Cấu tạo ô tô Chương 6 – Các đăng

CHƯƠNG 6
CÁC ĐĂNG

1. CÔNG DỤNG, PHÂN LOẠI, YÊU CẦU
1.1. Công dụng
Các đăng và khớp nối là cơ cấu nối và truyền mômen. Nó được sử dụng để truyền
mômen giữa các cụm không cố đònh trên cùng một đường trục và các cụm này có thể bò
thay đổi vò trí tương đối trong qua trình làm việc. Ví dụ trong hệ thống truyền lực của ôtô,
các đăng được dùng để nối giữa hộp số với cầu chủ động (hình 6.1.a) hoặc để nối giữa cầu
chủ động với bánh xe ở hệ thống treo độc lập (hình 6.1.b) a b Hình 6.1- Sơ đồ bố trí truyền động các đăng
Vì đặc điểm trên nên truyền động các đăng không những phải bảo đảm động học
giữa đầu vào và đầu ra mà còn phải có khả năng dòch chuyển dọc trục để thay đổi độ dài
của trục các đăng.
Ngoài ra, để truyền mômen với khoảng cách lớn, thân trục các đăng có thể được
chế tạo thành hai phần: Một phần gắn lên thân xe, phần còn lại gắn với cầu xe. Giữa các
đoạn thân có thể là khớp nối.
1.2. Phân loại

- Các trục các đăng phải đảm bảo quay đều và không sinh ra tải trọng động;
- Đối với các đăng đồng tốc phải đảm bảo chính xác về động học trong quá trình làm
việc khi trục chủ động và bò động lệch với nhau một góc bất kỳ để đảm bảo hai trục
quay cùng tốc độ;
- Kết cấu đơn giản, dễ chế tạo, có độ bền vững cao, hiệu suất truyền động cao.
2. CÁC ĐĂNG KHÁC TỐC
2.1. Sơ đồ cấu tạo và động học
Hình 6.2 Sơ đồ cấu tạo các đăng khác tốc
•
Sơ đồ cấu tạo

Cấu tạo của các đăng khác tốc bao
gồm nạng chủ động 5, nạng bò động 6 và
chạc chữ thập 3. Nạng chủ động 5 được nối
với trục 1 bằng then hoa và có hai lỗ 2.
Nạng bò động 6 cũng được nối với trục bò
động 4 bằng then hoa và cũng có hai lỗ 2.
Bộ môn Ô tô 119

Cấu tạo ô tô Chương 6 – Các đăng

Chạc chữ thập 3 gồm hai chốt đặt vuông góc và cố đònh với nhau thành hình chữ thập. Các
chốt của chạc chữ thập được lắp ghép với các lỗ 2 của nạng chủ động 5 và nạng bò động 6.

•
Động học
Động học của các đăng khác tốc được mô tả trên hình 6.3.
Khi trục chủ động A của khớp các đăng quay được một vòng thì trục bò động B cũng
quay được một vòng. Bán kính quay của khớp lớn nhất (r
2


Hình 6.3 - Động học của các đăng khác tốc

Lợi dụng tính chất động học trên nếu bộ truyền các đăng sử dụng hai khớp các đăng
được bố trí theo sơ đồ như hình 6.4.b.

Bộ môn Ô tô 120

Cấu tạo ô tô Chương 6 – Các đăng

Bộ môn Ô tô 121 a
b c

động và bò động của bộ truyền các đăng có vận tốc góc là ω
1
và ω
2
thì ω
1
= ω
2
. Điều đó
được minh hoạ thêm trên hình 6.4.a.
Để bảo đảm tốc độ góc của trục chủ động và trục bò động của bộ truyền các đăng
hai khớp chữ thập thì ngoài điều kiện góc α
1
= α
2
thì các nạng trên trục trung gian phải có
hướng trùng nhau trong một mặt phẳng. Vì vậy khi lắp ráp hai nửa của trục trung gian có
then hoa di trượt cần chú ý đặc điểm này. Chú ý này được chỉ ra trên hình 6.4.c.
2.2. Cấu tạo
Cấu tạo chung của trục các đăng bao gồm thân trục các đăng và khớp các đăng.
Thông thường người ta sử dụng loại trục các đăng có hai khớp nối (hình 6.4.a).
Cấu tạo ô tô Chương 6 – Các đăng Hình 6.6 - Cấu tạo của khớp các đăng

Khớp các đăng bao gồm một trục chữ thập và hai nạng gắn liền với trục chủ động
và trục bò động của khớp các đăng. Trục chữ thập được liên kết với các lỗ trên hai nạng
Bộ môn Ô tô 122