GỢI Ý ĐÁP ÁN ĐỀ THI VÀO 10 THPT - MÔN NGỮ VĂN
Phần 1: 4 điểm
Cho đoạn văn sau:
(...) "Gian khổ nhất là lần ghi và báo về lúc một giờ sáng. Rét, bác ạ. Ở đây có cả mưa tuyết đấy. Nửa đêm đang
nằm trong chăn, nghe chuông đồng hồ chỉ muốn đưa tay tắt đi. Chui ra khỏi chăn, ngọn đèn bão vặn to đến cỡ não
vẫn thấy là không đủ sáng. Xách đèn ra vườn, gió tuyết và lặng im ở bên ngoài như chỉ chực đợi mình ra là ào ào
xô tới. Cái lặng im lúc đó mới thật dễ sợ: nó như bị gió chặt ra từng khúc, mà gió thì giống những nhát chổi lớn
muốn quét đi tất cả, ném vứt lung tung" (...)
(Lặng lẽ Sa Pa - Nguyễn Thành Long - Sách Ngữ văn 9, tập 1)
1. Đoạn văn trên là lời của nhân vật nào, được nói ra trong hoàn cảnh nào? Những lời tâm sự đó giúp em hiểu gì
về hoàn cảnh sống và làm việc của nhân vật? Ngoài khó khăn được nói đến trong đoạn trích trên, hoàn cảnh sống
và làm việc của nhân vật còn có điều gì đặc biệt?
- Lời của anh thanh nhiên ở trạm khí tượng thủy văn
Được nói ra trong hoàn cảnh: anh đang kể cho ông họa sĩ về công việc của mình.
- Hoàn cảnh sống và làm việc của anh thanh niên: nhiều khó khăn
+ Sống: một mình trên đỉnh núi cao (cả mưa tuyết, gió tuyết)
+ Công việc: “nửa đêm phải chui ra khỏi chăn, xách đèn ra vườn” để lấy những con số đo mưa, đo nắng, đo gió…
phục vụ công việc dự báo thời tiết.
-> Sống trong nỗi cô đơn và hoàn cảnh khắc nghiệt của cuộc sống.
-> Công việc vất vả, nhiều gian khổ.
- Điểm đặc biệt trong hoàn cảnh sống và làm việc cuả anh thanh niên:
+ Hoàn cảnh sống: Cô độc, một mình trên đỉnh Yên Sơn cao 2600 m. Sống trong nỗi cô đơn thường trực nên lúc
nào anh cũng có cảm giác thèm người.
+ Công việc: đòi hỏi lòng kiên trì, tinh thần trách nhiệm, sự tỉ mỉ và chính xác.
2. Bằng hiểu biết của em về tác phẩm, hãy cho biết: trong hoàn cảnh ấy, điều gì đã giúp nhân vật trên sống yêu
đời và hoàn thành tốt nhiệm vụ?
- Điều giúp anh thanh niên sống yêu đời và hoàn thành tốt nhiệm vụ:
+ Biết làm chủ mình sống có ích cho đời:
• Nhờ anh phát hiện một đám mây khô mà không quân của ta hạ được bao nhiêu phản lực “Từ hôm ấy cháu sống
thật hạnh phúc”.

+ Bức tranh xuân hiện lên với rất ít chi tiết nhưng mang vẻ đẹp hoàn thiện: màu sắc, âm thanh, đường nét.
+ Màu sắc: Dòng sông xanh biếc, hiền hòa thơ mộng; màu tím của hoa gợi vẻ mộng mơ.
Nghệ thuật đảo từ “mọc”.
+ Âm thanh của tiếng chim chiền chiện hót vang trên trời cao. Tiếng hót trong trẻo ngân nga, rộn ràng, có độ lan
tỏa không dứt. Không khí mùa xuân trở nên náo nức lạ thường.
- Cảm xúc của nhà thơ trước vẻ đẹp ấy:
+ Nhà thơ lặng ngắm, lắng nghe với vẻ say mê ngây ngất và tấm lòng tràn đầy cảm xúc thanh cao, trong sáng.
+ Phát huy mọi giác quan để đón nhận tín hiệu của mùa xuân: thính giác (hót) -> thị giác (giọt) -> xúc giác (hứng)
Âm thanh mượt mà, trong vắt của tiếng chim như chuỗi ngọc long lanh đọng lại thành từng giọt niềm vui
* Chú ý: trên đây là các ý chính. Hs linh họat trong bài viết. Chú ý đủ số câu 10 -> 12 (không thừa, không thiếu),
đúng hình thức triển khai: tổng hợp – phân tích – tổng hợp.
3. Cũng trong bài thơ trên có câu:
Mùa xuân người cầm súng
Lộc dắt đầy trên lưng
Trong câu thơ trên, từ lộc được hiểu như thế nào? Theo em, vì sao hình ảnh người cầm súng lại được tác giả miêu
tả: Lộc giắt đầy trên lưng?
- Từ “lộc”
+ Lộc: lộc cây, mầm non trên cành lá ngụy trang giắt quanh lưng người chiến sĩ.
- Người lính như mang theo mùa xuân ra trận. Họ đi đến đâu đều như mang lại mùa xuân, mang lại sức sống cho
đất nước, cho dân tộc.