BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TAO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN
LUẬN VĂN THẠC SĨ
ĐỀ TÀI: “Quản lý giáo dục kỹ năng sống thông qua chương
trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh các
trường trung học cơ sở thành phố
Quy Nhơn tỉnh Bình Định”
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số:
Khóa: 2016 - 2018
Người hướng dẫn: PGS.TS TRẦN XUÂN BÁCH
Bình Định - Năm 2018
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TAO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN
LUẬN VĂN THẠC SĨ
ĐỀ TÀI: “Quản lý giáo dục kỹ năng sống thông qua chương
trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh các
trường trung học cơ sở thành phố
Quy Nhơn tỉnh Bình Định”
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số:
Khóa: 2016 - 2018
Người hướng dẫn: PGS.TS TRẦN XUÂN BÁCh
Bình Định - Năm 2018
trọng, có được kỹ năng sống sẽ giúp các em học sinh tự tin bước
vào cuộc sống tương lai. Tăng cường rèn luyện kỹ năng sống cho
học sinh chính là nâng chất lượng nguồn lực đáp ứng yêu cầu hội
nhập hiện nay.
Xuất phát từ những yêu cầu cả về mặt lý luận và thực tiễn
trên, với tư cách một người nằm trong ngành giáo dục tôi băn khoăn
về chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở trường THCS
và mối quan hệ với công tác chỉ đạo hoạt động đổi mới Quản lý hoạt
động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở các trường THCS trên
địa bàn thành phố Quy Nhơn.
Để đi tìm câu trả lời cho các câu hỏi trên, tác giả chọn đề tài
nghiên cứu luận văn thạc sĩ của mình với tiêu đề : “Quản lý hoạt
động giáo dục kỹ năng sống thông qua chương trình hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh ở các trường THCS thành phố
Quy Nhơn tỉnh Bình Định”
2. Mục đích nghiên cứu
Nhằm tăng cường và nâng cao hiệu quả giáo dục kĩ năng
sống cho học sinh trung học cơ sở bằng con đường tích hợp giáo dục
kĩ năng sống với hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung
học cơ sở.
Đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh ở trường THCS trên địa bàn thành phố Quy
Nhơn đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quá trình giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học cơ
thông qua chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học
sinh ở các trường THCS thành phố Quy Nhơn;
5.3. Đề xuất một số biện pháp Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng
sống thông qua chương trình giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh
ở các trường THCS thành phố Quy Nhơn đáp ứng yêu cầu đổi mới
giáo dục hiện nay.
6. Phạm vi nghiên cứu
Trên năm trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố
Quy Nhơn tỉnh Bình Định.
Từ năm 2016 đến năm 2018
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.3. Phương pháp bổ trợ xử lý số liệu
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham
khảo và phụ
lục, luận văn dự kiến được trình bày theo 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng
sống thông qua chương trình giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh
THCS
Chương 2: Thực trạng Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống
thông qua chương trình giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh các
trường THCS trên địa bàn thành phố Quy Nhơn
Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ
năng sống thông qua chương trình giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học
sinh ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Quy Nhơn
học sinh” [13, tr 24,25]
1.2.4. Kỹ năng sống
Kỹ năng sống (life skills) là khái niệm được sử dụng rộng rãi
nhằm vào mọi lứa tuổi trong lĩnh vực hoạt động thuộc các lĩnh vực
khác nhau của đời sống xã hội. Ngay những năm đầu thập kỷ 90, các
tổ chức Liên Hiệp Quốc (LHQ) như WHO (Tổ chức Y tế Thế giới),
UNICEF (Quỹ cứu trợ Nhi đồng LHQ), UNESCO (Tổ chức Văn
hóa, khoa học và Giáo dục của LHQ) đã chung sức xây dựng chương
trình giáo dục Kỹ năng sống cho thanh thiếu niên. Tuy nhiên, cho
đến nay, khái niệm này vẫn nằm trong tình trạng chưa có một định
nghĩa rõ ràng và đầy đủ.
1.2.5. Giáo dục kỹ năng sống
Giáo dục kĩ năng sống là một quá trình với những hoạt động
giáo dục cụ thể nhằm tổ chức, điều khiển để học sinh biết cách
chuyển dịch kiến thức (cái học sinh biết) và thái độ, giá trị (cái học
sinh nghĩ, cảm thấy, tin tưởng) thành hành động thực tế (làm gì và
làm cách nào) một cách tích cực và mang tính chất xây dựng. Giáo
dục kĩ năng sống cho học sinh là giáo dục cho các em có cách sống
tích cực trong xã hội hiện đại, là xây dựng hoặc thay đổi ở các em
các hành vi theo hướng tích cực phù hợp với mục tiêu phát triển toàn
diện nhân cách người học dựa trên cơ sở giúp học sinh có tri thức,
giá trị, thái độ và kỹ năng phù hợp
1.2.6. Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống
1.2.7. Hoạt động ngoài giờ lên lớp
Theo tác giả Nguyễn Dục Quang và cộng sự, hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp là việc tổ chức giáo dục thông qua hoạt động
thực tiễn của học sinh về khoa học kỹ thuật, lao động công ích, hoạt
động xã hội, hoạt đông nhân văn, văn hoá nghệ thuật, thẩm mỹ, thể
sống
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động kỹ năng sống
thông qua chương trình giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh
THCS
1.5.1. Yếu tố chủ quan
1.5.2. Yếu tố khách quan
*Tiểu kết chương 1
Chương 2 :THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG THÔNG QUA CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CHO HỌC SINH Ở CÁC
TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ QUY NHƠN.
2.1. Đặc điểm KT-XH của thành phố Quy Nhơn và sơ lược về các
trường THCS trên địa bàn thành phố.
2.2. Tình hình giáo dục trung học cơ sở thành phố Quy Nhơn
tỉnh Bịnh Định
2.3. Khái quát về quá trình khảo sát
2.3.1. Mục tiêu khảo sát
2.3.2.Nội dung khảo sát
2.3.3.Phương pháp khảo sát
Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi và bằng trò chuyện.
2.3.4.Đối tượng khảo sát và địa bàn khảo sát
2.4. Thực trạng hoạt động giáo dục kỹ năng sống thông qua
chương trình giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh ở các
trường THCS
2.4.1. Mục tiêu giáo dục kỹ năng sống thông qua chương trình
giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh THCS
2.4.3. Nội dung giáo dục kỹ năng sống thông qua chương trình
giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh THCS
2.7.1.Điểm mạnh
2.7.2. Điểm yếu
2.7.3. Cơ hội
2.7.4. Những thách thức
* Tiểu kết chương 2
Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO
DỤC KỸ NĂNG SỐNG THÔNG QUA CHƯƠNG TRÌNH GIÁO
DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CHO HỌC SINH Ở CÁC
TRƯỜNG THCS
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
3.1.1. Đảm bảo tính đồng bộ
3.1.2. Đảm bảo tính thực tiễn
3.1.3. Đảm bảo tính hiệu quả
3.2. Những biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống
thông qua chương trình giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh
ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Quy Nhơn
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho CBQL, GV về vai trò, ý nghĩa của
hoạt động giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống cho học sinhTHCS
thông qua chương trình giáo dục ngoài giờ lên lớp
Nhận thức là cơ sở của hoạt động, chỉ có nhận thức đúng và
đầy đủ ý nghĩa tầm quan trọng của công việc được giao thì các bước
tiến hành mới được thực hiện đồng bộ, đúng quy trình và đạt được
hiệu quả. Do vậy, việc nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của
đội ngũ CBQL, GV, nhân viên và HS trong nhà trường cần phải đạt
được “Dạy học là nhiệm vụ cơ bản, là hoạt động đặc trưng của nhà
trường, là con đường để thực hiện các nhiệm vụ GD trong đó có GD
sinh THCS
Tăng cường kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm các hoạt
động GD NGLL để hình thành KNS được tổ chức cho HS là biện
pháp quan trọng nhất giúp lãnh đạo nhà trường có thông tin phản hồi
từ các đối tượng quản lý để nắm được diễn biến công việc đồng thời
cũng là biện pháp nhằm điều chỉnh, uốn nắn những hiện tượng làm
cản trở và ảnh hưởng không tốt đến công tác GD KNS để có những
tác động quản lý thích hợp
3.3. Mối quan hệ của các biện pháp
Nhóm biện pháp nâng cao nhận thức cho CB,GV nhân viên
về hoạt động GD NGLL nhằm hình thành kĩ năng sống cho HS có
tính định hướng cơ bản, có ý nghĩa quan trọng, vì những hành động
đúng đều xuất phát từ nhận thức đúng.Biện pháp này giúp cho Hiệu
trưởng xác định được vai trò trách nhiệm của mình trong việc thực
hiện công việc quản lý hoạt động GD, hoạt động GD NGLL chó HS.
Nhóm biện pháp xây dựng kế hoạch và tổ chức quản lý các
hoạt động GD, hoạt động GD NGLL cho học sinh là tiền đề, là điều
kiện cần thiết cho các biện pháp sau. Việc xây dựng kế hoạch tổ chức
và tổ chức quản lý tốt sẽ giúp cho đội ngủ CBQL, GV ngày càng có
thêm các năng lực cần thiết về GD NGLL nhằm GD NKS cần thiết,
từ đó CBQL, GV sẽ thực hiện công việc có kế hoạch và đạt hiệu quả
cao.
Biện pháp tăng cường sự phối hợp giữa các lực lượng giáo
dục trong và ngoài nhà trường để tổ chức hoạt động GD, hoạt động
GD NGLL về GD KNS ; huy động nguồn lực cho các hoạt động GD
KNS là nhóm biện pháp điều kiện, như là một ngoại lực cần thiết để
phát huy nội lực của từng CBQL, từ đó phát huy sức mạnh tổng hợp
trí lực của các lực lượng GD trong và ngoài nhà trường, góp phần
cấp thiết và khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động GD KNS
thông qua chương trình GD NGLL ở các trường THCS trên địa bàn
thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định mà chúng tôi đề xuất là cấp
thiết, khả thi và có thể được áp dụng vào thực tiễn ở các trường
THCS trên địa bàn thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định.
* Tiểu kết chương 3
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
Từ những kết quả nghiên cứu lý luận, khảo sát thực tế và đề
xuất những biện pháp quản lý giáo dục hoạt động GD NGLL, GD
KNS cho HS các trường THCS trên địa bàn thành phố Quy Nhơn
tỉnh Bình Định đã trình bày, nhiệm vụ nghiên cứu, khảo sát và đề
xuất các biện pháp để xây dựng, chúng tôi rút ra một số kết luận sau:
GD trong xu hướng hiện nay không chỉ hướng vào mục tiêu
tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội mà
còn hướng tới phát truển đầy đủ và tự do giá trị của mỗi cá nhân
người học, giúp người học để cống hiến đồng thời giúp người học có
năng lực để sống một cuộc sống có chất lượng và hạnh phúc. Xã hội
hiện đại luôn nảy sinh những vấn đề phức tạp và những vấn đề bất
định, đối với con người, nếu con người không có năng lực để ứng
phó vượt qua những thử thách đó và hành động theo cảm tính thì rất
dễ gặp rủi ro.
Vấn đề muôn thủa của nhà trường là dạy và học; dạy những
điều cần thiết và học những điều cần có. Điều đó chính là đạo đức và
kỹ thuật; kỹ năng là kết quả một quá trình học tập, rèn luyện của con
người để phát triển toàn diện, đồng bộ, các lĩnh vực văn hóa, nghề
nghiệp; giúp người học vượt qua được những khó khăn, thách thức
nhằm nâng cao chất lượng sống, thành công trong sự nghiệp, hòa
việc đi sâu thanh tra, kiểm tra các hoạt động dạy học trên lớp và hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp, cần chú ý và đi sâu hơn nữa thanh
tra quản lý và tổ chức các hoạt động GD, trong đó có hoạt động GD
KNS trong nhà trường.
Hàng năm có dịp Hè, ngoài việc tổ chức bồi dưỡng, tập huấn
về chuyên môn, cần bồi dưỡng năng lực GD HS, chuyên đề về các
hoạt động GD, trong đó hoạt động GD KNS cho đội ngũ giáo viên
bộ môn, giáo viên chủ nhiệm và giáo viên làm công tác Đoàn thanh
niên – Hội thanh niên
Tiếp tục phối hợp với Tỉnh đoàn và các hội đoàn thể khác, tổ
chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng về năng lực, kỹ năng tổ chức các
hoạt động tập thể, trong đó có hoạt động GD KNS, đội ngũ GV làm
công tác Đoàn, Hội ở các trường THCS trên địa bàn thành phố.
2.3 Đối với các trường THCS trên địa bàn thành phố
Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
Hiệu trưởng nhà trường cần phải nhận thức đúng về vai trò,
vị trí của hoạt động GD NGLL, GD KNS trong điều kiện đổi mới
chương trình GD hiện nay, từ đó đầu tư thời gian, công sức thỏa đáng
cho công tác quản lý các hoạt động GD NGLL, GD KNS, thực hiện
một cách linh hoạt, sáng tạo các biện pháp tổ chức quản lý phù hợp
với điều kiện cụ thể của đặc điểm, tình hình nhà trường.
Hiệu trưởng cần nhận thức về tầm quan trọng của đội ngũ
GV có các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ GV của nhà
trường.
Quy hoạch đội ngũ GV đảm bảo về chất lượng tổng thể (số
lượng, cơ cấu, chất lượng đáp ứng yêu cầu của sự phát triển) và sử
dụng GV theo năng lực sở trường;