Giới thiệu chuyên ngành
Giải phẫu bệnh
TS. Nguyễn Thế Dân
CN BM Giải phẫu bệnh HVQY
I.Giới thiệu CN Giải phẫu bệnh
1.1. Lịch sử phát triển
1.2. Phạm vi CN Giải phẫu bệnh
1.3. Nội dung môn học Giải phẫu bệnh
1.4. Phương pháp học Giải phẫu bệnh
1.5. Giới thiệu bộ môn
1.1. Lịch sử phát triển
+ CN GPB phát triển qua 3 thời kỳ:
- Thời kỳ mổ xác :(morbid anatomy) 300 năm
trước công nguyên (Aschoff-Đức)
- Thời kỳ bệnh học tế bào: (Microscopy and
Cellular Pathology) (Virchow - Đức) TK XIX
- Thời kỳ bệnh học phân tử: (molecular
Pathology)
1.2. Phạm vi CN GPB
- Đại thể (macros)
- Vi thể (histology)
- Tế bào học (cytology)
- Hiển vi điện tử (electronmicroscopy)
- Hoá mô miễn dịch (histoimmunology)
- Độc học (toxycology)
- Y pháp (forensic pathology)
1.3. Nội dung môn học GPB
+ Giải phẫu bệnh đại cương:
- Tổn thương chung cho tất cả các loại bệnh tật
(Thoái hoá, Hoại tử, Shock,Viêm, Ung thư…)
+ Giải phẫu bệnh phủ tạng:

- Để tồn tại và phát triển, TB luôn có sự trao đổi
chất với môi trường và phối hợp chức năng
giữa các TB trong cơ thể.
+ Sự trao đổi giữa TB và môi trường:
TB trao đổi với môi trường bằng 2 quá trình
đồng hoá và dị hoá.
- Đồng hoá là quá trình TB thu nhận các chất từ
môi trường vào trong TB, biến đổi các chất này
thành các chất có lợi cho sự tồn tại và phát triển
TB.
- Dị hoá là quá trình Tb biến các sản phẩm thu
nhận từ môi trường thành các sản phẩm chuyển
hoá (những yếu tố phát triển, protein, KT…) và
giải phóng các sản phẩm đó ra môi trường.
Sơ đồ giải thích quá trình đồng hoá và dị hoá
- Bình thường quá trình đồng hoá và dị
hoá luôn ở trạng thái cân bằng
- Khi quá trình đồng hoá và dị hoá không
còn ở trạng thái cân bằng. Tế bào sẽ bị
tổn thương, cơ thể biểu hiện bệnh lý.
Ví dụ: - TB thu nhận những chất không thể chuyển
hoá được dẫn đến tích tụ trong TB (bệnh bụi phổi).
- Ứ đọng nhiều các sản phẩm chuyển hoá
trong bào tương TB, ảnh hưởng chức năng TB (ứ
mỡ trong TB gan).
+ Sự phối hợp chức năng giữa các TB:
TB có 3 phương thức phối hợp chức năng
cơ bản:
- Kích thích tự tiết (autocrine):
- Kích thích cận tiết (paracrine):

 Tổn thương cơ bản củaTB là các hình
thức phản ứng khác nhau của TB trước
các tác nhân bất lợi làm biến đổi cân bằng
sinh học, ảnh hưởng đến sự sống của TB.
II. Nguyên nhân tổn thương TB:
 Thiếu hoặc giảm oxy
 Các tác nhân vật lý: chấn thương, bỏng, tia xạ
 Các tác nhân hoá học: thuốc, hoá chất
 Các vi khuẩn, virus, ký sinh trùng
 Các phản ứng miễn dịch
 Những bệnh tổn thương gen
 Những rối loạn dinh dưỡng
Sơ đồ minh hoạ NN tổn thương TB:
III. Những tổn thương cơ bản:
Có 3 loại tổn thương:
1. Tổn thương hồi phục được (Thoái hoá)
2. Tổn thương không hồi phục được (Hoại tử)
3. Tổn thương thích nghi (Teo đét - Phì đại -
Tăng sản - Giảm sản - Dị sản - Loạn sản)
1. Tổn thương hồi phục được
(Thoái hoá)
+ Định nghĩa :
“Thoái hoá là tình trạng bệnh lý làm cho
TB có sự thay đổi về cấu trúc và chức
năng. Tổn thương chủ yếu ở bào tương
TB. Những tổn thương này có thể hồi
phục được khi các kích thích bệnh lý giảm
hoặc mất.”
+ Phân loại thoái hoá:
Có 3 loại thoái hoá cơ bản: