảng dạy vận dụng phương pháp hiệu quả còn thấp, sử dụng
hình thức còn đơn điệu, chưa phù hợp với bài học,với thực tiễn, với đối tượng
học sinh địa phương.Thực hiện phương pháp dạy theo mô hình lấy học sinh làm
trung tâm chưa rõ ràng.Vận dụng các yếu tố trực quan để kích thích người học
chưa thật sự sinh động. Học sinh lĩnh hội kiến thức còn nhàm chán.


4


Kết quả khảo sát thực hiện trên lớp 7A0 năm học 2016-2017 trước khi
thực nghiệm đề tài SKKN.

Không thích học giờ
GDCD
Hiểu ít, không hiểu bài
SL
%
SL
%
SL
%
18
11
61,1
5
27,8
2
11,1
Từ thực trạng trên, để việc dạy học môn Giáo dục công dân ở trường
THCS đạt kết quả cao hơn, tôi sử dụngkỹ thuật các mảnh ghép khi dạy bài :
“Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên” GDCD 7 nhằm tạo hứng thú cho
học sinh và xin mạnh dạn trình bày trong phạm vi đề tài SKKN này.
2.3.Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1. Xác định nội dung và chuẩn bị của giáo viên khi sử dụng kỹ
thuật mảnh ghép.


Kết quả thu được
Hơi thích học giờ GDCD
Hiểu bài

5


Khi thảo luận nhóm phải đảm bảo mỗi thành viên trong từng nhóm đều trả lời
được tất cả các câu hỏi trong nhiệm vụ được giao và trở thành chuyên gia của
lĩnh vực đã tìm hiểu và có khả năng trình bày lại câu trả lời của nhóm ở vòng 2.
Vòng 2: Nhóm mảnh ghép
Hình thành nhóm mới khoảng từ 3-6 người (bao gồm 1-2 người từ nhóm
1; 1-2 từ nhóm 2; 1-2 người từ nhóm 3…), gọi là nhóm mảnh ghép.
Các câu hỏi và câu trả lời của vòng 1 được các thành viên trong nhóm
mới chia sẻ đầy đủ với nhau.
Khi mọi thành viên trong nhóm mới đều hiểu, được tất cả nội dung ở
vòng 1 thì nhiệm vụ mới sẽ được giao cho các nhóm để giải quyết (lưu ý nhiệm
vụ mới này phải gắn liền với kiến thức thu được ở vòng 1)
Các nhóm mới thực hiện nhiệm vụ trình bày và chia sẻ kết quả.

Một số lưu ý khi tổ chức dạy học theo kỹ thuật các mảnh ghép:
- Đảm bảo những thông tin từ các mảnh ghép lại với nhau có thể hiểu
được bức tranh toàn cảnh của một vấn đề và là cơ sở để giải quyết một nhiệm vụ
phức hợp ở vòng 2.
- Các chuyên gia ở vòng 1 có thể có trình độ khác nhau, nên cần xác
định yếu tố hỗ trợ kịp thời để tất cả mọi chuyên gia có thể hoàn thành nhiệm vụ
ở vòng 1, chuẩn bị cho vòng 2.
- Số lượng mảnh ghép không nên quá lớn để đảm bảo các thành viên có
thể truyền đạt lại kiến thức cho nhau.

nhiễm môi trường.
II. PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP
Phương tiện: SGK, SGV GDCD 7, Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức
kỹ năng GDCD Trung học cơ sở,tranh ảnh, tài liệu, vidieo, thông tin về tình
trạng môi trường và tài nguyên thiên nhiên,máy chiếu.
Phương pháp: Phương pháp thảo luận nhóm, Phương pháp kích thích tư
duy+ Kỹ thuật mảnh ghép.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG CHỦ YẾU:
1. Ổn định tổ chức.
2.Kiểm tra bài cũ:
1. Hãy nêu các quyền và bổn phận của trẻ em?
2. Bản thân em đã thực hiện quyền và bổn phận của mình như thế nào ?
3. Bài mới
Em biết gì về tình hình môi trường và tài nguyên thiên nhiên ở nước ta
hiện nay?chúng ta có trách nhiệm gì với môi trường và tài nguyên thiên nhiên,
bài học hôm nay cô và các em sẽ cùng tìm hiểu về vấn đề này.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
NỘI DUNG CHÍNH
7

7


Hoạt động 1 : Tìm hiểu các yếu tố
của môi trường và tài nguyên thiên
nhiên.
a) Mục tiêu: Giúp học sinh tìm hiểu
các yếu tố của môi trường.
b) Cách tiến hành:
Cho hs quan sát tranh vẽ môi trường tự

môi trường, tài nguyên thiên nhiên.
a) Mục tiêu: Giúp học sinh tìm hiểu
các yếu tố của môi trường.
b) Cách tiến hành:
GV: Em hiểu thế nào là môi trường?
HS: Trả lời, HS khác nhận xét.
GV: Nhấn mạnh: đây là môi trường
sống có tác động đến sự tồn tại, phát
triển của con người.
GV: Em hiểu thế nào là tài nguyên
thiên nhiên?
HS: Trả lời, HS khác nhận xét.
Gv hoàn chỉnh khái niệm và nhấn
mạnh : Môi trường ở trong bài học này
là môi trường sống ( môi trường sinh
thái ) có tác động đến đời sống sự tồn
tại phát triển của con người và thiên
nhiên. Khác hẳn môi trường xã hội.

2.Khái niệm Môi trường và tài
nguyên thiên nhiên:

a. Môi trường: là toàn bộ những
điều kiện tự nhiên, nhân tạo bao
quanh con người, có tác động đến
đời sống, sự tồn tại, phát triển của
con người, thiên nhiên.
b. Tài nguyên thiên nhiên: là
những của cải có sẵn trong tự nhiên
mà con người có thể khai thác, chế

trên ?
Nhóm 2: Lụt lội, hạn hán, cháy rừng,
ô nhiễm không khí…, đã ảnh hưởng
đến cuộc sống của con người như thế
nào?
Nhóm 3: Nguyên nhân nào đã dẫn đến
những thảm họa đó ?
Nhóm 4: Chúng ta cần làm gì để hạn
chế, ngăn ngừa các thảm họa đó ?
Thảo luận vòng 2:
Trao đổi cho nhau về các nội dung đã
tìm hiểu ở vòng 1.
Hs trình bày, gv kết luận : Hiện nay
môi trường và tài nguyên thiên nhiên
đang bị ô nhiễm, bị khai thác bừa bãi.
Điều đó đã dẫn đến hậu quả lớn : thiên
tai, lũ lụt, ảnh hưởng đến điều kiện
sống, sức khoẻ, tính mạng con
người.Vậy nguyên nhân dẫn đến sự ô
nhiễm môi trường như hiện nay là.
GV nhấn mạnh nguyên nhân thuộc về
ý thức con người.

a. Thực trạng môi trường
- Lũ lụt ngày càng nhiều, tài nguyên
rừng bị chặt phá trên diện rộng
- Môi trường bị ô nhiễm, đất bị xói
mòn, hoang hoá, các loài động vật bị
tuyệt chũng
- Ảnh hưởng đến sức khoẻ, đời sống

5. Hoạt động tiếp nối
- Tìm hiểu tình hình môi trường ở địa phương, tuyên truyền nhân dân bảo vệ
môi trường
6. Hướng dẫn học bài
- Học thuộc nội dung bài học, chuẩn bị các nội dung tiết 24
V. RÚT KINH NGHIỆM

……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
VI. KIỂM NGHIỆM:

Tiết thực nghiệm nên tôi đã thiết kế phiếu và sau khi dạy xong bài tổ chức
kiểm tra, đánh giá sau tiết học như sau:
PHIẾU HỌC TẬP
I. Kiểm tra thái độ:
1. Em cho biết giờ học Giáo dục công dân bài: "Bảo vệ môi trường và tài
nguyên thiên nhiên" vừa học xong như thế nào?
- Rất hứng thú.
- Hơi hứng thú.
- Không hứng thú.
11

11


2. Sau khi học xong bài "Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên”,
qua các hoạt động thầy(cô) tổ chức trong giờ học em hãy cho biết :
- Thích học giờ học, môn học Giáo dục công dân.
- Hơi thích học giờ học, môn học Giáo dục công dân.
- Không thích học giờ học, môn học Giáo dục công dân

hiện hình thành nhóm mới ở vòng 2).
Giáo viên trình chiếu các bức ảnh về cảnh lụt lội, hạn hán, cháy rừng, ô
nhiễm không khí… để học sinh quan sát.
12

12


13

13


14

14


Sau khi cho học sinh quan sát các bức ảnh về cảnh lụt lội, hạn hán, cháy
rừng, ô nhiễm không khí…giáo viên có thể tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm
Yêu cầu mỗi nhóm làm nhiệm vụ:
Mỗi cá nhân làm việc độc lập, suy nghĩ về câu hỏi và ghi ý kiến của mình
ra giấy và trao đổi với các bạn trong nhóm để thống nhất ý kiến chung.
Nhóm 1: Em nghĩ gì khi xem các ảnh trên ?
Nhóm 2: Lụt lội, hạn hán, cháy rừng, ô nhiễm không khí…, đã ảnh hưởng
đến cuộc sống của con người như thế nào?
Nhóm 3: Nguyên nhân nào đã dẫn đến những thảm họa đó ?
Nhóm 4: Chúng ta cần làm gì để hạn chế, ngăn ngừa các thảm họa đó ?
15



* Ví dụ về cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên: Rừng bị chặt phá bừa
bãi, diện tích rừng bị thu hẹp, đất bạc màu; nhiều loài động- thực vật bị biến
mất, nạn khan hiếm nước sạch.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.
Từ thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy việc sử dụng kỹ thuật các mảnh ghép
trong tiết dạy đã đem lại kết quả tốt đẹp trong dạy và học. Đặc biệt là khi dạy
bài : “ Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên” GDCD 7 học sinh rất say mê
hứng thú khi tìm hiểu bài học. Các em hiểu bài nhanh và nắm bài vững. Số học
sinh hiểu và nắm được bài ngay tại lớp ngày càng nhiều hơn. Các em yêu thích
và say mê bộ môn hơn, nhiều em đã mạnh dạn trình bày nội dung mà mình đã tự
tìm hiểu nghiên cứu được với bạn bè và tiếp thu chia sẻ từ bạn cùng nhóm để rút
ra nội dung bài học
KẾT QUẢ KIỂM NGHIỆM
Kết quả khảo sát thực hiện trên lớp 7A0 năm học 2016-2017 sau khi thực
nghiệm.
Kết quả thu được
Thích học giờ
Hơi thích học giờ
Không thích học giờ
Sĩ số
GDCD
GDCD
GDCD
Hiểu và nhớ bài
Hiểu bài
Hiểu ít, không hiểu bài
SL
%

%
SL
%
18
18
100
0
0
0
0
0
0
Sử dụng kỹ thuật các mảnh ghép góp phần đổi mới công tác dạy học môn
GDCD nói chung và môn GDCD lớp 7 nói riêng theo hướng phát huy tính tích
cực của học sinh.
Là giáo viên đang đứng trên bục giảng khi nghiên cứu đề tài này nó giúp
tôi nắm vững lí luận, nội dung và yêu cầu của một số kĩ thuật dạy học tích cực
có thể áp dụng có hiệu quả hơn trong quá trình dạy học để nâng cao chuyên môn
nghiệp vụ.
17

17


3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận.
Như vậy, để sử dụng kỹ thuật mảnh ghép vào giảng dạy theo Chuẩn kiến
thức, kỹ năng môn Giáo dục công dân cấp trung học cơ sở đòi hỏi người giáo
viên cần phải có tâm huyết với nghề nghiệp, ngoài những kiến thức đã học được
trong nhà trường sư phạm đòi hỏi người giáo viên phải thường xuyên tiếp cận

- Đối với Phòng GD & ĐT
Cần hỗ trợ tạo điều kiện hơn nữa về cơ sở vật chất, các phương tiện hỗ trợ
dạy học như: đồ dùng dạy học, băng đĩa, các tư liệu tham khảo… Để tạo điều
kiện cho giáo viên có thể thực hiện đổi mới phương pháp dạy học GDCD đạt
hiệu quả hơn
Tổ chức các lớp chuyên đề, tập huấn về kĩ thuật dạy học tích cực cho giáo
viên để triển khai đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ.
18
18


- Đối với các trường THCS
Không ngừng yêu cầu GV tự học, tự bồi dưỡng để năng cao năng lực
chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, phát huy
tính độc lập, sáng tạo của HS.
Tạo điều kiện cho GV sử dụng các phương tiện hỗ trợ trong quá trình dạy
học.
Những vấn đề trình bày trong đề tài này chỉ theo tính chất chủ quan.
Trong thực tế giảng dạy tùy theo mục tiêu cụ thể của từng bài, tùy vào năng lực,
trình độ học sinh, điều kiện hoàn cảnh cụ thể mà giáo viên có sự lựa chọn kỹ
thuật dạy học tương ứng. Vì vậy khi thực hiện khó tránh khỏi những sai sót, rất
mong được sự tham gia đóng góp ý kiến của các cấp lãnh đạo, trao đổi kinh
nghiệm của các đồng nghiệp để đề tài được hoàn thiện hơn , có hiệu quả cao hơn
khi áp dụng vào thực tế giảng dạy.
Xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ

Như Xuân, ngày 22 tháng 3 năm 2018
Tôi xin cam đoan đây là SKKN

NGHIỆM NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN, TỈNH VÀ CÁC
CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN

Họ và tên tác giả: Võ Thị Kiều Nga
Chức vụ và đơn vị công tác:Trường THCS TT Yên Cát
Cấp đánh giá xếp loại
TT

1

Tên đề tài SKKN

(Ngành GD cấp
huyện/tỉnh; Tỉnh...)

Một số giải pháp nâng cao kết Phòng GD

Kết quả đánh
giá xếp loại
(A, B, hoặc C)

C

Năm học
đánh giá xếp
loại

2015-2016

quả hoạt động của câu lạc bộ