LỜI NÓI ĐẦU
Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, chúng ta không thể
không nhắc đến thời kỳ Bắc thuộc kéo dài hơn 1000 năm với rất nhiều sự kiện, đặc biệt là
những cuộc khởi nghĩa giành độc lập của nhân dân ta trước ách đô hộ của các thế lực
xâm lược phương Bắc. Trong thời kỳ này, không phải lúc nào chính quyền phương Bắc
cũng có thể cai trị nước ta liên tục và triệt để; bằng chứng là sự thành lập các chính quyền
độc lập, tự chủ của người Việt trên đất nước Việt Nam thời kỳ đó.Để làm rõ hơn về các
độc lập tự chủ của người Việt thời Bắc thuộc và đưa ra những nhận xét đúng đắn nhất, em
xin chọn đề tài “ Đánh giá chính quyền độc lập, tự chủ của người Việt thời kỳ bắc thuộc”
để làm bài tập lớn học kỳ của mình.
Do kiến thức còn hạn chế nên bài làm của em không tránh khỏi nhiều sai sót, rất
mong các thầy, cô góp ý để bài tập của em được hoàn chỉnh hơn.Em xin chân thành cảm
ơn !
NỘI DUNG
I.Khái quát về các chính quyền độc lập, tự chủ của người Việt thời Bắc thuộc
Năm 179 TCN, sau khi Triệu Đà (Nam Hải - Quảng Đông, Trung Quốc) dùng kế
đánh bại An Dương Vương, nhân dân Âu Lạc rơi vào ách thống trị của ngoại bang
phương Bắc. Suốt hơn 1000 năm, các triều đại phương Bắc từ nhà Triệu, Tây Hán, Đông
Hán, Đông Ngô, Tấn, Tống, Tề, Lương, Trần, Tùy, Đường, Hậu Lương, Nam Hán… đã
tiến hành vơ vét tài nguyên, nhân lực, vật lực với một chính sách cai trị hà khắc và thâm
độc: tàn sát, đày đọa nhân dân Việt Nam trong cảnh lầm than đói nghèo cơ cực. Dưới ách
thống trị tàn bạo đó, nhân dân ta vẫn vùng dậy đấu tranh để đòi lại độc lập , tự do . Dưới
ách thống trị của các đế chế phong kiến lớn Trung Hoa, trong hơn 10 thế kỷ với sự kiên
cường đấu tranh đó nhân dân ta đã có nhiều thành quả lớn lao và nổi bật nhất là ở những
thời điểm khác nhau và ở những độ nhất định các chính quyền độc lập, tự chủ vẫn được
hình thành và cuối cùng dẫn tới dành độc lập hoàn toàn vững chắc.

1


a.Chính quyền Hai Bà Trưng ( 40-43)

Năm 930 nhà Nam Hán đã xua quân sang xâm lược nước ta, bắt Tiết độ sứ Khúc
Thừa Mỹ (con Khúc Thừa Hạo), đánh chiếm Đại La, sai Lý Tiến làm thứ sử. Tháng 3
năm 931, Dương Đình Nghệ dấy binh đánh đuổi thứ sử Lý Tiến của nước Nam Hán. Lý
Tiến bỏ chạy, Dương Đình Nghệ giải phóng thành Đại La. Lưu Cung sai Trần Bảo mang
quân sang tiếp viện. Dương Đình Nghệ chủ động mở cửa thành nghênh đón địch, tiêu
diệt viện binh Nam Hán, chém chết Trần Bảo. Sau đó ông tự lập làm Tiết độ sứ.
Ngoài ra, chính quyền độc lập tự chủ của người Việt trong thời kỳ Bắc thuộc còn
xuất hiện ngay cả trong thời kỳ quân xâm lược phương Bắc đang đô hộ nước ta – biểu
hiện ở chính quyền làng xã ở từng địa phương. Mặc dù các triều đại phương Bắc nối tiếp
nhau cai trị nước ta, song tất cả những chính quyền đô hộ đều phải chấp nhận một thực tế
rằng chính quyền cấp xã vẫn luôn nằm trong tay người Việt, do người Việt quản lý, cai
trị.
III.Đánh giá Chính quyền độc lập-tự chủ của người Việt Thời bắc thuộc.
1. Những thành tựu, đóng góp của các chính quyền độc lập, tự chủ thời kì Bắc
thuộc.
- Việc các chính quyền độc lập, tự chủ của người Việt thời kỳ Bắc thuộc xuất hiện
trong lịch sử đã thể hiện được tinh thần đấu tranh bất khuất kiên cường và khát khao độc
lập dân tộc của nhân dân Việt Nam dưới ách đô hộ của chính quyền phương Bắc . . Với
chính sách bóc lột, vơ vét triệt để của bọn phong kiến phương Bắc, nhân dân ta đã phải
chịu đựng một cuộc sống đói khổ, đầy đau thương. Chính vì thế mà rất nhiều các cuộc
đấu tranh kiên cường, bền bỉ của nhân dân ta chống sự đô hộ của đế quốc Trung Hoa đã
diễn ra để bảo tồn dân tộc và giành độc lập cho đất nước. Trong đó, thành quả lớn lao và
nổi bật nhất là xây dựng được các chính quyền độc lập, tự chủ như: chính quyền Hai Bà
Trưng đến nhà nước Vạn Xuân, chính quyền họ Khúc, chính quyền Dương Đình Nghệ,…
đồng thời cũng để lại những hệ quả nhất định cho quá trình xây dựng và phát triển Nhà
nước Việt Nam trong các thời kỳ sau này, đặc biệt là thời kỳ Nhà nước phong kiến.

3





người Việt cơ hội tiếp thu mô hình bộ máy nhà nước của phương Bắc cũng như thừa
hưởng tư tưởng chính trị - pháp lý Nho giáo. Đây đều là những cơ sở quan trọng cho việc
xây dựng và phát triển nhà nước phong kiến Việt Nam sau này, và thể hiện đầu tiên ngay
trong tổ chức bộ máy cai trị của những chính quyền độc lập tự chủ của người Việt thời kỳ
Bắc thuộc.
2. Nhược điểm
2.1 Hầu như chỉ dành được chính quyền trong một thời gian ngắn
Nguyên nhân chủ yếu khiến cho các chính quyền thời kì này nhanh chóng bị tiêu
diệt là do: thời cơ chưa chín muồi và chưa có đủ lực lượng. Ví dụ như: sau khi Nhà Lý
giành được chính chính quyền và xưng đế thì ở phương Bắc nhà Tùy thay thế nhà Trần,
sau đó tiến hành chiến tranh xâm lược chinh phục được Nhà nước Vạn Xuân. Chính vì
chưa có đủ thời cơ và lực lượng nên Nhà nước Vạn Xuân đã nhanh chóng bị tiêu diệt.
Tuy nhiên, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền của Khúc Thừa Dụ đã vận dụng tốt hai
yếu tố này: nhà Đường suy yếu và lực lượng vững mạnh nên đã nhanh chóng giành thắng
lợi. Ngoài ra còn có một yếu tố nữa cũng rất quan trọng đó là người cầm quyền hay chính
là vị thủ lĩnh. Nếu có một người thủ lĩnh sáng suốt, tài giỏi thì sẽ dẫn dắt được cuộc khởi
nghĩa đó đi đến thắng lợi, thành công.
Như vậy, một chính quyền có thể đi đến thành công khi hội tụ đủ các yếu tố cần
thiết: thời cơ chín muồi, lực lượng vững chắc và đặc biệt là có một người thủ lĩnh tài giỏi,
có thể nhìn xa trông rộng chỉ huy sáng suốt.
2.2 Tổ chức chính quyền
Một số chính quyền sau khi giành được độc lập không chú trọng vào xây dựng,tổ
chức củng cố bộ máy chính quyền và chưa có chính sách cải cách hợp lí nên nhanh chóng
bị sụp đổ. Ví dụ như ở chính quyền Hai Bà Trưng, do thời gian độc lập ngắn ngủi nên có
lẽ bộ máy chính quyền vẫn chủ yếu sử dụng những luật lệ cổ truyền của người Việt.
Ngoài ra sách Thủy kinh chú cho biết: Hai Bà Trưng đã bãi bỏ các thứ thuế nặng nề do
chính quyền đô hộ đặt ra, xóa thuế hai năm liền cho nhân dân hai quận Giao Chỉ và Cửu


3.Vũ Thị Yến, Luận án tiến sĩ “Tư tưởng tôn quân quyền của đạo Nho trong quá trình tổ
chức bộ máy nhà nước phong kiến Việt Nam thời Lê sơ và thời Nguyễn”

7