HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

ĐỖ VĂN CHINH

ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG
NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN Ý YÊN, TỈNH
NAM ĐỊNH

Chuyên ngành:

Quản lý đất đai

Mã số :

60.85.01.03

Người hướng dẫn khoa học:
Nhạ

TS. Đỗ Văn

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP-2016


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu
được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ
lấy bất kỳ học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm

Đỗ Văn Chinh

3


MỤC LỤC
Lời cam đoan .................................................................................................................... ii
Lời cảm ơn ....................................................................................................................... iii
Mục lục ........................................................................................................................... iv
Danh mục các chữ viết tắt ............................................................................................... vii
Danh mục bảng .............................................................................................................. viii
Danh mục đồ thị, hình, sơ đồ ............................................................................................
ix Trích yếu luận văn .............................................................................................................
x Thesis abstract.................................................................................................................
xii

Phần

1.

Mở

đầu

............................................................................................................... 1
1.1.

Tính cấp thiết của đề tài ....................................................................................... 1

1.2.

Nguyên tắc sử dụng đất........................................................................................

2.1.4.
6

Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp ....................................................................

2.1.5.
7

Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp bền vững .....................................................

2.2.
8

Nghiên cứu về hiệu quả và đánh giá hiệu quả sử dụng đất....................................

2.2.1.
8

Hiệu quả sử dụng đất ...........................................................................................

4


2.2.2.
9

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất .............................................................................


Tình hình nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam ...........

Phần 3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu ............................................................
26
3.1.

Địa điểm nghiên cứu.......................................................................................... 26

3.2.

Thời gian nghiên cứu ......................................................................................... 26

3.3.

Đối tượng nghiên cứu ........................................................................................ 26

3.4.

Nội dung nghiên cứu.......................................................................................... 26

3.4.1.

Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ...................................................... 26

3.4.2.

Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp .................................................................. 26

3.4.3.


4.1.

Đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định ...... 32

4.1.1.

Điều kiện tự nhiên ............................................................................................. 32

4.1.2.

Điều kiện kinh tế – xã hội .................................................................................. 36

4.1.3.

Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội ...................................... 46

4.2.

Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Ý Yên .......................... 47

4.2.1.

Hiện trạng và biến động sử dụng đất nông nghiệp huyện Ý Yên........................ 47

4.2.2.

Hiện trạng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp huyện Ý Yên........................ 50

4.3.


4.4.2.

Định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn
huyện Ý Yên...................................................................................................... 77

4.4.3.

Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn
huyện Ý Yên...................................................................................................... 79

Phần 5. Kết luận và kiến nghị .......................................................................................
83
5.1.

Kết luận ............................................................................................................. 83

5.2.

Kiến nghị ........................................................................................................... 84

Tài liệu tham khảo.........................................................................................................
85
Phụ lục ..........................................................................................................................
87

7


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

NTTS

Nuôi trồng thủy sản LUT

Loại hình sử dụng đất KHKT
Khoa học kỹ thuật GTGT

Giá

trị gia tăng
GTSX

Giá trị sản xuất

GTGT/LĐ

Giá trị gia tăng trên một công lao động

GTNC

Giá trị ngày công

FAO

Tổ chức Nông nghiệp và lương thực thế giới.

Tr.đ

Triệu đồng


Bảng 3.2.

Phân cấp đánh giá các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội .............................. 30

Bảng 3.3.

Phân cấp đánh giá các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường....................... 31

Bảng 4.1.

Tình hình phát triển kinh tế - xã hội huyện Ý Yên ....................................... 37

Bảng 4.2.

Giá trị sản xuất nông nghiệp, thủy sản giai đoạn 2013 – 2015...................... 37

Bảng 4.3.

Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Ý Yên năm 2015....................... 48

Bảng 4.4.

Biến động đất nông nghiệp huyện Ý Yên giai đoạn 2010 – 2015 ................. 49

Bảng 4.5.

Phân tích nguyên nhân biến động diện tích đất nông nghiệp giai đoạn
2010 – 2015 ................................................................................................ 50

Bảng 4.6.

Bảng 4.19. Lựa chọn các loại hình sử dụng đất.............................................................. 76
Bảng 4.20. Định hướng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp huyện Ý Yên ................ 78

9


DANH MỤC ĐỒ THỊ, HÌNH, SƠ ĐỒ

STT

Tên đồ thị, hình

Trang

Biểu đồ 4.1. Cơ cấu kinh tế các ngành năm 2015 .............................................................
36
Hình 4.1. Cán bộ nông nghiệp kiểm tra cánh đồng lúa xã Yên Phúc ................................ 57
Hình 4.2. Cảnh quan cánh đồng lúa xã Yên Hồng ............................................................ 57
Hình 4.3. Cảnh quan cánh đồng Ngô xã Yên Hồng .......................................................... 58

9


TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
Tên tác giả: Đỗ Văn Chinh
Tên Luận văn: “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện
Ý Yên, tỉnh Nam Định”
Ngành: Quản lý đất đai

Mã số: 60.85.01.03

11


- Hiện trạng năm 2015 huyện Ý Yên có 5 loại hình sử dụng đất chính là: LUT
chuyên lúa, LUT 2 Lúa - 1 màu, LUT 2 màu - 1 lúa, LUT chuyên rau màu và LUT nuôi
trồng thủy sản. Với 13 kiểu sử dụng đất chính. Trong đó LUT chuyên lúa là LUT
chiếm diện tích lớn nhất với 14.573,1 ha được phân bố ở cả 2 tiểu vùng. Và LUT
có diện tích nhỏ nhất là LUT chuyên rau màu với 133,6 ha được phân bố ở tiểu
vùng 2.
- Các LUT có hiệu quả kinh tế cao là LUT 2 Màu - 1 lúa, LUT chuyên rau
màu và LUT Nuôi trồng thủy sản với GTSX đạt lần lượt là 186,21 triệu đồng/ha,
218,93 triệu đồng/ha, 401,36 triệu đồng/ha. LUT có hiệu quả kinh tế thấp là LUT
chuyên lúa với GTSX chỉ đạt 79,12 triệu đồng/ha, TNHH đạt 37,34 triệu đồng/ha và
HQĐV là 0,90 lần. Các LUT có hiệu quả xã hội cao là LUT 2 màu – 1 lúa, LUT 2 lúa
– 1 màu, LUT chuyên màu, LUT Nuôi trồng thủy sản, trong đó LUT Nuôi trồng thủy
sản là LUT thu hút được nhiều công lao động nhất, công lao động trung bình của
LUT này là 1350 công lao động/ha. LUT có hiệu quả xã hội thấp là LUT
chuyên lúa với 458,5 công lao động/ha. LUT nuôi trồng thủy sản được đánh giá là
LUT ít gây ảnh hưởng đến môi trường nhất tuy nhiên trên thực tế việc thải phân cá,
thức ăn dư thừa và các loại thuốc phòng trừ dịch bệnh cũng gây ảnh hưởng
đến nguồn nước khá nhiều, các LUT còn lại đều gây ảnh hưởng đến môi
trường do người dân vẫn giữ thói quen sử dụng thuốc BVTV và phân bón chưa
đúng theo hướng dẫn của các cơ quan chức năng.
3.2. Kết luận
Qua đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, từ thực trạng sử dụng đất
và hiệu quả mang lại của các loại hình sử dụng đất nhằm đề xuất định hướng sử
dụng đất nông nghiệp của huyện Ý Yên đến năm 2020 như sau:
- Giữ ổn định các LUT chuyên lúa với kiểu sử dụng đất Lúa xuân – lúa mùa
và LUT chuyên rau màu với kiểu sử dụng đất Lạc – ngô – khoai tây để đảm bảo an
ninh lương thực trên địa bàn huyện và góp phần cung ứng gạo, khoai tây cho thị

- Methods of zonning, and research site choosing.
- Method of collecting and surveying data: surveying secondary and primary
data.
- Method of analyzing and processing data: using EXCEL software.
- Method of evaluation of efectiveness of agricultural land use on the
aspects
of
environment.

economy,

society

and

3. Main findings and conclusions
3.1. Main findings
- Y Yen is a district of plain in Nam Dinh province, whose conditions of land
and terrain are relatively favorable for developing agriculture in tendency of
diversifying kinds of produces and cropping intersification to increase the
productivity of cultivated crops. In Y Yen, the total natural area is 24,129.74
hectares, including 17,374.89 hectares of agricultural land, making up 72.12%,
211.31 hectares of unused land, making up 0.88%. Y Yen has an abundant source of
labour, but it not used rationally and fully. Small and fragmented agricultural
production,

shortage

of investments,sluggish


Subsidiary crop and aquaculture one – being the one attracting the most
labour force. The average number of labours is 1.350 per ha.The LUT with the
lowest social efficiency is the only-rice one with the average number labours of
458.5 per ha. The aquaculture LUT is valued as the one with the lowest affect on
environment but in practice, excrements of fish, redundant food and other kinds of
medicine for preventing epizooty have a bad effect on the source of water, the rest
of LUTs cause a bad affect on the environment because people keep a habit is not
follow the recommendation of the agricultural on using the fertilizers and
pesticides.
3.2. Conclusions
Through the valuation of effects of agricultural land usage, from land use
situation and obtainedu eficiency of different types of land use, the general
orientations on agricultural land use in Y Yen district until 2020:
Keeping the only-rice LUT steady with type of land uses for spring rice
– summer autumn rice and Specialized vegetable and subsidiary crop LUT with type
of land uses for planting ground nut – maizes – patatoes in order to ensure food
security in the district and sypply rice, patatoes for the market in the province and
other nearby ones. Some kinds of suitable land uses for economic areas, ecology
having good efects on economy, society and environment such as aquaculture LUT,
Specialized vegetable and subsidiary crop LUT... should be developed and extended
to increase incomes and create more employments for the inhabitants after


harvested season have been over. And especially, it is necessary to introduce new
breeds with high productivity and quality into
formula of rotational crops for higher efects of
economy.

xiii


nghiệp chiếm 72,01 % tổng diện tích; là huyện có tiềm năng về đất đai, sản
xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng tương đối lớn (36,13%) trong cơ cấu kinh tế của
1


huyện. Vì vậy, sử dụng đất sản xuất nông nghiệp hiệu quả có tầm quan trọng lớn đối
với sự phát triển của huyện. Tuy nhiên thực trạng cho sản xuất nông nghiệp còn
nhiều bất

2


cập, chưa khai thác được đúng tiềm năng đất đai. Mặt khác hiệu quả về kinh tế,
xã hội, môi trường của các loại hình sử dụng đất mang lại chưa được quan tâm,
đánh giá đúng mức. Chính vì vậy việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
nhằm đề xuất, định hướng sử dụng đất và các loại hình sử dụng đất có hiệu quả
là một việc làm rất cấp thiết hiện nay.
Xuất phát từ những vấn đề trên, tôi tiến hành thực hiện nghiên cứu đề tài:
“Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Ý Yên, tỉnh
Nam Định".
1.2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
- Đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất nông nghiệp từ đó tm
ra các loại hình sử dụng đất hiệu quả nhất trên địa bàn huyện Ý Yên.
- Định hướng và các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông
nghiệp trên địa bàn huyện.
1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Về không gian: Đề tài được thực hiện trên địa bàn huyện Ý Yên, tỉnh Nam
Định, với các xã đại diện có các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp phổ
biến.
- Về thời gian: Số liệu thống kê phục vụ nghiên cứu đề tài được thu thập từ

Đất đai là tư liệu sản xuất không thể thay thế trong sản xuất nông nghiệp nếu
biết sử dụng hợp lý thì sức sản xuất của đất đai sẽ ngày càng tăng lên (Lê Trọng
Cúc và Trần Đức Viên, 1995). Sản xuất nông nghiệp cung cấp lương thực, thực
phẩm cho con người, đảm bảo nguồn nguyên liệu cho các ngành công nghiệp
sản xuất hàng tiêu dùng và công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm. Hiện tại
cũng như trong tương lai, nông nghiệp vẫn đóng vai trò quan trọng trong sự
phát triển của xã hội loài người, không ngành nào có thể thay thế được. Các Mác đã
từng nói “Đất là mẹ, sức lao động là cha sản sinh ra của cải vật chất” (Các Mác,
1949).
Luật Đất đai (2013) nêu rõ: “Đất nông nghiệp là đất sử dụng vào mục đích
sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về nông nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng
thủy sản, làm muối và mục đích bảo vệ, phát triển rừng, bao gồm đất sản xuất
3


nông nghiệp, đất sản xuất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối và đất
nông nghiệp khác”.

4