TRẦN THỊ THU HƯƠNG

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

TRẦN THỊ THU HƯƠNG

***
CHUYÊN NGÀNH: GIÁO DỤC MẦM NON

PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ MẠCH LẠC CHO
TRẺ 5 - 6 TUỔI THÔNG QUA TRÒ CHƠI
ĐÓNG KỊCH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

***
KHÓA K19

HÀ NỘI - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

TRẦN THỊ THU HƯƠNG

PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ MẠCH LẠC CHO TRẺ 5-6
TUỔI THÔNG QUA TRÒ CHƠI ĐÓNG KỊCH
Chuyên ngành: Giáo dục Mầm non
Mã số: 60 14 01 01


Tác giả

Trần Thị Thu Hương


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, dưới sự hướng dẫn của TS. Đỗ Thị Thu Hương và TS.
Nguyễn Thu Hương, luận văn tốt nghiệp: “Phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho
trẻ 5 – 6 tuổi thông qua trò chơi đóng kịch” là công trình nghiên cứu của
riêng tôi, được hoàn thành theo sự nhận thức vấn đề của riêng tác giả,
không trùng với bất kì luận văn nào khác.
Xuân Hòa, ngày

tháng

Tác giả

Trần Thị Thu Hương

năm 2017


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ...........................................................................................
1
2. Mục đích nghiên cứu.....................................................................................
2
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu ..............................................................

KỊCH

............................................................................................................... 6
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề .........................................................................
6
1.1.1. Trên thế giới ............................................................................................
6
1.1.2. Ở Việt Nam ............................................................................................. 8
1.2. Ngôn ngữ mạch lạc .................................................................................. 10
1.2.1. Khái niệm ngôn ngữ mạch lạc .............................................................. 10
1.2.2. Vai trò của việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc đối với sự phát triển của
trẻ 5 - 6 tuổi .....................................................................................................
11


1.2.3. Yếu tố ảnh hưởng đến khả năng phát triển ngôn ngữ mạch lạc của trẻ
56 tuổi................................................................................................................
12
1.3. Trò chơi đóng kịch ................................................................................... 14
1.3.1. Khái niệm trò chơi đóng kịch................................................................ 14
1.3.2. Bản chất của trò chơi đóng kịch............................................................
15
1.3.3. Đặc điểm của trò chơi đóng kịch ..........................................................
16


1.3.4. Vai trò của trò chơi đóng kịch đối với việc rèn ngôn ngữ mạch lạc cho
trẻ.....................................................................................................................
18
1.4. Đặc điểm tâm - sinh lí của trẻ 5 - 6 tuổi................................................... 19

2.5. Kết quả khảo sát .......................................................................................
30
2.5.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên về việc rèn khả năng diễn đạt
mạch

lạc

cho

trẻ

5

-

6

tuổi

thông

qua

TCĐK............................................................ 30
2.5.2. Thực trạng giáo án hướng dẫn trẻ 5 - 6 tuổi chơi đóng kịch ................
36
2.5.3. Thực trạng mức độ diễn đạt mạch lạc của trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm
non

...................................................................................................................

3.2.3. Khuyến khích trẻ kể lại truyện và khắc họa tính cách nhân vật bằng lời
nói

....................................................................................................................

49
3.2.4. Tăng cường cho trẻ luyện tập lời thoại và hành động cử chỉ của
nhân vật

thông qua các vai diễn khác nhau trong kịch bản

.................................... 50
3.2.5. Tạo điều kiện cho tất cả trẻ được tham gia chơi đóng kịch ..................
51
3.2.6. Thường xuyên cho trẻ chơi đóng kịch tại lớp và giao lưu biểu diễn nghệ


thuật
52

.................................................................................................................

3.3. Thực nghiệm sư phạm..............................................................................
53
3.3.1. Mục đích thực nghiệm ..........................................................................
53
3.3.2. Đối tượng, địa bàn, thời gian và điều kiện thực nghiệm.......................
54
3.3.3. Nội dung thực nghiệm...........................................................................
54

Giáo viên

GVMN

Giáo viên mầm non

MG

Mẫu giáo

MGL

Mẫu giáo lớn

TC

Trò chơi

TCĐK

Trò chơi đóng kịch

TCĐVTCĐ

Trò chơi đóng vai theo chủ đề

TMN

Trường mầm non


Bảng 3.2. Mức độ diễn đạt mạch lạc của nhóm TN và ĐC sau thực nghiệm
lần 1............................................................................................... 57
Bảng 3.3. Mức độ diễn đạt mạch lạc của nhóm TN và ĐC sau thực nghiệm
lần 2............................................................................................... 62


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Lenin đã từng viết “Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất
của con người”. Trong cuộc sống của con người, trong sự phát triển của
xã hội loài người, ngôn ngữ là phương tiện để phát triển tư duy, là phương
tiện giữ gìn, bảo tồn, truyền đạt và phát triển kinh nghiệm xã hội loài người.
Ngôn ngữ còn là công cụ biểu đạt tư tưởng, tnh cảm, công cụ giao tiếp giữa
các thành viên trong xã hội.
Thật vậy, Tiếng Việt với tư cách là tiếng mẹ đẻ là chìa khóa để đón
nhận sự phong phú rộng lớn của kho tàng kiến thức, là phương tiện để trẻ
khám phá thể giới với các sự vật, hiện tượng xung quanh mình và tự khẳng
định mình trong môi trường đó. Việc phát triển ngôn ngữ làm phong phú đời
sống tnh thần của trẻ, đáp ứng nhu cầu giao tiếp của trẻ với mọi người xung
quanh. Đồng thời nó còn là điều kiện để phát triển tư duy, giúp trẻ học
tập, vui chơi, và phát triển hài hòa, toàn diện. Để phát triển toàn diện cho trẻ
việc giáo dục ngôn ngữ là hết sức quan trọng và phải bắt đầu từ rất sớm,
ngay từ khi trẻ mới ra đời, và người lớn phải thực hiện giáo dục ấy bằng
tiếng mẹ đẻ. Ngoài giáo dục của gia đình, trường mầm non cũng là môi
trường giao dục đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, đảm nhận việc
giáo dục ngôn ngữ cho trẻ.
Một trong những thành tựu lớn lao nhất của giáo dục mầm non là
cho trẻ sử dụng được thành thạo tiếng mẹ đẻ trong đời sống hàng ngày. Bởi

chiều và hoạt động góc ở trường mầm non nhưng việc tổ chức TCĐK vẫn còn
tẻ nhạt, chưa sáng tạo… do đó việc rèn khả năng diễn đạt mạch lạc cho
trẻ còn hạn chế. Từ đó chúng tôi quyết định chọn đề tài: “Phát triển ngôn
ngữ mạch lạc cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua trò chơi đóng kịch” để nghiên
cứu.
2. Mục đích nghiên cứu


Đưa ra các biện pháp thích hợp để phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho
trẻ
5 - 6 tuổi thông qua trò chơi đóng kịch ở trường mầm
non.


3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là việc phát triển ngôn ngữ mạch lạch
cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua trò chơi đóng kịch.
3.2. Khách thể nghiên cứu
Quá trình phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 5-6 tuổi thông qua
trò
chơi đóng kịch.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất được những biện pháp phát triển ngôn ngữ mạch lạc
cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng kịch hợp lý, hiệu quả thì sẽ giúp trẻ
diễn đạt rõ ràng, mạch lạc, biểu cảm, tự tn hơn trong giao tiếp, phát triển
khả năng tư duy sáng tạo và biết dùng ngôn ngữ cơ thể.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
Xây dựng cơ sở lý luận của việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 5
– 6 tuổi thông qua trò chơi đóng kịch.

phát hiện lối diễn đạt của trẻ mẫu giáo lớn từ đó đề xuất những biện pháp
phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ một cách tốt nhất.
7.2.2 Phương pháp đàm thoại
Trao đổi với giáo viên mầm non nhằm tm hiểu nhận thức của giáo viên
về sự cần thiết phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo lớn và ý nghĩa của
trò chơi đóng kịch đối với việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ
7.2.3 Phương pháp điều tra bằng phiếu
Phát phiếu cho giáo viên đang dạy lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi.
Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Phân tích, tổng hợp các bài viết,
sách, báo, … có liên quan đến đề tài.
7.2.4 Phương pháp thực nghiệm
- Thực nghiệm thăm dò: Tìm hiểu thực trạng của việc diễn đạt ngôn
ngữ cho trẻ mẫu giáo lớn qua việc sử dụng một số trò chơi đóng kịch
- Thực trạng tác động: Tiến hành thực nghiệm các biện pháp đã xây
dựng đối với nhóm trẻ thực nghiệm.


7.2.5 Phương pháp xử lí số liệu
- Dùng các công thức của toán thống kê để phân tích số liệu thu được.
- Dùng các phương tiện kĩ thuật để nghiên cứu (lấy thông tin, lưu giữ
thông tin, xử lý thông tn, trình bày kết quả nghiên cứu…)
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đấu, cấu trúc luận văn gồm có 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ
5 – 6 tuổi thông qua trò chơi đóng kịch.
Chương 2: Thực trạng việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 5 - 6
tuổi thông qua trò chơi đóng kịch ở trường mầm non.
Chương 3: Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 5 6 tuổi thông qua trò chơi đóng kịch ở trường mầm non và thực nghiệm.



quan


trọng nhất chính là bản thân của đứa trẻ. Lời nói luôn đi kèm với hành động.
Trẻ có được và sử dụng các ngôn ngữ khi phát triển các khái niệm. Sự trải
nghệm là quan trọng nhất, Ngôn ngữ được hình thành và phát triển trong
bối cảnh xã hội sau khi những khái niệm đã được hình thành. Teo Vygotky,
trẻ em là những chủ thể tm tòi tri thức tích cực. Trẻ học ngôn ngữ như là
một sự tác động qua lại giữa sự chính muồi bẩm sinh và sự kích thích của
những trải nghiệm xã hội. Trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua mối quan hệ
với những người có ngôn ngữ thành thạo hơn. Gười lớn cần hướng trẻ vào “
vùng phát triển gần nhất”
Tác giả M.K.Bogoliupxkaia, V.Septsenko với cuốn “Đọc và kể chuyện
văn học ở vườn trẻ” đã khẳng định ý nghĩa của TCĐK như là một phương
tện giáo dục nhiều mặt. Từ đó tác giả đã đưa ra các bước tổ chức, hướng
dẫn trẻ chơi đóng kịch nhằm giúp trẻ đến với TCĐK một cách hứng thú, tự
nhiên, thúc đẩy ở trẻ niềm đam mê, yêu thích văn học, phát triển lời nói.[19]
E.I. Chikhêva [3] với tác phẩm “Phát triển ngôn ngữ cho trẻ em trước
tuổi đi học” của bà đã đề ra các biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ,
trong đó bà nhấn mạnh đến việc cho trẻ tìm hiểu thế giới xung quanh, thông
qua các hành động dạo chơi, xem tranh ảnh, kể chuyện cho trẻ nghe.
Ph.A.Sookin cho rằng, phát triển lời nói mạch lạc của trẻ mẫu giáo bao
gồm việc giải quyết các nhiệm vụ đặc biệt của giáo dục tiếng mẹ đẻ, đó là:
Phát triển vốn từ và đặc biệt là kĩ năng sử dụng từ ngữ để diễn đạt ý nghĩ
một cách ró ràng, ngắn gọn và chính xác; Hình thành cấu trúc ngữ pháp; Giáo
dục ngữ âm. Từ đó, tác giả đưa ra các biện pháp khác nhau để thực hiện
nhiệm vụ như: “Kể lại chuyện theo TPVH”, “kể chuyện theo tranh”, “kể
chuyện theo đồ chơi”, “kể chuyện theo kinh nghiệm”, “dựng chuyện”.[17]



trẻ chơi TCĐK cần chú ý ở trẻ cảm xúc tốt đẹp, và thái độ đúng đắn với tác
phẩm