8

Con người là một loài sinh vật đặc biệt, chúng ta có trí thông minh và có trình độ tổ
chức xa hội cao. Con người sống với nhau dựa trên rất nhiều mối quan hệ, trong đó
quan hệ về kinh tế là chủ yếu. Có một số nhà nghiên cứu cho rằng “ toàn cầu hoá”
đa có từ rất lâu và trước đây chính là quá trình quốc tế hoá. Vậy trong tình hình hiện
nay “Toàn cầu hoá” là những mối quan hệ kinh tế vượt qua biên giới quốc gia, với
quy mô toàn thế giới, đạt trình độ và chất lượng cao hơn các quá trình quốc tế hoá
trước kia. Toàn cầu hoá kinh tế có một số đặc điểm sau khác với các quá trình quốc
tế hoá trước kia:
a) Sau khi Liên Xô và các nước Đông Âu sụp đổ thì Mỹ là một siêu cường lớn
nhất thế giới. Tuy nhiên, trong tình hình hiện nay, Mỹ đang có chiều hướng chững
lại và các nước phát triển khác đang vươn lên, điều đó tạo nên một thế giới có nên
kinh tế không còn một cực như trước kia mà là đa cực.
b) Kinh tế thị trường nhiều kiểu, nhiều mức độ khác nhau đang lan tràn khắp thế
giới, kéo theo nó là sự tăng cường tự do hoá kinh tế và xu hướng vừa hợp tác vừa
cạnh tranh.
c) Cách mạng khoa học kĩ thuật làm cho con người có khả năng thực hiện rất
nhiều việc mà trước đây không thể. Chính điều này đa thúc đẩy sự toàn cầu hoá một
cách nhanh chóng.
d) Các mối quan hệ của toàn cầu hoá ngày càng toàn diện chứ không phải chỉ
dừng lại ở thương mại xuất – nhập khẩu.
e) Toàn cầu hoá được thúc đẩy bởi một số nhân tố sau:
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

9

+ Đó là các công ty cực lớn, vừa, nhỏ tới từng cá thể tích cực tham gia vào quá trình
toàn cầu hoá. Trong hàng triệu, hàng nghìn công ty trên, có vai trò lớn nhất nằm
trong tay khoảng chừng 50.000 công ty xuyên quốc gia

+ Một bản chất nữa của toàn cầu hoá là tính bất đối xứng của nó. Điều đó được thể
hiện như sau:
-Toàn cầu hoá phân phối thành quả rất bất công. Người giàu, nước giàu ngày càng
được nhiều lợi, nước nghèo, người nghèo bị thiệt. Dần dần một mảng lớn dân cư
trên thế giới bị loại khỏi quá trình toàn cầu hoá.
-Toàn cầu hoá hiện nay, không hài hoà, không đồng bộ, các lĩnh vực so le, chênh
lệch nhiều, cả về chiều sâu lẫn chiều rộng. Đặc biệt là: thứ nhất, toàn cầu hoá kinh tế
không đi đôi với sự quan tâm đúng mức về xa hội và con người. Điều này khiến cho
phần thua thiệt về xa hội và con người rất nặng nề. Thứ hai, toàn cầu hoá không đi
đôi với một cơ cấu và cơ chế quản lý toàn cầu tương xứng. Điều này dẫn đến toàn
bộ thế giới như một con tàu không người lái.
+ Toàn cầu hoá hiện nay bỏ qua các vấn đề khác, nó chỉ chú trọng tới thị
trường, xem nhẹ nhà nước và nhất là xa hội.
3. Toàn cầu hoá những cơ hội và thách thức
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

11

(a) Những cơ hội:
+ Thứ nhất, sự phát triển của toàn cầu hoá kinh tế phá bỏ những cản trở, những hàng
rào ngăn cách giữa các quốc gia. Nó mở ra những điều kiện thuận lợi cho sự phát
triển về quan hệ kinh tế thế giới. Từ đó, các quốc gia có thế lợi dụng để mở rộng thị
trường ra bên ngoài quốc gia mình.
+ Thứ hai, toàn cầu hoá phát triển giúp các nước chậm phát triển sớm tham gia vào
hệ thống phân công lao động quốc tế. Điều này, giúp các nước chậm phát triển hình
thành một cơ cấu kinh tế – xa hội hiệu quả, đẩy nhanh, rút ngắn tiến trình hiện đại
hoá nền kinh tế.
+ Thứ ba, toàn cầu hoá phát triển tạo điều kiện cho các nước tiếp cận với những
nguồn vốn và công nghệ kĩ thuật cao cũng như học tập công nghệ quản lý.
+ Thứ tư, toàn cầu hoá phát triển làm cho các nước liên hiệp với nhau thành những

+ Thứ ba, toàn cầu hoá mở ra cho các nước cơ hội tranh thủ nguồn vốn bên ngoài.
Song chính điều ấy sẽ làm các nước phụ thuộc vào hệ thống phân công lao động
quốc tế. Nếu như không xác định được một đường lối phát triển nội lực là chính thì
các nước rất dễ bị phụ thuộc và mất quyền tự chủ.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

13

+ Thứ tư, toàn cầu hoá cho phép vận dụng nguồn vốn bên ngoài nhằm rút ngắn quá
trình phát triển. Tuy nhiên trong đó cũng ẩn chứa nhiều nguy hiểm không vững
chắc.
+ Thứ năm, toàn cầu hoá còn đặt ra nhưng hậu quả phi kinh tế. Đó là vấn đề lan toả
các dịch bệnh, đặc biệt là HIV/AIDS. Ngoài ra, các luồng văn hoá ngoại lai tác động
không nhỏ tới thuần phong mỹ tục làm bại hoại đạo đức con người. Chính vì vậy, xu
hướng toàn cầu hoá đa nổi lên xu hướng dân tộc, bảo vệ bản sắc dân tộc.
Chương IV: Xây dựng một nền kinh tế độc lập tự chủ vững mạnh
1. Nền kinh tế như thế nào được gọi là một nền kinh tế độc lập tự chủ:
Thực ra, khái niệm nền kinh tế độc lập tự chủ đã không ít lần được nhắc tới. Tuy
nhiên, quan niệm về nền kinh tế độc lập tự chủ trước đây và hiện nay có những nét
khác nhau. Vậy thế nào là nền kinh tế độc lập tự chủ?:
+ Nền kinh tế độc lập tự chủ là nền kinh tế không bị lệ thuộc, phụ thuộc vào nước
khác, hoặc một tổ chức kinh tế nào đó về đường lối, chính sách phát triển, không bị
bất cứ ai dùng những điều kiện kinh tế, tài chính, thương mại, viện trợ để áp đặt,
khống chế, làm tổn hại chủ quyền quốc gia và lợi ích cơ bản của dân tộc.
+ Nền kinh tế độc lập tự chủ là nền kinh tế trước những biến động của thị trường,
trước sự khủng hoảng kinh tế tài chính ở bên ngoài, nó vẫn có khả năng cơ bản duy
trì sự ổn định và phát triển; trước sự bao vây, cô lập và chống phá của các thế lực
thù địch, nó vẫn có khả năng đứng vững, không bị sụp đổ, không bị rối loạn.
+ Tuy nhiên, trong thời đại hiện nay, nói tới độc lập tự chủ về kinh tế không ai hiểu
đó là nền kinh tế khép kín, tự cung tự cấp, mà đặt trong mối liên hệ biện chứng với