CÁCH VIẾT LỊCH BẢN
Chương 1

Kịch bản là gì?
Kịch bản là một văn bản phác thảo những yếu tố về âm thanh, hành động,
hình ảnh, ngôn ngữ cần thiết để kể một câu chuyện. Tại sao lại là “phác thảo”? Bởi
vì một bộ phim là một sản phẩm mang tính hợp tác cao độ. Đạo diễn, diễn viên,
nhóm quay phim sẽ dựa trên những phác thảo của bạn để chuyển thể câu chuyện
theo cách của họ. Họ có thể sẽ xin ý kiến của bạn hoặc không làm thế. Họ có thể
bổ sung thêm một số cây viết cùng với bạn, hoặc yêu cầu bạn viết lại toàn bộ.
Điều đó cũng là bình thường.
Tuy nhiên, vì có quá nhiều người cùng tham gia quá trình làm một bộ phim,
kịch bản cần đạt một số chuẩn nhất định mà các bên đều hiểu được, vì thế sinh ra
một số khuôn mẫu, cách trình bày, ghi chú và nhiều quy ước khác. Văn bản này sẽ
bao quát các yếu tố cơ bản thường được dùng để viết kịch bản.
Điều quan trọng cần nhớ là phim là một tác phẩm về hình ảnh. Bạn không
KỂ cho khán giả nghe câu chuyện của bạn mà là bạn cho họ XEM. Bạn phải học
viết kịch bản MỘT CÁCH CÓ HÌNH ẢNH, viết những cái mà khán giả sẽ NHÌN
THẤY, NGHE THẤY. Bạn có thể yêu nhân vật của mình, biết họ nghĩ gì nhưng
điều quan trọng là làm thế nào đưa được những điều đó lên màn ảnh. Khi đó, bộ
phim có thể xong ở phần nhìn, thường được thay đổi ít nhiều trong hiện trường
làm phim. Vì thế, hãy chỉ viết những hình ảnh, âm thanh, lời nói và để phần còn
lại cho các nhà làm phim.

Điều gì tạo nên một câu chuyện hấp dẫn?
Những bộ phim mà bạn yêu thích, phần lớn có nhân vật làm bạn mê đắm.
Khán giả xem một tác phẩm điện ảnh không chỉ đơn giản muốn được thích hoặc
mến yêu những người họ thấy trên màn ảnh, họ muốn được ĐẮM CHÌM trong
những nhân vật đó, cho dù họ có thích hay không. Những người anh hùng vĩ đại
khiến ta hào hứng trong khi những kẻ gian trá độc ác lại làm cho ta tức điên.
Một bộ phim hay luôn chứa đựng trong nó một vấn đề nhất định. Đó không

nhà và ném tiền họ khó nhọc kiếm được để đi xem ngoài rạp.
Hollywood chú ý tới các thể loại phim. Một số nhà sản xuất thường có xu
hướng quan tâm đặc biệt tới một số loại phim nhất định, vì vậy, bạn hãy tiếp cận
họ bằng những thứ mà họ có thể cho là ý tưởng thú vị. Những kịch bản thành công
thường mang một dáng vẻ mới nhưng người ta vẫn xác định được thể loại của nó.
Bạn biết rõ điều gì khiến ý tưởng của mình trở thành độc nhất nhưng bạn có thể
nhanh chóng diễn tả nó cho người khác được không? Liệu đó có phải là một câu
chuyện hãi hùng, tiết tấu nhanh, tình cảm hài hước hay phiêu lưu hành động?
Bạn cần giới thiệu tác phẩm của mình như một người trong cuộc. Do số
lượng các kịch bản đem đi duyệt khá lớn, nên BẤT CỨ ĐIỀU GÌ khiến tác phẩm
của bạn khác lạ, nó sẽ lọt vào vòng sau. Nếu bạn không hiểu được trò chơi, sẽ
không có ai chơi cùng bạn. Biên kịch phải bám sát những quy ước, bao gồm
những thứ như số trang, font chữ dù đó mới chỉ là bước đầu. Bạn nên làm theo
những quy ước đó trừ khi bạn rất giàu và có ý định chi tiền để sản xuất và đạo diễn
bộ phim của mình. Tuy nhiên, kể cả như vậy, những người bạn sẽ làm việc cùng
cũng cần những thứ theo chuẩn mực có sẵn.
Chương 2

Các loại kịch bản
Dưới đây là danh sách một số kiểu kịch bản đang được dùng ngày nay. Tài
liệu này sẽ giới thiệu loại hình kịch bản cho Phim nhựa/Phim truyền hình.
Tài liệu nhắc tới:
* Kịch bản/ Phim nhựa
* Phim truyền hình
Không nói đến:
* Stage Plays and Musicals
* Phim hài tình huống (3 camera, 1 camera, băng và phim)
* Audio/Visual Scripts/Dual Column
* Multimedia Người viết kịch bản cho bất kỳ loại hình nào trên kia sẽ phải
giới thiệu thành quả của họ theo hai kiểu dưới đây, phụ thuộc vào việc họ đang

đo đếm tập giấy trên tay của họ. Mẹo viết:
Phần mềm viết kịch bản được soạn trước với tất cả những quy luật trên.
Độ dài kịch bản
Kịch bản trung bình một bộ phim nhựa, theo truyền thống, sẽ vào khoảng
95 tới 125 trang. Hiện nay ở Hollywood, kịch bản thường vào khoảng 114 trang.
Các bộ phim hài thường ngắn hơn, drama (chính kịch) dài hơn. Trong trường hợp
phim hành động, các dòng mô tả cua bạn chỉ mất 10 giây để đọc nhưng phải mất
tới 45 giây trên màn ảnh.
Đại uý Owens bỏ túi xách và nhặt chiếc súng máy. Anh chạy từ cửa này
qua cửa khác, né đạn của kẻ thù trong khi bắn trả lại cho đến khi anh tiến tới tháp
chuông nhà thờ.
Mẹo viết:
Nếu kịch bản của bạn có nhiều cảnh như trên, số trang có thể ít nhưng điều
đó không có nghĩa rằng bộ phim nếu được dựng sẽ ngắn. Cũng với những dữ kiện
tương tự, một biên kịch khác cũng có thể rút ngắn gọn hơn nhiều. Điều đó phụ
thuộc vào phong cách của từng cá nhân người viết.
125 trang được coi là một kịch bản dài. Độ dài là một yếu tố rất quan trọng.
Khi bạn đưa kịch bản cho nhà sản xuất, điều đầu tiên họ làm là xem qua các trang
để ước chừng nó dài thế nào. Cho dù kịch bản của bạn rất hay, nếu nó quá dài, họ
có thể từ chối đọc nó.
Ác cảm với những kịch bản dài là do vấn đề kinh tế. Thời lượng một bộ
phim dưới hai giờ có nghĩa là sẽ được chiếu nhiều hơn trong các rạp chiếu phim,
nghĩa là doanh thu nhiều hơn cho nhà phân phối, nhà sản xuất, thậm chí cả bạn,
người viết kịch bản.
Khi thấy rằng kịch bản của mình quá dài, bạn phải bắt đầu cắt ngắn tác
phẩm của mình. Luôn nhớ rằng nếu một cảnh có thể được bỏ và câu chuyện không
ảnh hưởng gì, cảnh đó không cần thiết. TẤT CẢ CÁC CẢNH không chỉ là đưa
câu chuyện tới phần kết, mà nó nên là một phần không thể thiếu dẫn tới đỉnh điểm.
Chương 4 - Các yếu tố của kịch bản


Phần mềm viết kịch bản sẽ tự động lưu lại mỗi câu mở cảnh bạn dùng,
khiến bạn không phải viết lại đoạn đó một lần nữa và nó cũng giúp kịch bản thống
nhất. Không có gì phiền hơn là khi người đọc nhìn thấy một đoạn mở cảnh thế
này:
NGOẠI. - RỪNG NHIỆT ĐỚI NGOÀI KHÔNG GIAN – ĐÊM Và hai
trang sau:
NGOẠI. - RỪNG NGOÀI KHÔNG GIAN – ĐÊM Việc giữ cho phần mở
cảnh thống nhất cho phép người đọc hình dung ra địa điểm cụ thể và không phải
xác định xem đây có phải là một cảnh mới hay không. Rõ ràng, bạn không muốn
người đọc không tập trung vào câu chuyện của bạn.
Dưới đây là một ví dụ về phần mở cảnh chuẩn trong kịch bản:
MỜ DẦN: NGOẠI. BẾN TÀU PHÍA TÂY – BÌNH MINH - CẢNH
CHÍNH Chúng ta đã “xác định” rằng chúng ta đang ở bến tàu vào lúc bình minh.
__________________

Chương 5 - Hành động

Quy tắc:
Phần mô tả hành động được viết từ trái sang phải, dùng cả chữ hoa lẫn chữ
thường. Khi giới thiệu một nhân vật lần đầu tiên, tên nhân vật đó phải viết hoa.

Mẹo:
Phần mềm viết kịch bản đã được lập trình sẵn để trình bày phần này theo
đúng quy tắc. Tất cả những gì bạn cần quan tâm là sáng tác truyện.
HÀNH ĐỘNG hay còn gọi là phần mô tả bối cảnh vẽ ra hiện trường của
cảnh quay và cho phép bạn giới thiệu các nhân vật. Phần này được viết ở THÌ
HIỆN TẠI.
Mẹo viết:
Tất cả mọi hành động trong kịch bản đều diễn ra BÂY GIỜ. Bạn luôn dùng
thể chủ động (cửa đóng) chứ không phải thể bị động (một cánh cửa bị đóng lại).


Trong một vài kịch bản bạn đọc, bạn có thể thấy dòng này:
BẮT ĐẦU TIÊU ĐỀ hoặc BẮT ĐẦU TIÊU ĐỂ MỞ theo sau là CHẤM
DỨT TIÊU ĐỀ hoặc ĐÃ XONG TIÊU ĐỀ MỞ. Ví dụ

MỜ DẦN:
NGOẠI. BẾN CẢNG PHÍA TÂY – BÌNH MINH - CẢNH CHÍNH
Thuyền buồm và tàu tuần tiễu dập dềnh trên sóng nước xanh ngát.
NGOẠI. BỜ BIỂN – NGÀY
BẮT ĐẦU TIÊU ĐỀ
Hàng trăm cơ thể trẻ trung đang vui chơi trong kỳ nghỉ xuân.
Mẹo viết:
Đừng đặt tiêu để mở, kết thúc. Nó không thường được sử dụng trong một
kịch bản đem đi duyệt và bạn không thể đoán được đạo diễn và nhà sản xuất sẽ đặt
dòng đó ở đâu. Đừng kiếm việc thêm vào người.

SUPERIMPOSE or TITLE OVER: Thêm vào
Khi SUPERIMPOSE or TITLE OVER (phần tiêu đề, chữ thêm vào) được
sử dụng, một đoạn văn bản hoặc hình ảnh được đặt chèn lên bản phim. Phần lớn
thời gian, nó chứa những thông tin mà đạo diễn tin rằng độc giả cần biết như địa
điểm hoặc thời gian của cảnh tiếp theo.

NGOẠI. BỜ BIỂN - NGÀY
Hàng trăm thanh niên chơi đùa trên cát và nước ấm.
SUPERIMPOSE: Bờ biển Daytona, Nghỉ Xuân, 1966

Chỉ có đoạn văn bản: Bờ biển Dayton, Nghỉ xuân, 1966 xuất hiện ở phía
dưới khuôn hình.
Bất cứ đoạn văn bản nào, giống như phụ đề hoặc từ dịch các biển báo nước
ngoài đều được liệt vào mục này.

bạn rằng bạn đã đăng ký bản quyền của kịch bản với Writers Guild of America,
phía tây, hay chưa. Một vài người cho rằng dấu đó chúng tỏ bạn là dân nghiệp dư
nhưng một số nhà sản xuất khẳng định cần nó. Dĩ nhiên, nếu bạn sống ở phía đông
sông Mississippi, Mỹ, bạn có thể đăng ký kịch bản của bạn với Writers Guild of
American, đông, và vì thế, bạn ghi chú là WGAe. Tuy nhiên, có một điều chắc
chắn rằng, đăng ký bản quyền bạn sẽ có cơ sở pháp lý hơn. Để có thêm thông tin
về việc bảo vệ bất cứ sản phẩm nào của bạn, mời vào trang www.copyright.gov .
Chương 18 - Bản thảo sản xuất
Bạn đã bán được kịch bản của mình và bạn vẫn là người biên kịch cho phần
tiếp theo. Giờ là đến lúc viết bản thảo sản xuất và chỉnh sửa lại. Tất cả các phần
mềm chỉnh khung kịch bản đều có sẵn tại The Writers Store, nó xử lý rất tuyệt các
kịch bản đóng (có nghĩa là các trang đã được hoàn thành), trang A&B, các cảnh
đánh số và các yếu tố khác của bản thảo sản xuất.
Một trong những điểm khác giữa kịch bản sản xuất với kịch bản duyệt là
CÁC CẢNH ĐƯỢC ĐÁNH SỐ. Chương trình chỉnh khung kịch bản của bạn có
thể làm điều này một cách tự động. Nó sẽ đánh số những MỞ CẢNH về phía trái
và phía phải của mở cảnh. Mục đích của việc đánh số là giúp nhà sản xuất và trợ
lý đạo diễn nhằm xác định lịch quay và chi tiền cho việc sản xuất.
SỬA LẠI 30tháng 4 2001 BLUE 1.
MỜ DẦN:
1 NGOẠI. BẾN TÀU PHÍA TÂY – BÌNH MINH - CẢNH CHÍNH 1
Tàu thuyền dập dềnh trên sóng nước xanh ngát.
2 NGOẠI. BỜ BIỂN - NGÀY 2
hàng trăm cơ thể khoẻ mạnh, trẻ trung đang đùa vui trong kỳ nghỉ xuân.
“Tiếp tục” ở đầu và cuối
Mẹo:
Phần mền chỉnh khung kịch bản có thể dễ dàng chèn TIẾP TỤC (đầu) và
TIẾP TỤC (cuối) vào trong kịch bản của bạn NẾU BẠN MUỐN. Nó phụ thuộc
vào việc bạn đưa kịch bản cho ai và kịch bản của bạn đang trong giai đoạn nào của
dự án.


1 BỎ 1*
2 NỘI. PHÒNG LỚN. SÁNG 2
NỘI. PHÒNG LỚN – SÁNG
Tấm chăn đắt tiền che cơ thể bất động trần truồng của nàng JULIE
COOPER xinh đẹp, 25 tuổi. Ánh sáng xuyên qua ô cửa sổ qua cơ thể rắn chắc,
rám nắng của FRANKIE CAMPISI, 38 tuổi. Y kéo chăn bông xuống và bắt đầu
hôn lên cơ thể lõa lồ của Julie.
FRANKIE
Hãy bay lên và tỏa sáng, con chim bé nhỏ của anh. Đến lúc mở rộng cánh
và bay.
JULIE
(ngái ngủ)
Sao cơ? Mấy giờ rồi anh?
2A NỘI. PHÒNG TẮM - NGÀY 2A*
Phần thêm vào NỘI. PHÒNG TẮM sẽ cho thấy Julie đang làm gì trong khi
trong cảnh được nhắc tới trước đó, ta chỉ nghe thấy cô nói ngoài cảnh khi camera
vẫn tập trung vào Frankie và căn phòng ban đầu.
Chương 20 - Đầu trang

Một yếu tố khác của phần kịch bản sản xuất là ĐẦU TRANG. Đầu trang
đứng cùng với chỗ đánh số trang, ở bên phải và cách lề phải 5’’. Thông tin này
được in trong tất cả các trang của kịch bản. Nó đặt trong phần đầu trang bao gồm
ngày viết lại và màu sắc của trang. Đầu trang của bản thảo sản xuất của một kịch
bản có thể trông như thế này.
SỬA LẠI 30/4/2001 XANH DƯƠNG 1.
SỬA LẠI 30/4/2001 XANH DƯƠNG sẽ được in trên tất cả các đầu trang
của các trang viết lại, trừ khi bạn yêu cầu chương trình viết kịch bản loại thông tin
này trong trang đầu tiên. Tuy nhiên, bạn nên đưa thông tin này vào trong trang đầu
của kịch bản sản xuất. Nếu vậy, tất nhiên số trang sẽ thay đổi.

đó.
• Đừng viết ngày trên kịch bản hoặc bản thảo của bạn
• Đừng để những trang trống trong kịch bản để tách các phần với nhau.
• Đừng dành trang thứ hai cùng với dấu ngoặc kép nói về nội dung kịch bản
của bạn.
• Đừng dành một trang mô tả kịch bản và câu chuyện phía sau. Điều đó
không phù hợp với Hollywood. Bạn sẽ gặp rắc rối nếu không thể kể được câu
chuyện qua kịch bản của mình.
• Đừng đưa thêm bất cứ hình minh hoạ nào dù bạn có thấy nó thú vị ra sao.
• Không đặt tiêu đề kịch bản vào trang đầu tiên.
• Đừng dùng nhiều hơn hai cái kẹp nhưng dùng trang giấy có ba lỗ. Kẹp chỉ
để ở lỗ đầu tiên và cuối cùng.
• Đừng dùng giấy màu.
• Đừng hy vọng kịch bản sẽ được trao lại cho bạn. Khi đã gửi đi thì cứ phó
mặc cho nó. Nên gửi kèm một phong bì dán sẵn tem và ghi địa chỉ của bạn. Sau đó
thì nghỉ ngơi, rất nhiều người cũng gửi một kịch bản tới cùng công ty đó.
Chương 21 - Những loại kịch bản khác

Ở trên, chúng ta đã bàn tới kịch bản đem đi duyệt. Những yếu tố dùng trong
loại kịch bản đó cũng được dùng trong một số loại hình khác. Chỉ có kích thước và
khuôn khổ khác nhau.
• MOW - Movies of the Week
• DTV - Direct TV Movie
• Hour Episodic TV Show
Những loại hình này gần như giống với kịch bản đem đi duyệt. Tuy nhiên,
chúng được chia thành những MÀN, được mô tả trong kịch bản. Một màn bao
gồm phần của câu chuyện xảy ra giữa các phần quảng cáo. Vì thế, DỪNG MÀN
được coi là thời gian dành cho quảng cáo.
Khi một Màn của MOW bắt đầu, nó sẽ viết như thế này:


MỜ DẦN:
NỘI. NHÀ TRÔNG TRẺ - SÁNG
Ở cuối mỗi màn, cũng có chữ RÕ DẦN cùng với phần kết thúc màn.
RÕ DẦN.
HẾT MÀN 1
=======NGẮT TRANG==================
16
MÀN 2
MỜ DẦN:
Mẹo:
Khi dùng chương trình viết kịch bản, bạn nên đặt phần ngắt trang giữa các
màn. Nói cách khác, mỗi màn phải bắt đầu ở đầu trang mới.

Mẹo viết:
Không đánh số các cảnh. Đó là việc của nhà sản xuất.
Quy tắc:
MOW có thể có một danh sách diễn viên và trên trang khác là danh sách
bối cảnh, giống như kịch bản kịch, nhưng những cái này thay đổi trong nhiều năm
nay. Tốt nhất là bạn nên lấy mẫu của một MOW được phát gần đây để học những
quy tắc mới.
Kết
Trên đây là những thứ tôi đã thu thập được nhưng tôi sẽ bổ sung thêm. Tôi
hy vọng nó sẽ có ích và giúp bạn tìm tiến thêm bước tiếp theo trong cuộc khám
phá viết kịch bản.
HẾT

CÁCH VIẾT KỊCH BẢN
Chương 6 - Tên nhân vật

Quy tắc: