Cm nháûn ca em vãư chán dung ngỉåìi lênh lại xe trong “ Bi thå tiãøu âäüi xe
khäng kênh” ca Phảm Tiãún Dût
Phảm Tiãún Dût l nh thå näøi lãn tỉì phong tro chäúng M cỉïu nỉåïc.
Nàm 1964, täút nghiãûp khoa Vàn trỉåìng Âải hc Sỉ phảm H Näüi I. Äng vo bäü
âäüi v xung phong vo tuún lỉía khu Bäún.
Tỉìng l lênh lại xe nãn äng cọ nhỉỵng bi thå viãút ráút hay vãư binh chng
ny. “ì Tiãøu âäüi xe khäng kênh” l mäüt bi thå tiãu biãøu.
Bi thå l khục hạt ca ngåüi nhỉỵng ngỉåìi lênh lại xe â â vỉåüt lãn hiãûn
thỉûc dỉỵ däüi, ạc liãût ca khọi lỉía chiãún tranh thåìi chäúng M âãø hon thnh
nhiãûm vủ.
Bi thå â xáy dỉûng mäüt hçnh tỉåüng âäüc âạo âọ l nhỉỵng chiãúc xe, nọi
cho âụng l c mäüt tiãøu âäüi xe khäng cọ kênh chàõn giọ, chàõn bủi bàng bàng ra
tráûn. M âäüc âạo tháût, vç chè gàûp åí Viãût Nam, åí nhỉỵng chiãún sé lại xe qn
sỉû thåìi chäúng M. Cọ thãø nọi “cháút” âäüc âạo ny âỉåüc lãn men tỉì chiãún
trỉåìng ạc liãût:
“Khäng cọ kênh khäng phi vç xe khäng cọ kênh
Bom giáût, bom rung kênh våỵ âi räưi”
Ngun nhán xe khäng kênh l váûy. Âáúy l mäüi hiãûn thỉûc tráưn trủi m tạc
gi khäng thãø hỉ cáúu.
Bãn cảnh hiãûn thỉûc tráưn trủi âáúy l hçnh nh ngỉåìi lênh lại xe hiãûn lãn
ráút âẻp. Cỉï tỉåíng våïi hiãûn thỉûc dỉỵ däüi, ạc liãût, tråï trãu áúy, ngỉåìi lênh lại xe
phi bọ tay, thãú nhỉng váùn näøi lãn våïi tỉ thãú:
“Ung dung bưng lại ta ngäưi
Nhçn âáút, nhçn tråìi, nhçn thàóng.”
Nghéa l xe cỉï âi. Khäng nhỉỵng ung dung m ngỉåìi lênh lại xe cn t ra ráút
ch âäüng, hiãn ngang vỉåüt lãn táút c.
Nọi âãún ngỉåìi lại xe l nọi âãún con màõt, nọi âãún cại nhçn. Tä âáûm cại
nhçn ca ngỉåìi lại xe, chè trong mäüt dng thå, tạc gi â sỉí dủng 3 láưn tỉì “nhçn”
(âiãûp tỉì). Nhçn tråìi l âãø phạt hiãûn mạy bay hay phạo sạng vãư ban âãm. Nhçn
thàóng l cại nhçn nghãư nghiãûp, hiãn ngang. V cng tỉì ca - bin khäng kênh, qua cại
nhçn â tảo nãn nhỉỵng áún tỉåüng, cm giạc ráút sinh âäüng, củ thãø âäúi våïi

õỏỷm chỏỳt vn xuọi rỏỳt rióng cuớa Phaỷm Tióỳn Duỏỷt õaợ thóứ hióỷn õổồỹc tỗnh õọửng
chờ, õọửng õọỹi trong khaùng chióỳn. hai khọứ thồ naỡy, taùc giaớ vỏựn tọ õỏỷm caùi hỗnh
tổồỹng thồ xe khọng kờnh, nhổng laỷi coù caùch noùi khaùc rỏỳt lờnh:
Gỷp baỷn beỡ suọỳt doỹc õổồỡng õi tồùi
Bừt tay qua cổớa kờnh vồợ rọửi
Khọứ thồ cuọỳi cuỡng, kóỳt thuùc baỡi thồ, taùc giaớ muọỳn noùi vồùi chuùng ta mọỹt
õióửu nhổ mọỹt õióửu dổỷ baùo: õỏu chố laỡ tióứu õọỹi xe khọng kờnh maỡ tổồng lai coỡn
laỡ tióứu õọỹi xe khọng õeỡn, khọng mui xe, ... Hióỷn thổỷc cuớa cuọỹc chióỳn tranh dióựn
ra coỡn hóỳt sổùc aùc lióỷt, ngổồỡi lờnh laùi xe coỡn phaới õọỳi mỷt vồùi bao nhióu nghióỷt
ngaợ, thổớ thaùch: Khọng coù kờnh rọửi xe khọng õeỡn, khọng coù mui, thuỡng xe coù xổồùc
nhổng nhỏỳt õởnh hoỹ seợ hoaỡn thaỡnh nhióỷm vuỷ, seợ chióỳn thừng bồới vỗ phờa trổồùc
hoỹ laỡ mióỳn Nam thỏn yóu vaỡ vỗ hoỹ sụn coù mọỹt nhióỷt tỗnh caùch maỷng, mọỹt traùi
tim quaớ caớm - traùi tim ngổồỡi lờnh Baùc Họử.
Xe vỏựn chaỷy vỗ mióửn Nam phờa trổồùc
Chố cỏửn trong xe coù mọỹt traùi tim
Baỡi thồ laỡ bổùc tổồỹng õaỡi nghóỷ thuỏỷt vóử ngổồỡi lờnh laùi xe trong cuoỹoc
khaùng chióỳn chọỳng Myợ cổùu nổồùc cuớa dỏn tọỹc ta.