MỘT SỐ VẤN ĐỀ TRỌNG TÂM
VỀ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG VĂN HOÁ CỦA ĐOÀN
Chuyên đề 1:
CÔNG TÁC GIÁO DỤC CỦA ĐOÀN
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh với chức năng cơ bản: Trường học xã hội chủ
nghĩa của thanh niên, đội dự bị tin cậy của Đảng Cộng sản Việt Nam, người đại diện
chính đáng lợi ích hợp pháp của thanh niên, đã và đang đóng vai trò là chỗ dựa về
chính trị và tinh thần của lớp trẻ. Chính vì thế, giáo dục luôn luôn là nhiệm vụ cơ
bản, trọng yếu của tổ chức Đoàn các cấp từ Trung ương đến cơ sở. Các câu hỏi được
đặt ra là Đoàn Thanh niên Cộng sản cần giáo dục ai? Giáo dục cái gì? Giáo dục như
thế nào? Câu trả lời đã được V.I Lênin chỉ rõ trong tác phẩm “Nhiệm vụ của Đoàn
Thanh niên” (1920), cho đến nay vẫn giữ nguyên giá trị thời sự của nó: Đoàn Thanh
niên có nhiệm vụ giúp Đảng Cộng sản tiến hành giáo dục cộng sản cho thế hệ bằng
những phương pháp thích hợp.... Và “không bao giờ được học vẹt chủ nghĩa cộng
sản”. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh đã có những luận điểm hết sức quan trọng về
giáo dục thanh thiếu nhi, nhi đồng:
- Giáo dục thế hệ trẻ là sự nghiệp “trồng người”.
- Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất
cần thiết.
- Lý tưởng của thanh niên Việt Nam là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa
xã hội.
- Phát triển toàn diện nhân cách thế hệ trẻ.
- Dân chủ hoá, xã hội hoá sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ.
- Kết hợp chặt chẽ giáo dục và tự giáo dục.
- Giáo dục thế hệ trẻ thông qua hành động cách mạng.
- Giáo dục thanh thiếu nhi vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật.
Vì vậy, giáo dục thanh thiếu nhi theo lý tưởng của Đảng là chức năng cơ bản,
là nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt và là mục tiêu của các hoạt động, các phong trào
thanh thiếu nhi. Công tác giáo dục của Đoàn phải góp phần củng cố niềm tin, bồi
đắp lý tưởng, đạo đức cách mạng, lối sống văn hoá và ý thức pháp luật cho thanh
thiếu nhi, đồng thời huy động các lực lượng xã hội tham gia giáo dục thanh thiếu
2. Nội dung lý tưởng cách mạng trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại
hoá.
2.1. Độc lập dân tộc, bao gồm các nội dung sau:
- Hội nhập và hợp tác quốc tế các bên cùng có lợi đang là xu thế của thế giới
hiện nay. Tuy nhiên, hoà bình và ổn định mới chỉ là nguyện vọng của loài người tiến
bộ, vì vậy vấn đề bảo vệ chủ quyền, lãnh thổ vẫn được đặt ra như một nội dung chủ
yếu, không thể xem nhẹ trong lý tưởng cánh mạng.
- Trước nguy cơ “diễn biến hoà bình” của chủ nghĩa đế quốc thì độc lập dân
tộc hiện nay còn là vấn đề giữ vững sự ổn định chính trị, đảm bảo sự đoàn kết, thống
nhất trong Đảng, đoàn kết các thành phần dân tộc anh em trong cộng đồng dân tộc
Việt Nam, bảo đảm quyền dân tộc tự quyết và tính độc lập tự chủ trong hợp tác toàn
diện, đa phương với nước ngoài.
- Trong điều kiện hiện nay, tinh thần tự lực, tự cường, giữ gìn và phát huy bản
lĩnh và bản sắc dân tộc đang trở thành một yêu cầu cấp bách, để hội nhập mà không
bị hoà tan, để không tự đánh mất mình trong hợp tác, giao lưu quốc tế. Lòng tự hào
dân tộc cần được phát huy mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
- Độc lập dân tộc còn thể hiện rõ nét ở ý chí vươn lên không cam chịu đói
nghèo, lạc hậu, vươn lên sánh vai cùng các cường quốc năm châu; đồng thời không
bị “nô lệ về mặt tinh thần, tư tưởng” như Hồ Chủ tịch đã dạy. Phải giải thoát thế hệ
trẻ khỏi tâm lý vọng ngoại, chuộng ngoại, sùng ngoại quá mức. Phải làm cho họ hiểu
rằng, yêu nước ngày nay trước hết là yêu gia đình, làng xóm, quê hương của mình,
sẵng sàng đem tài năng và sức lực để phục vụ quê hương.
- Đối với lớp trẻ ngày nay, giữ nước trước hết là giữ lấy bản thân mình khỏi sa
vào cạm bẫy của âm mưu diễn biến hoà bình, vào các tệ nạn xã hội đang có chiều
hướng gia tăng, vào các trạng thái cực đoan do cơ chế thị trườmg tác động...
2.2. Dân chủ được hiểu như sau:
- “Dân chủ là nhân dân làm chủ” (Mác). Chủ nghĩa xã hội mà Đảng và Nhà
nước ta đang xây dựng là một xã hội trong đó: Bao nhiêu lợi ích đều là của dân; bao
nhiêu quyền hạn đều là của dân; công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của
dân; quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân (Hồ Chủ tịch).
hiệu quả sản xuất, công tác. Đảm bảo phân bố hợp lý tư liệu sản xuất, vì đó là điều
kiện để tạo ra thu nhập. Chủ trương giao đất, giao rừng cho nông dân sử dụng lâu
dài, xây dựng xí nghiệp cộng nghiệp ở các vùng nông thôn xa xôi, là những chủ
trương tạo lập sự công bằng xã hội.
- Tạo sự công bằng về cơ hội giáo dục cơ bản, đào tạo nghề, chăm sóc sức
khoẻ, hưởng thụ các thành tựu văn hoá, cơ hội để có việc làm, tự tạo việc làm phù
hợp với năng lực, sở trường của từng người.
- Thực hiện công bằng xã hội không có nghĩa là cào bằng, là thực hiện chủ
nghĩa bình quân, là chia đều của cải không căn cứ vào năng suất, chất lượng và hiệu
quả sản xuất, công tác, kinh doanh, dịch vụ.
- Việc thực hiện các vấn đề xã hội phải theo phương châm xã hội hoá, phát
huy sức mạnh của Nhà nước, của cộng đồng và của mỗi công dân.
2.4. Vấn đề bình đẳng xã hội:
- Cùng với sự phát triển kinh tế, thực hiện dần dần việc giải phóng phụ nữ,
ngay ở những vùng nông thôn, trên cơ sở đẩy mạnh chính sách dân số-kế hoạch hoá
gia đình, đưa tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất, kinh doanh, đổi mới chính
sách cán bộ nữ, thực hiện bình đẳng giới.
- Bình đẳng giữa các thành phần dân tộc trong cộng đồng dân tộc Việt Nam là
cơ sở một hệ thống các chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước.
- Bình đẳng giữa các tôn giáo trên cơ sở hiến pháp và pháp luật của Nhà nước,
đảm bảo vừa tốt đạo, vừa đẹp đời, tôn trọng sự tự do tín ngưỡng và không tín
ngưỡng của nhân dân; đồng thời kiên quyết chống lại tệ nạn mê tín dị đoan, lợi dụng
tôn giáo vào những mục đích chính trị, phản động.
- Bình đẳng giữa các công dân về nghĩa vụ và quyền lợi trước pháp luật. Về
bản chất, chế độ xã hội mới không cho phép bất kỳ ai đứng ngoài hay đứng trên
pháp luật.
- Bình đẳng giữa các thành phần kinh tế là một vấn đề cần được giáo dục
trong quá trình lập nghiệp của lớp trẻ ở giai đoạn quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
- Điều cần nhấn mạnh là chủ nghĩa Mác không bao giờ đặt vấn đề bình đẳng
về mặt năng lực, sở trường (có tính tự nhiên, bẩm sinh), mà chỉ đặt vấn đề bình đẳng
thuyết trình, hùng biện, thi viết theo các chuyên đề.. ...
- Tăng cường các biện pháp kịp thời nắm bắt diễn biến tư tưởng của thanh
niên qua phiếu thăm dò dư luận; qua sinh hoạt Đoàn, Hội. Cán bộ Đoàn, đoàn viên
phải là người gần gũi thanh niên, thực hiện “nghe thanh niên nói và nói cho thanh
niên nghe”.
- Phối hợp chặt chẽ với ngành tư pháp, các cơ quan thực thi pháp luật tổ chức
các hoạt động giáo dục luật pháp cho thanh thiếu nhi như: Tổ chức các lớp tập huấn,
thi tìm hiểu, tọa đàm trao đổi về nội dung một số luật quan trọng liên quan nhiều đến
thanh niên; thành lập và duy trì hoạt động của các Câu lạc bộ pháp luật, Câu lạc bộ
phòng chống tệ nạn trong thanh niên.... Những nơi có điều kiện thành lập các phòng
tư vấn, trung tâm tư vấn về luật pháp cho tuổi trẻ, đưa nội dung học tập, tìm hiểu luật
pháp vào sinh hoạt thường xuyên ở chi đoàn, chi hội.
3.2. Tăng cường giáo dục nâng cao hiểu biết cho thanh thiếu nhi về các giá
trị văn hoá truyền thống; lòng tự hào dân tộc, góp phần giữ gìn và phát huy bản
sắc văn hoá Việt Nam; tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại.
- Với truyền thống hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, với 54 dân tộc anh
em, đó là những cơ sở cho ta thấy kho tàng văn hoá Việt Nam là vô giá, Đoàn Thanh
niên có trách nhiệm tuyên truyền, giới thiệu để thanh niên hiểu rõ văn hoá của từng
dân tộc nói riêng và văn hoá Việt Nam nói chung.
- Tổ chức các hoạt động cho thanh thiếu niên tham gia tôn tạo, giữ gìn các di
tích lịch sử, văn hoá, di tích cách mạng. ... Thành lập các nhóm ca khúc chính trị, ca
khúc cách mạng, đội tuyên truyền viên trẻ.... tới vùng cao, sâu, xa để phục vụ cho
thanh thiếu nhi và nhân dân. Từng bước khôi phục các hình thức sinh hoạt văn hoá
văn nghệ dân gian nói riêng ở cơ sở và phong trào văn hoá văn nghệ nói chung ở cơ
sở.
- Giới thiệu, phân tích cho thanh thiếu niên thấy được những yếu tố tiêu cực,
lạc hậu, mê tín dị đoan trong các hoạt động mê tín dị đoan cần sớm loại bỏ như: Lên
đồng, bói toán, đốt vàng mã... Thanh niên phải đi đầu và vận động nhân dân chống
các hủ tục lạc hậu, các thói quen sống thiếu văn hoá trong cộng đồng.
- Phổ biến, hướng dẫn và tạo điều kiện cho thanh niên biết hưởng thụ, tiếp thu
Mỗi cấp bộ Đoàn cần cụ thể hoá nội dung và phương châm xuyên suốt đó trong
công tác giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên.
- Đa dạng hoá các hình thức giáo dục lối sống thông qua sinh hoạt tập thể, các
phương tiện thông tin đại chúng, các hoạt động biểu dương, tôn vinh người tốt việc
tốt ở các cấp. Tổ chức các hình thức tiếp xúc giữa các điển hình với đông đảo đoàn
viên, thanh niên.
- Tích cực tham gia thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng
cuộc sống mới ở khu dân cư” do Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
phát động.
- Xây dựng qui ước nếp sống văn minh nơi cộng cộng, trong giao tiếp, trong
gia đình... giúp thanh thiếu niên có cơ sở để điều chỉnh thái độ, hành vi của mình.
Hướng dẫn, giáo dục để thanh thiếu niên hiểu rõ sự tôn sư trọng đạo, kính già, yêu
trẻ, biết yêu thương con người... là nét đẹp của dân tộc từ ngàn xưa. Một số loại hình
đã được các cơ sở tổ chức thực hiện trong thời gian qua như: Gặp mặt con cháu thảo
hiền; giúp đỡ bạn nghèo và hoạt động xã hội, từ thiện khác cần tiếp tục phát huy
trong thời gian tới.
- Vận động thanh niên thực hành tiết kiệm. Tổ chức diễn đàn “ cần kiệm là
nếp sống đẹp” trong thanh thiếu niên với nội dung tiết kiệm thời gian cho học tập,
lao động, tiết kiệm đầu tư cho sản xuất, chống xa hoa, lãng phí, tệ nạn xã hội. Thanh
niên đi đầu trong việc cưới mới vui tươi, tiết kiệm. Các cấp bộ Đoàn cần xây dựng
mẫu “đám cưới mới” và các sinh hoạt tập thể trong thanh niên để rút kinh nghiệm và
tuyên truyền rộng rãi.
- Tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động xã hội của Đoàn, Hội, Đội, giúp các vùng
nghèo, người nghèo, gia đình chính sách... qua đó giáo dục lòng nhân ái, yêu thương
giúp đỡ lẫn nhau trong thanh thiếu niên.
3.4. Giáo dục pháp luật và ý thức công dân cho thanh thiếu nhi:
Giáo dục luật pháp và ý thức công dân cho thanh thiếu nhi góp phần hình
thành lối sống Sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật, giúp đoàn viên, thanh
niên thực hiện tốt hơn quyền và nghĩa vụ công dân, tích cực tham gia xây dựng Nhà
nước pháp quyền. Các cấp bộ Đoàn cần phổ biến rộng rãi hiến pháp và pháp luật
tham gia có hiệu quả trong công tác tư tưởng, văn hoá. Các cấp bộ Đoàn cần phát
động việc mua, đọc báo Đoàn, Hội, Đội đến tận cơ sở.
- Xây dựng các mô hình, điển hình, chỉ đạo điểm; tập trung tuyên truyền giáo
dục cho các đối tượng thanh niên, nhất là thanh thiếu nhi trường học; thanh niên lực
lượng vũ trang, lấy đó làm hạt nhân để gây ảnh hưởng, lan toả tới các đối tượng
thanh thiếu niên khác.
- Khai thác mọi nguồn lực để tổ chức các hoạt động giáo dục thanh niên, tận
dụng và phát huy tối đa cơ sở vật chất hiện có của Đoàn, Hội, Đội để làm công tác
giáo dục. Từng bước trang bị các cơ sở vật chất thiết yếu phục vụ cho công tác này
như: Hệ thống âm thanh, tài liệu, đặc điểm.... Đặc biệt coi trọng phát huy hiệu quả
hệ thống trung tâm văn hoá thể thao thanh niên, các nhà thiếu nhi, các trung tâm
giáo dục thanh thiếu nhi.
-Thường xuyên đánh giá công tác nắm tình hình tư tưởng và dư luận xã hội
trong thanh niên của các cấp bộ đoàn, trên cơ sở đó tổ chức hướng dẫn nghiệp vụ
nắm và xử lý thông tin về tư tưởng và dư luận xã hội trong thanh niên cho cán bộ
Đoàn các cấp.
- Kịp thời nắm, xử lý thông tin về tình hình tư tưởng và dư luận xã hội trong
thanh niên, (nhất là những khu vực nhạy cảm) thông qua điều tra khảo sát, giao ban
dư luận xã hội định kỳ các cấp. .... đảm bảo thông tin khách quan, khoa học, chính
xác với diễn biến tình hình thực tế. Thực hiện nghiêm quy định thông tin, báo cáo
về tình hình tư tưởng và dư luận xã hội của thanh niên trong hệ thống Đoàn.
- Tập trung xây dựng lực lượng nòng cốt để nắm tình hình tư tưởng và dư luận
xã hội trong thanh niên ở cơ sở.
II. GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC VÀ TRUYỀN THỐNG
CÁCH MẠNG CHO THANH THIẾU NHI.
1. Khái niệm, ý nghĩa, mục đích:
1.1 Khái niệm truyền thống.
Truyền thống là những tập tục, thói quen và nói chung là những kinh nghiệm
xã hội được hình thành từ lâu đời trong lối sống và nếp nghĩ của con người, được
truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác.
2.1. Truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Trong những năm chuẩn bị cho Cách mạng Tháng Tám, mở đầu bài học vỡ
lòng về cách mạng cho cán bộ trẻ, Bác Hồ căn dặn: “Dân ta phải biết sử ta. Cho
tường gốc tích nước nhà Việt Nam”.
“Gốc tích nước nhà Việt Nam”- Truyền thống dựng nước và giữ nước của dân
tộc ta, phải là cơ sở đầu tiên cho việc hình thành tư tưởng tình cảm của tuổi trẻ. Truyền
thống tốt dẹp của dân tộc ta được kết tinh thành những phẩm chất sau đây:
- Yêu nước nồng nàn, bất khuất, kiên cường và mưu trí trong đấu tranh cho
độc lập và tự do.
- Tinh thần nhân đạo cao cả: Thương người như thể thương thân, lá lành đùm
lá rách.
- Truyền thống hiếu học.
- Lao động cần cù, sáng tạo và tinh thần lạc quan yêu đời
2.2. Truyền thống cách mạng của Đảng ta.
Đảng ta ra đời đã đánh dấu một bước ngoặt vĩ đại của cách mạng Việt Nam,
mở đầu thời đại mới của dân tộc- thời đại của cách mạng dân tộc dân chủ và tiến lên
chủ nghĩa xã hội. Hơn 70 năm qua, được tôi luyện và thử thách trong những cuộc
chiến đấu quyết liệt với kẻ thù, Đảng ta đã liên tục chiến thắng và trưởng thành vượt
bậc, xây dựng nên những truyền thống vô cùng quý báu:
- Tuyệt đối trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, với lợi ích của giai cấp
công nhân và của dân tộc.
- Vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và kinh nghiệm cách mạng thế
giới vào tình hình cụ thể của nước ta, đề ra đường lối chính trị và phương pháp cách
mạng đúng đắn, sáng tạo, độc lập, tự chủ và tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối
đó.
- Đoàn kết thống nhất trong Đảng, làm cơ sở để đoàn kết toàn dân, đoàn kết
các lực lượng cách mạng trong từng thời kỳ lịch sử.
- Luôn luôn liên hệ mật thiết với quần chúng. Phát huy quyền làm chủ của
nhân dân lao động và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tôc.
- Kết hợp nhuần nhuyển chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế chân
trang Nhân dân và nhiều phần thưởng cao quý khác mà Đảng và Nhà nước ta đã trao
tặng.
Truyền thống cách mạng của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và thế
hệ trẻ nước ta ngày nay là nguyện tiếp tục phát huy những truyền thống quý báu của
thế hệ đi trước, đó là:
- Truyền thống yêu nước nồng nàn, trung thành tuyệt đối với sự nghiệp của
Đảng, gắn bó sống còn với lợi ích dân tộc, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa.
- Truyền thống xung kích cách mạng, xung phong tình nguyện, không ngại hy
sinh gian khổ, sẵn sàng đảm nhận và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Đảng và nhân
dân giao phó.
- Truyền thống đoàn kết, tinh thần tương thân tương ái và nhân đạo cao cả.
- Truyền thống hiếu học, ham hiểu biết, có ý chí vượt khó, cần cù, sáng tạo,
dám nghĩ, dám làm, có hoài bão lớn.
Cùng với việc giáo dục thanh niên những nội dung nêu trên cần làm cho tuổi
trẻ hiểu biết sâu sắc về truyền thống anh hùng của những người trẻ tuổi ở nước ta.
Pháy huy truyền thống tốt đẹp của tuổi trẻ Phù Đổng, Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Trần
Quốc Toản, Nguyễn Huệ..... ngày nay 5 thế hệ thanh niên Việt Nam đã kế tục nhau
sáng lập Đảng, làm cuộc cách mạng kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, xây dựng
Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
2.5. Truyền thống của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng:
Quân đội nhân dân Việt Nam là hình ảnh sáng ngời khí phách, trí tuệ, lòng
dũng cảm là tâm hồn Việt Nam trong thời đại mới. Đó là đội quân được thừa kế và
phát huy những truyền thống anh hùng của dân tộc; được xây dựng theo quan điểm
của chủ nghĩa Mác-Lênin; lớn lên trong sự yêu thương, chăm sóc của Đảng, của Bác
Hồ, được trưởng thành trong cuộc chiến đấu lâu dài, gian khổ và đã chiến thắng vẻ
vang, đánh bại các cuộc chiến tranh xâm lược của những tên đế quốc phản động đầu
sỏ của thời đại. Tuổi trẻ cả nước thường xuyên học tập và phát huy truyền thống của
Quân đội anh hùng: “Trung với Đảng, hiếu với dân, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành,
khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”.
3. Hình thức, phương pháp giáo dục truyền thống.
ơn các gia đình liệt sỹ nhân những dịp có ý nghĩa sâu sắc trong cuộc đời của tuổi trẻ
như: Được kết nạp vào Đoàn, vào Đảng đi làm nghĩa vụ quân sự bảo vệ Tổ quốc, gia
nhập đội ngũ giai cấp công nhân, lễ cưới v..v...
- Hoạt động giao lưu, kết nghĩa với các đơn vị lực lượng vũ trang.
- Tổ chức mitting, dạ hội kỷ niệm những ngày lễ lớn.
- Tổ chức hoạt động “Vì biên giới, hải đảo”, “Hiến máu nhân đạo”, trợ giúp
đồng bào gặp thiên thai ....
- Từ những sinh hoạt truyền thống phong phú đó, từng bước hình thành đời
sống tuổi trẻ với những ngày hội cách mạng, nghi lễ cách mạng, để thay thế những
ngày hội, những nghi lễ, tập tục lạc hậu trước đây.
3.3. Thực hiện chế độ giáo dục truyền thống hằng năm:
- Sinh hoạt kỷ niệm ngày thành lập Đảng, ngày thành lập Đoàn và tháng thanh
niên Việt Nam (tháng 3 hàng năm).
+ Tuyên truyền, cổ động: Thông tin thành tích chào mừng ngày kỷ niệm,
những tư liệu lịch sử về Đảng, về Đoàn ở địa phương và cả nước. ... qua hệ thống
khẩu hiệu, bản tin, phát thanh, báo tường, triển lãm những hình ảnh, hiện vật lịch sử
Đảng, Đoàn.
+ Đẩy mạnh các phong trào thi đua, các hoạt động thanh niên tình nguyện
thiết thực chào mừng ngày 3-2 và 26-3 và tháng thanh niên Việt Nam.
+ Tổ chức trọng thể lễ viếng và đặt hoa tại nghĩa trang liệt sỹ.
+ Tổ chức họp mặt thân mật với các đảng viên, cựu cán bộ Đoàn.
+ Thăm nhà truyền thống hoặc phòng truyền thống ở địa phương.
+ Mitting và dạ hội truyền thống.
- Đợt sinh hoạt truyền thống nhân ngày 30-4, 1-5, và 19-5.
+ Hoạt động tuyên truyền cổ động về chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ và
ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam.
+ Phong trào thi đua, tình nguyện của tuổi trẻ.
+ Tổ chức lễ viếng và đặt hoa tại nghĩa trang liệt sỹ.
+ Tham quan nơi đã diễn ra trận đánh của quân đội và dân quân tự vệ trong
cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.
một nhiệm vụ quan trọng của tất cả các ngành, của từng chi bộ, từng chi đoàn thanh
niên cộng sản. Tổ chức Đoàn các cấp có trách nhiệm tổ chức phối hợp với các
ngành, các đoàn thể theo một kế hoạch chung để tiến hành một cách thiết thực, cụ
thể và đạt hiệu quả cao nhiệm vụ quan trọng này.
Chuyên đề 2:
PHƯƠNG PHÁP TUYÊN TRUYỀN MIỆNG
1. Một số vấn đề chung về tuyên truyền miệng
1.1 Khái niệm tuyên truyền miệng
Tuyên truyền miệng là một hình thức đặc biệt của tuyên truyền, được tiến
hành thông qua sự giao tiếp trực tiếp giữa người tuyên truyền với đối tượng tuyên
truyền, chủ yếu bằng lời nói trực tiếp.
1.2 Những ưu thế đặc trưng của tuyên truyền miệng
- Là sự giao tiếp trực tiếp để cung cấp và trao đổi thông tin nên sử dụng
được mọi ưu thế của giao tiếp trực tiếp. Có thể giải thích được những vấn đề mà vì
một lý do nào đó không thể đưa công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng.
- Tuyên truyền miệng qua hình thức đối thoại giữa người nói với người
nghe, là một hình thức tuyên truyền dân chủ nhất, thực hiện được chức năng thông
tin cả 2 chiều, không mang tính áp đặt.
- Tuyên truyền miệng có thể sử dụng triệt để nhất ưu thế của ngôn ngữ
nói và "kênh" phi ngôn ngữ.
- Tuyên truyền miệng có điều kiện và nhiều khả năng tiến hành một cách
thường xuyên và rộng rãi ở nhiều nơi, trong các điều kiện khác nhau. Báo cáo viên
có khả năng thích nghi với các điều kiện và hoàn cảnh cụ thể để tiến hành nhiệm vụ
tuyên truyền được giao.
1.3 Những hạn chế của tuyên truyền miệng
- Lời nói có tính tuyến tính, chỉ đi một chiều, không quay trở lại. Vì vậy,
người nói cần thận trọng, người nghe cần chú ý nếu không, không lấy lại được lời đã
nói và không nghe được lời báo cáo viên đã nói.
- Phạm vi về không gian có giới hạn, do khả năng phát ra của lời nói trực
tiếp (dù đã có phương tiện khuyếch đại) và khả năng tập hợp một số đông tại một địa
trước một bước và phải dự báo được tình hình, tránh cho đoàn viên, thanh niên và
nhân dân mắc vào những sai lầm tự phát. Phân tích và hướng dẫn dư luận xã hội là
một trong những chức năng cơ bản của công tác tuyên truyền miệng.
- Nhạy bén, kịp thời. Bám sát tình hình thời cuộc, tình hình thực tiễn,
những vấn đề mới nảy sinh để kịp thời tuyên truyền giải thích. Tình hình thế giới và
trong nước có nhiều diễn biến phức tạp càng đòi hỏi phải chủ động, nhạy bén để
nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền.
- Cụ thể, thiết thực. Tuyên truyền miệng phải cụ thể, thiết thực, có số liệu,
tư liệu, sự kiện, căn cứ, lập luận rõ ràng, ngắn ngọn, súc tích, dễ hiểu, làm cho nội
dung tuyên truyền trở nên phong phú, sinh động, hấp dẫn, gợi cảm, có sức thuyết
phục cao, đáp ứng yêu cầu của đối tượng.
- Kết hợp xây và chống. Tuyên truyền miệng phải kết hợp hài hòa giữa
xây và chống, giữa biểu dương cái tốt, cái mới phê phán cái sai, cái lạc hậu, khắc
phục tính chất cực đoan một chiều, dẫn tới những hậu quả xấu của kết quả tuyên
truyền.
- Thường xuyên, liên tục, có hệ thống. Tuyên truyền miệng phải tiến hành
thường xuyên, liện tục, có hệ thống, vừa có những đợt tập trung cao điểm, vừa
thường xuyên, liên tục, không để dứt quãng.
- Phối hợp nhiều hình thức, biện pháp và lực lượng. Tuyên truyền miệng
phải kết hợp nhiều hình thức, phương pháp, sử dụng và phối hợp nhiều lực lượng,
nhất là với các phương tiện thông tin đại chúng, hoạt động văn hóa văn nghệ và sinh
hoạt, hội hợp...
2. Phương pháp và kinh nghiệm chuẩn bị đề cương một bài tuyên
truyền miệng
Tuyên truyền miệng không chỉ là một khoa học mà còn là một nghệ thuật
- nghệ thuật nói chuyện trước công chúng. Để có thể trở thành người nói giỏi, nói
hay, người cán bộ Đoàn, người báo cáo viên, tuyên truyền viên không chỉ nắm vững
cơ sở khoa học của hoạt động tuyên truyền miệng mà còn phải biết sử dụng những
kỹ năng, kỹ xảo, nghiệp vụ chuẩn bị bài nói trước người nghe. Để chuẩn bị cho một
bài nói, thường phải trả lời cho các câu hỏi: Nói để làm gì? Nói về vấn đề gì? Nói ở
chính kiến, động cơ, khuôn mẫu tư duy, tâm trạng, trạng thái thể chất... của họ.
- Nghiên cứu về nhu cầu, thị hiếu thông tin: thái độ của người nghe đối
với nguồn thông tin và nội dung thông tin; con đường, cách thỏa mãn thông tin của
đối tượng.
Trên cơ sở đó mà lựa chọn nội dung, cách thức tuyên truyền cho phù
hợp. Có như vậy mới đem lại hiệu quả cao cho bài nói chuyện.
- Tìm hiểu đối tượng có thể dựa trên 3 cách:
+ Tìm hiểu qua tổ chức, cá nhân người đến "đặt hàng", yêu cầu nói.
+ Tìm hiểu qua những báo cáo viên đã trình bày một lần với đối tượng
đó.
+ Quan quan sát tại chỗ khi tiếp xúc với đối tượng, từ đó có sự điều chỉnh
phù hợp.
2.4. Không gian, thời gian diễn ra buổi nói chuyện
a) Không gian diễn ra buổi nói chuyện
Đây là một vấn đề người tuyên truyền phải quan tâm bởi nó có ảnh
hưởng đến hiệu quả tuyên truyền. Có thể có những trường hợp sau đây:
- Nói trong phòng họp với vài ba chục người nghe.
- Nói trong hội trường rộng.
- Nói ở ngoài trời.
Ngoài ra, cách bài trí trong phòng họp, trong hội trường, các yếu tố ngoại
cảnh khác cũng tác động đến tâm lý người nghe.
Báo cáo viên cần hỏi trước người "đặt hàng" để có thể chủ động nắm
được những thông tin cơ bản về không gian buổi nói chuyện. Ví dụ, hỏi người mới
nói về: nói ở đâu, khoảng bao nhiêu người nghe, có micrô không, có bảng không...
Ngoài ra, khi bước vào hội trường, khi Ban Tổ chức còn chuẩn bị và giới thịêu, báo
cáo viên cần tranh thủ quan sát để có sự điều chỉnh kịp thời.
b) Thời gian diễn ra buổi nói chuyện
Buổi nói chuyện diễn ra vào sáng, chiều hay tối cũng tạo nên những
thuận lợi hoặc khó khăn cho việc nhận thông tin của người nghe. Thông thường vào
buổi sáng người nghe tỉnh táo, tiếp thu thông tin tốt hơn; đầu giờ chiều người nghe
thông tin được cung cấp qua hội nghị báo cáo viên định kỳ là nguồn thông tin chính
thống quan trọng. Báo cáo viên dựa vào đó để xây dựng bài nói.
- Ngoài ra, có thể sử dụng các băng ghi âm, ghi hình do các cơ quan có
trách nhiệm cung cấp, các thông tin thu được nhờ nghiên cứu, tham quan thực tế các
điển hình tiên tiến và các di tích lịch sử - văn hóa.
Tóm lại, báo cáo viên có thể dùng nhiều loại tài liệu, nhưng cần được
theo các văn bản, tài liệu chính thống. Người tuyên truyền còn phải biết khai thác
một nguồn tài liệu sẵn có, đó là vốn sống thực tế của bản thân. Song, khi sử dụng
những nguồn tài liệu nói trên phải theo đúng quan điểm, đường lối của Đảng. Người
cán bộ tuyên truyền phải chịu trách nhiệm về việc phát ngôn của mình.
Cán bộ tuyên truyền giỏi là người có vốn tri thức phong phú, vừa rộng,
vừa sâu. Muốn vậy phải có ý thức tự tích luỹ thường xuyên, liên tục, bằng nhiều
cách khác nhau.
Copyright: Tài liệu đại học ©