Vàng da tăng Bilirubin gián tiếp ở trẻ sơ sinh
VÀNG DA TĂNG BILIRUBIN GIÁN TIẾP Ở TRẺ SƠ SINH
Mục tiêu học tập
1. Liệt kê được nguyên nhân và các yếu tố liên quan đến vàng da.
2. Trình bày được các dấu hiệu lâm sàng của vàng da tăng bilirubin gián tiếp.
3. Phân loại được vàng da ở trẻ sơ sinh.
4. Nêu được cách xử trí ban đầu.
1. CƠ CHẾ VÀ DỊCH TỂ HỌC CỦA VÀNG DA SINH LÝ, VÀNG DA BỆNH LÝ
Cơ chế vàng da:
- Tăng sản xuất bilirubin do vỡ hồng cầu.
- Kém bắt giữ bilirubin từ huyết tương do giảm ligandin và protein Y, Z.
- Kém kết hợp bilirubin ở gan do giảm hoạt động của Glucuronyl Transferase.
- Tăng chu trình ruột gan do mức độ beta glucuronidase ở ruột cao (vi khuẩn ruột kém).
Ở giai đoạn sơ sinh, vàng da là một biểu hiện hay gặp do nhiều nguyên nhân; Vàng da
tăng bilirubin tự do có thể gặp ở 60% trẻ đủ tháng và 80% ở trẻ đẻ non. Tình trạng này có thể
đơn giản từ vàng da sinh lý đến trầm trọng như vàng da nhân. Đây là một biến chứng nguy
hiểm vì trẻ có thể tử vong (10% số trường hợp) hoặc bị di chứng nặng nề về thần kinh cả tinh
thần và vận động.
2. CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN VÀNG DA
2.1. Con
- Sang chấn sản khoa.
- Ngạt.
- Cho bú muộn.
- Chậm thải phân su.
- Tắc đường tiêu hoá.
- Nhiễm trùng.
- Trẻ đẻ non, nhẹ cân so với tuổi thai.
- Suy giáp bẩm sinh.
2.2. Mẹ
- Nhiễm trùng trong lúc mang thai.
- Bệnh tiểu đường.

- Huyết đồ đếm hồng cầu lưới (nếu có nghi ngờ các bệnh tán huyết).
- Cấy máu, phân tích nước tiểu.
- Xét nghiệm chức năng tuyến giáp, G6PD
- Điện di hemoglobin.
5. PHÂN LOẠI VÀNG DA
5.1. Vàng da sinh lý
- Thời gian xuất hiện vàng da sau 24 giờ tuổi.
- Mức độ vàng da nhẹ - trung bình (thường bilirubin < 12 mg%)
- Tốc độ vàng da tăng chậm; đạt mức độ cao nhất vào ngày thứ 3 - 5 (ở trẻ đủ tháng),
ngày thứ 5 - 6 (ở trẻ đẻ non); rồi giảm dần.
- Vàng da kéo dài dưới 10 ngày.
- Vàng da đơn thuần, không kèm với các dấu hiệu bất thường khác.
5.2. Vàng da bệnh lý
- Vàng da xuất hiện sớm trước 24 - 36 giờ tuổi.
- Mức độ vàng da vừa - rõ, vàng toàn thân (bilirubin toàn phần cao > 12 mg% ở trẻ đủ
tháng, giá trị thấp hơn ở trẻ đẻ non).
- Tốc độ vàng da tăng nhanh (bilirubin tăng > 5mg % / ngày hoặc > 9 μmol / L / giờ).
- Vàng da kéo dài trên 1 tuần (ở trẻ đủ tháng) hay trên 2 tuần (ở trẻ đẻ non).
- Vàng da có kèm với bất kỳ dấu hiệu bất thường khác.
- Bilirubin trực tiếp > 2mg % bất kỳ thời điểm nào ( >10% lượng bilirubin).
6. Xử trí ban đầu đối với vàng da
6.1. Theo dõi vàng da
- Theo dõi sát các đặc điểm của vàng da thông qua khám bệnh hàng ngày; đặc biệt về thời
gian xuất hiện, vị trí, mức độ, diễn tiến cũng như thời gian kéo dài.
- Theo dõi hàng ngày bằng cách hỏi mẹ và khám trẻ để kịp thời phát hiện sớm các dấu
hiệu bất thường kèm theo.
6.2. Vàng da bệnh lý
- Xử trí ban đầu:
+ Cấp cứu về hô hấp nếu trẻ có suy hô hấp.
+ Nếu nghi ngờ vàng da do nhiễm trùng cho liều kháng sinh đầu tiên trước khi