BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

ĐÀO THỊ TRANG

Gi¸o dôc t- t-ëng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh
trong x©y dùng lèi sèng cho sinh viªn ViÖt Nam hiÖn nay

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

ĐÀO THỊ TRANG

Gi¸o dôc t- t-ëng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh
trong x©y dùng lèi sèng cho sinh viªn ViÖt Nam hiÖn nay
Chuyên ngành: Triết học
Mã số: 92 29 001

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC


Đào Thị Trang


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .....................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu ........................................................................1
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu...........................................................................2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ...........................................................................2
4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án...........................................3
5. Đóng góp về khoa học của luận án ..........................................................................3
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án..................................................................3
7. Kết cấu của luận án ..................................................................................................3
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ
TÀI LUẬN ÁN............................................................................................................4
1. Các công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến đạo đức, tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh, giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, lối sống, lối sống sinh
viên, xây dựng lối sống sinh viên và quan hệ giữa đạo đức và lối sống ........................4
1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đạo đức, tư tưởng đạo đức Hồ
Chí Minh ......................................................................................................................4
1.1.1. Một số công trình tiêu biểu liên quan đến đạo đức .......................................4
1.1.2. Một số công trình tiêu biểu liên quan đến tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh ........5
1.2. Các công trình liên quan đến lối sống, lối sống sinh viên, xây dựng lối sống
sinh viên......................................................................................................................11
1.3. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đạo đức và lối sống...........................14
1.4. Các công trình nghiên cứu liên quan đến giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh cho sinh viên, giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong xây dựng
lối sống cho sinh viên .................................................................................................15
2. Các công trình nghiên cứu liên quan đến thực trạng giáo dục đạo đức
cho sinh viên và giáo dục tƣ tƣởng đạo đức Hồ Chí Minh trong xây dựng
lối sống cho sinh viên................................................................................................16

cho sinh viên Việt Nam hiện nay – vai trò và nội dung .......................................36
1.2.1. Lối sống sinh viên, tầm quan trọng của xây dựng lối sống sinh viên ........36


1.2.2. Giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và vai trò của nó trong xây
dựng lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay ...................................................52
1.2.3. Nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong xây dựng lối
sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay.................................................................62
Tiểu kết chƣơng 1 .....................................................................................................72
CHƢƠNG 2: MỘT SỐ NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG, THỰC TRẠNG GIÁO
DỤC TƢ TƢỞNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH TRONG XÂY DỰNG LỐI
SỐNG CHO SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ
ĐẶT RA .....................................................................................................................73
2.1. Một số nhân tố khách quan và chủ quan tác động đến giáo dục tƣ
tƣởng đạo đức Hồ Chí Minh trong việc xây dựng lối sống cho sinh viên
Việt Nam hiện nay ....................................................................................................73
2.1.1. Những nhân tố khách quan ..........................................................................73
2.1.2. Những nhân tố chủ quan..............................................................................83
2.2. Thực trạng giáo dục tƣ tƣởng đạo đức Hồ Chí Minh trong xây dựng
lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay ..............................................................86
2.2.1. Những ưu điểm trong hoạt động giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh nhằm xây dựng lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay ........................86
2.2.2. Những hạn chế trong giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong
xây dựng lối sống cho sinh viên ..........................................................................104
2.2.3. Nguyên nhân của thực trạng giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
trong xây dựng lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay.................................110
2.3. Một số vấn đề đặt ra trong giáo dục tƣ tƣởng đạo đức Hồ Chí Minh
nhằm xây dựng lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay ................................115
2.3.1. Mâu thuẫn giữa yêu cầu nâng cao vai trò của chủ thể giáo dục tư
tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong xây dựng lối sống cho sinh viên với khả

3.2.3. Chú trọng xây dựng môi trường xã hội, trực tiếp là môi trường học
đường lành mạnh tạo điều kiện tốt cho việc giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ
Chí Minh trong xây dựng lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay ................142


3.2.4. Phát huy tính tự giác, tích cực chủ động học tập tu dưỡng theo tư
tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong xây dựng lối sống của bản thân sinh viên...145
Tiểu kết chƣơng 3 ...................................................................................................149
KẾT LUẬN .............................................................................................................150
DANH MỤC NHỮNG CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ
CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN..........................................................152
TÀI LIỆU THAM KHẢO.....................................................................................153
PHỤ LỤC


1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là kết tinh những truyền thống tốt đẹp của
dân tộc ta, là tượng trưng cho sự tiếp nối giữa giá trị đạo đức truyền thống dân tộc
với tinh hoa triết học và văn hóa nhân loại mà đỉnh cao là chủ nghĩa Mác – Lênin.
Bằng sự uyên bác với thiên tài trí tuệ và phẩm chất của mình, Người đã tiếp thu một
cách nhuần nhuyễn các tri thức ấy rồi nhào luyện trong thực tiễn cách mạng Việt
Nam mà biến thành một điều thực sự độc đáo mang tên Hồ Chí Minh, tư tưởng đạo
đức Hồ Chí Minh. Với Người, lý luận và thực tiễn, tư tưởng và hành động, tình cảm
và lý trí, cách mạng và khoa học, cuộc sống và nghệ thuật... là một sự thống nhất
hữu cơ, sinh động. Tư tưởng và tấm gương đạo đức của Người là tài sản tinh thần
vô giá cho các thế hệ hôm nay và mai sau noi theo.
Thanh niên – sinh viên hiện nay là những cán bộ, trí thức trong tương lai của nước
nhà, là những người kế tục sự nghiệp của cha anh. Lúc sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã

tài, nhân cách phong phú, đáp ứng được yêu cầu cách mạng hiện nay?
Việc nghiên cứu tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh sẽ cho chúng ta cơ sở định
hướng về mặt thế giới quan, phương pháp luận, kim chỉ nam đối với công tác giáo dục
đạo đức trong xây dựng lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay.
Với ý nghĩa đó, tôi chọn vấn đề: “Giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
trong xây dựng lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay” làm đề tài luận án tiến sĩ
triết học, hy vọng sẽ góp một phần nhỏ vào việc giải quyết vấn đề mà đề tài đặt ra.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
Làm rõ tầm quan trọng và thực trạng của giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh trong việc xây dựng lối sống cho sinh viên ở Việt Nam, từ đó đưa ra phương
hướng và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh trong việc xây dựng lối sống cho sinh viên ở Việt Nam hiện nay.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Trình bày tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài;
- Làm rõ bản chất, vị trí, nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh;
- Làm rõ vai trò và nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong
xây dựng lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay;
- Làm rõ thực trạng của việc giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong
xây dựng lối sống cho sinh viên Việt Nam và những vấn đề đặt ra;
- Đề xuất phương hướng và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo
dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong việc xây dựng lối sống cho sinh viên Việt
Nam hiện nay.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong việc xây dựng lối sống cho
sinh viên Việt Nam hiện nay.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Đề tài luận án chỉ nghiên cứu trong phạm vi giới hạn là sinh viên Việt Nam
đang học trong các trường Đại học, Cao đẳng trong nước.

việc giáo dục lối sống cho sinh viên ở nước ta hiện nay.
7. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận án gồm 3
chương 7 tiết.


4
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ
LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
1. Các công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến đạo đức, tƣ tƣởng đạo đức
Hồ Chí Minh, giáo dục tƣ tƣởng đạo đức Hồ Chí Minh, lối sống, lối sống sinh viên,
xây dựng lối sống sinh viên và quan hệ giữa đạo đức và lối sống

1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đạo đức, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
1.1.1. Một số công trình tiêu biểu liên quan đến đạo đức
- Trong công trình: “Đạo đức học” tập I, tập II của Bandzeladze [10], tác giả
đã phân tích và luận giải vai trò của đạo đức, làm sáng tỏ nhiều hiện tượng đạo đức
xã hội cũng như mối quan hệ giữa đạo đức với “tính người” của con người. Theo
ông, “Đạo đức là hệ thống những chuẩn mực biểu hiện sự quan tâm tự nguyện, tự
giác của những con người trong quan hệ với nhau và trong quan hệ với xã hội nói
chung. Bản chất của đạo đức là sự quan tâm tự giác của những con người đến lợi
ích của nhau, đến lợi ích của xã hội” [10.tr104, tập 1].
Ở đây, ông đã trình bày hệ thống các vấn đề chủ nghĩa Mác về đạo đức: Đạo
đức là gì? Đạo đức đã phát sinh phát triển như thế nào? mối quan hệ giữa đạo đức
với các hình thái ý thức xã hội khác, lý thuyết đạo đức cộng sản.
Trong nước, các công trình tiêu biểu bàn về đạo đức như:
- Trong công trình “Đạo đức mới” của tác giả Vũ Khiêu (Chủ biên) [79], các tác
giả đã trình bày cơ sở khoa học của đạo đức, nội dung cơ bản của đạo đức mới, lao
động, học tập đạo đức mới trong các quan hệ gia đình, tình bạn, tình yêu, phấn đấu
không ngừng rèn luyện đạo đức theo gương Hồ Chí Minh.

tưởng của Người, có giá trị toàn diện, sâu sắc cả về lý luận và thực tiễn, được thể hiện
với một phong cách độc đáo, cô đúc, giản dị và dễ hiểu. Nó trở thành tài sản tinh thần
vô giá của Đảng và dân tộc ta, vì thế đã trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều đề
tài, nhiều công trình khoa học. Có thể liệt kê một số tác phẩm tiêu biểu như:
- Cuốn sách: “Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh” của tác giả Đặng
Xuân Kỳ chủ biên [87] là một trong số ít tài liệu nghiên cứu một cách khái quát, hệ
thống những vấn đề này, đưa công tác nghiên cứu về phương pháo và phong cách
Hồ Chí Minh lên một tầm cao mới. Các tác giả đã trình bày khái niệm, nội dung của
phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh, đi từ khái niệm đến hệ thống phương
pháp và phong cách của Người, cũng như khẳng định mối quan hệ giữa phương
pháp Hồ Chí Minh với những phương pháp cách mạng Việt Nam, giữa phong cách
Hồ Chí Minh với phong cách của những người cộng sản chân chính, ... Từ đó, các
tác giả cũng khẳng định tầm quan trọng của việc nghiên cứu và vận dụng sáng tạo
phương pháp và phong cách của Người trong sự nghiệp đổi mới ở nước ta hiện nay.
- Cuốn sách: “Những bài giảng về môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh ” của tác
giả Nguyễn Khánh Bật chủ biên [9]. Công trình này gồm có 15 bài, được viết theo
từng chuyên đề, trên cơ sở kế thừa và phát triển thành quả của tập tài liệu xuất bản
năm 1996, trong đó có chuyên đề tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, tác giả đã trình


6
bày những vấn đề về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, nội dung cơ bản của tư tưởng
đạo đức Hồ Chí Minh. Đây là tài liệu rất quý cho tác giả trong quá trình thực hiện
viết luận án.
- Cuốn sách: “Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh truyền thống dân tộc và nhân
loại” do tác giả Vũ Khiêu chủ biên [80]. Công trình (đề tài KX2) đã tập hợp các bài
tham luận và bài phát biểu tại Hội thảo về: Nguồn gốc hình thành và đặc điểm tư tưởng
đạo đức Hồ Chí Minh; Hồ Chí Minh với các giá trị và tinh hoa đạo đức của nhân loại.
Các tác giả đã phân tích và chỉ rõ: Quá trình hình thành, phát triển tư tưởng đạo đức Hồ
Chí Minh là một cuộc cách mạng trên lĩnh vực đạo đức, nó thể hiện thái độ khoa học

đạo đức, đồng thời khẳng định người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền
tảng, Hồ Chí Minh luôn đòi hỏi cán bộ đảng viên trước hết phải trau dồi đạo đức cách
mạng, coi đó là một trong những điều kiện tiên quyết nhất để trở thành người cách
mạng chân chính.
- Các cuốn sách Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh của Hội đồng trung ương chỉ
đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và
của Bộ giáo dục và đào tạo. Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh của Học Viện Chính trị
quốc gia Hồ Chí Minh. Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh của Học viện Báo chí và
Tuyên truyền. Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh của Bộ Giáo dục và đào tạo. Tất cả
các cuốn sách này đều dành riêng một chương phân tích về tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh. Các giáo trình không chỉ phân tích các chuẩn mực đạo đức cách mạng cơ bản
trong tư tưởng Hồ Chí Minh như: trung với nước, hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính,
chí công vô tư; thương yêu con người, sống có tình nghĩa và có tinh thần quốc tế trong
sáng mà còn làm sáng tỏ các nguyên tắc xây dựng đạo đức cách mạng trong tư tưởng
của Người như: nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức, xây đi đôi với chống, phải tu
dưỡng đạo đức suốt đời, …
- Cuốn sách: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức mới” của Thanh Lê [93], nội
dung chủ yếu của cuốn sách là trích dẫn từ tài liệu gốc trong các tác phẩm của Hồ
Chủ tịch và được ghi chú rõ nguồn tài liệu nhằm cung cấp cho bạn đọc tra cứu dễ
dàng và thuận lợi. Nội dung của cuốn sách còn để dành một phần ghi lại ý kiến của
một số nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta với những lời ca ngợi nồng nhiệt, những
đánh giá sắc sảo về Hồ Chủ tịch và một số ý kiến của các nhà nghiên cứu, nhà văn,
nhà báo nói về đạo đức mới của Hồ Chủ tịch đăng tải trên báo Sài Gòn giải phóng.
Nội dung cuốn sách còn có phần trích đăng một số bài viết trong những năm gần đây
về Bác Hồ của soạn giả Thanh Lê xoay quanh chủ đề: Tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh hướng về con người, về xã hội trong tương lai.
- Bài viết “Bản chất của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh” của tác giả Vũ Văn
Thuấn đã khẳng định: Đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh là đạo đức cách mạng,
nó là đạo đức mới, đạo đức vĩ đại, nó không phải vì danh vọng của cá nhân, mà vì
lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người [161] .

chất cơ bản như: tính thuyết phục, lan tỏa; tính kế thừa phát triển; tính chất thiết
thực; tính chất mềm dẻo, không cực đoan; hướng tới xây dựng lẽ sống.
- Cuốn sách: “Một số chuyên đề về tư tưởng Hồ Chí Minh” của tác giả Đinh Xuân
Lý và Phạm Ngọc Anh (đồng chủ biên) [107], các tác giả có nhận định: Xây dựng ý thức
phục vụ nhân dân là trung tâm xây dựng đạo đức cách mạng ở Việt Nam của Hồ Chí Minh.
Tác giả viết: Từ Hồ Chí Minh và qua nghiên cứu đạo đức Hồ Chí Minh, chúng ta thấy rất rõ
là một người, nếu người đó muốn trở thành người có đạo đức thì người ấy nhất định phải có
tinh thần hiến thân, phục vụ người khác, phục vụ xã hội. Người có đạo đức là bất cứ lúc nào,
khi nào cũng nghĩ về Tổ quốc, vì xã hội và vì những người khác quanh mình.


9
Những kết quả trên là những tư liệu bổ ích cho nghiên cứu sinh trong việc kế thừa và
đi sâu phân tích bản chất, đặc điểm, vị trí tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh.
- Khẳng định tính toàn diện, tính phổ biến và giá trị trường tồn của tư tưởng
đạo đức Hồ Chí Minh nhằm quán triệt và vận dụng tư tưởng đạo đức và tấm gương
đạo đức của Người trong học tập, tu dưỡng, rèn luyện con người mới trong bối cảnh
xã hội hiện nay, tác giả Bùi Đình Phong đã viết cuốn sách “Văn hóa, đạo đức trong
tư tưởng Hồ Chí Minh” [143], đã đi sâu phân tích và trình bày có hệ thống về nguồn
gốc, đặc trưng bản chất và những nội dung cơ bản của tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh. Trong đó, tác giả đã phân tích làm rõ sự thống nhất giữa tư tưởng chính trị và
tư tưởng đạo đức, giữa tư tưởng và hành động, giữa đức và tài trong tư tưởng Hồ
Chí Minh. Từ đó, đi sâu phân tích những đặc trưng bản chất trong tư tưởng đạo đức
của Người, đó là nguyên tắc “ở đời và làm người” phải yêu nước, thương dân,
thương nhân loại bị áp bức.
- Bài viết: “Tìm hiểu cơ sở triết lý của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh nhằm
tăng tính thuyết phục trong việc giáo dục tư tưởng của Người”, của tác giả Nguyễn
Tấn Hùng [75], tác giả đã đi sâu phân tích cơ sở triết lý của tư tưởng đạo đức Hồ
Chí Minh: suốt đời phấn đầu, hy sinh cho lợi ích của Tổ quốc và nhân dân; tư tưởng
cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Theo tác giả, những triết lý đó không chỉ có

dân, cho nước và cho cả nhân loại. “Vĩ đại mà Giản dị, Hiện đại và mang tầm Thời
đại” mà gắn bó máu thịt với truyền thống, làm cho tinh hoa dân tộc được sống động
và nâng cao nhờ tiếp thu sáng tạo những tinh hoa tư tưởng văn hóa nhân loại. Đó là
tài năng và bản lĩnh Hồ Chí Minh, làm cho Hồ Chí Minh sống mãi trong trái tim dân
tộc và nhân loại, là ngôi sao sáng mãi trên bầu trời Việt Nam.
- Cuốn sách “Hồ Chí Minh nhà tư tưởng lỗi lạc” của tác giả Song Thành [155],
tác giả đã phân tích sự ảnh hưởng của bối cảnh kinh tế - xã hội, sự tác động qua lại của
các yếu tố chính trị, kinh tế, văn hóa đối với sự chuyển đổi tư tưởng, đạo đức, lối sống
của con người, bàn về nội dung, biện pháp đưa tư tưởng Hồ Chí Minh vào cuộc sống
và trở thành kim chỉ nam cho hành động. Các tác giả đã chỉ ra những yếu tố tạo nên sự
bền vững của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là do Người đã tìm thấy được sự thống
nhất biện chứng giữa truyền thống và hiện đại, giữa dân tộc và quốc tế.
- Luận án TSTH: “Vấn đề kế thừa, phát triển một số phạm trù cơ bản của
đạo đức Nho giáo trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh” của Nguyễn Thị Hồng
Doan [27], đã đi sâu nghiên cứu sự kế thừa, phát triển một số phạm trù cơ bản của
đạo đức Nho giáo (Nhân, Trí, Lễ, Nghĩa, Tín, Trung, Hiếu, Cần, Kiệm, Liêm,
Chính) trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, từ đó rút ra ý nghĩa lý luận và thực
tiễn của việc kế thừa, phát triển vào trong hoạt động thực tiễn cách mạng của
mình, bởi đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức của hành động và chỉ có hành động
cách mạng, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh mới thể hiện hết được giá trị của mình.
Những kết quả trên là những tư liệu quý giá về tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh, giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh. Đây là những nội dung cơ bản định
hướng cho nghiên cứu sinh trong việc kế thừa và thực hiện đề tài luận án của mình.


11
1.2. Các công trình liên quan đến lối sống, lối sống sinh viên, xây dựng lối sống
sinh viên
Lối sống nói chung, lối sống sinh viên nói riêng là những vấn đề thu hút sự quan
tâm của nhiều nhà khoa học, tiêu biểu như: Cuốn “Lối sống xã hội chủ nghĩa” của tập thể



12
- Cuốn sách: “Bản sắc văn hóa trong lối sống hiện đại” của tác giả Lê
Như Hoa [77], đã tiếp cận vấn đề nếp sống, lối sống, lối sống đô thị, lối sống gia
đình trong giai đoạn hiện nay.
- Cuốn sách: “Giáo dục lối sống – nếp sống mới” do Thanh Lê (chủ biên) [94],
trong công trình này tác giả trình bày 3 phần: 1) Giải thích khái niệm “lối sống”, 2)
Bàn về lối sống đô thị và 3) Xây dựng lối sống – nếp sống đô thị thành phố Hồ Chí
Minh. Nội dung của cuốn sách tuy không phải là mới vì vấn đề đặt ra được dựa trên
nền tảng văn hóa truyền thống của dân tộc. Cái mới của nó là khơi dậy và được sắp
xếp lại một cách khoa học, hệ thống hóa các vấn đề và xây dựng nó thành một quy
chế mang tính pháp lý phù hợp với những hoạt động của công dân đô thị.
- Luận án TSTH: “Kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc
trong việc xây dựng lối sống ở Việt Nam hiện nay” của Võ Văn Thắng [157], tác giả
luận án đã có những luận giải khoa học việc kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa
truyền thống dân tộc là tất yếu trong xây dựng lối sống ở Việt Nam hiện nay với những
nội dung: lòng yêu nước, ý chí tự cường dân tộc, ý thức cộng đồng... làm rõ nội dung
cơ bản của lối sống mà chúng ta xây dựng, chỉ ra ảnh hưởng của các nhân tố đến việc
xây dựng lối sống của con người Việt Nam hiện nay, tác giả đã đánh giá thực trạng của
việc kế thừa, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc trong thời gian qua, từ
đó đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm kế thừa, phát huy tốt hơn các giá trị văn
hóa truyền thống để xây dựng lối sống ở nước ta hiện nay.
- Bài viết: “Ảnh hưởng của nền kinh tế thị trường đến việc xây dựng lối sống
ở nước ta hiện nay” của Võ Văn Thắng [158], đã chỉ ra những ảnh hưởng tích cực
và tiêu cực của kinh tế thị trường đến đời sống xã hội và việc xây dựng lối sống ở
nước ta, từ đó đặt ra vấn đề phải hình thành lối sống mới thích ứng với nhu cầu đời
sống hiện thực để duy trì và thúc đẩy sự ổn định xã hội, vừa mang đậm bản sắc dân
tộc, vừa mang tính nhân loại phổ quát.
- Cuốn sách: “Lối sống dân tộc, hiện đại. Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn”,

luật tối thiểu, tư tưởng chống đối pháp luật, tư tưởng “lách luật”... Các trào lưu sống
đó diễn biến hết sức phức tạp đòi hỏi phải được xây dựng lại với những chuẩn mực,
những giải pháp hiệu quả thiết thực nhất để thúc đẩy xã hội phát triển.
- Cuốn sách: “Giá trị trong lối sống của sinh viên Việt Nam hiện nay: thực
trạng và xu hướng” do Lưu Minh Văn và Trần Văn Kham (chủ biên) [172]. Trong
cuốn sách này các tác giả đã trình bày cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
giá trị trong lối sống sinh viên; những điểm mạnh và hạn chế của sinh viên Việt
Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế và khu vực; nhận thức về giá trị trong lối
sống của sinh viên trên địa bàn Hà Nội. Kết quả khảo sát mô tả chi tiết về nhận
thức các giá trị trong lối sống của sinh viên và các nhân tố tác động đến biến đổi
những giá trị đó.
- Luận án TSTH: “Xây dựng lối sống có văn hóa của học viên ở các trường
đào tạo sĩ quan quân đội nhân dân Việt Nam” của Vũ Đình Bắc [12]. Trong luận án
này tác giả đã làm sáng tỏ các quan niệm lối sống có văn hóa, lối sống có văn hóa


14
của học viên; đồng thời phân tích những yếu tố quy định việc xây dựng lối sống có
văn hóa của học viên ở các trường đào tạo sĩ quan quân đội nhân dân Việt Nam.
Trên cơ sở đó đánh giá đúng những thành tựu, hạn chế, làm rõ nguyên nhân và khái
quát một số vấn đề đặt ra trong xây dựng lối sống có văn hóa của học viên ở các
trường đào tạo sĩ quan quân đội nhân dân Việt Nam, tác giả đã đề xuất yêu cầu và
đưa ra một số giải pháp cơ bản nhằm xây dựng lối sống có văn hóa của học viên ở
các trường đào tạo sĩ quan quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.
Các kết quả trên sẽ là cơ sở cho nghiên cứu sinh kế thừa và nghiên cứu
những vấn đề về lối sống, xây dựng lối sống cho sinh viên.
1.3. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đạo đức và lối sống
- Đề tài khoa học cấp bộ: “Sự lựa chọn các giá trị đạo đức và nhân văn trong
định hướng lối sống của sinh viên ở các trường đại học tại thành phố Hồ Chí Minh
trong giai đoạn hiện nay” của Huỳnh Văn Sơn [153], trong công trình này tác giả đã

dục giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống mới cho sinh viên trong
điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế hiện nay, đồng thời khái quát thực trạng
và những vấn đề đặt ra. Trên cơ sở đó, đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ
yếu nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng lối
sống mới cho sinh viên Việt Nam hiện nay.
1.4. Các công trình nghiên cứu liên quan đến giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh cho sinh viên, giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong xây dựng lối
sống cho sinh viên
- Cuốn sách: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên” của tác giả
Đoàn Nam Đàn [28], tác giả đã trình bày những vấn đề cơ bản về nguồn gốc, quá
trình hình thành tư tưởng cơ bản của Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên, việc vận
dụng tư tưởng giáo dục thanh niên của Người trong điều kiện hiện nay và những
biện pháp nhằm phát triển toàn diện, phát huy mọi năng lực của thanh niên phục vụ
sự nghiệp công hóa, hiện đại hóa đất nước.
- Cuốn sách: “Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và vấn đề giáo dục thanh niên
hiện nay” của Lê Hữu Ái [1], tác giả đã đi vào phân tích các chuẩn mực đạo đức cơ bản
trong tư tưởng Hồ Chí Minh như: trung với nước, hiếu với dân; cần, kiệm, liêm chính,
chí công vô tư; thương yêu con người, sống có tình nghĩa và có tinh thần quốc tế trong
sáng. Phần kết luận của tác phẩm có đoạn: Có thể nói tư tưởng đạo đức vì dân, coi dân
là gốc của nước, lấy việc phục vụ nhân dân là nghĩa vụ thiêng liêng nhất của mỗi thành
viên trong cộng đồng là một chuẩn mực đạo đức cao nhất mà chúng ta có thể tìm thấy
trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh.
- Trong cuốn sách: “Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh với việc nâng cao đạo
đức cách mạng cho cán bộ lãnh đạo, quản lý ở Việt Nam hiện nay” của tác giả
Nguyễn Thế Kiệt [85], tác giả đã trình bày nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh,
thực trạng đạo đức cán bộ lãnh đạo quản lý và đưa ra những giải pháp chủ yếu nhằm
nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ lãnh đạo quản lý ở Việt Nam hiện nay dưới
ánh sáng của đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh. Tác giả khẳng định: Việc học tập tư



đa chiều, làm phong phú và sáng tỏ hơn khi nhìn nhận một vấn đề bức xúc đang được
cả xã hội quan tâm, đồng thời bước đầu đề xuất một số giải pháp nhằm hạn chế lối
sống bạo lực bất chấp pháp luật đó.
- “Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống
cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay”, Luận án TSTH của Mai Thị Dung [25]. Tác giả