Dòch vuï thoâng tin
I. CÁC DỊCH VỤ PHỔ BIẾN THÔNG TIN
1. Khái niệm chung về phổ biến thông tin
Phổ biến thông tin là chuyển giao cho người dùng tin những
thông tin mà họ cần hoặc giúp họ có khả năng tiếp cận các thông
tin đó. Phổ biến thông tin đó là kết quả của việc xử lý thông tin
và là công đoạn cuối cùng của dây chuyền thông tin. Tuy nhiên
một vài dạng phổ biến thông tin có thể thực hiện ngay khi xuất
bản tài liệu mà không có sự can thiệp của các đơn vị thông tin.
Phổ biến thông tin là lý do tồn tại và là điều quan tâm chủ yếu
của đơn vị thông tin. Việc xây dựng và duy trì vốn tài liệu là
phương tiện chủ yếu để đạt được mục tiêu trên.
Việc phổ biến thông tin có thể thực hiện trên:
- Các tài liệu cấp một hay các bản sao của chúng
- Các bảng tra cứu của tài liệu dưới dạng các sản phẩm thông
tin cấp hai, các CSDL thư mục
- Các thông tin chứa trong tài liệu và được trình bày dưới dạng
các sản phẩm thông tin cấp ba
- Các nguồn thông tin khác nhau
Những dịch vụ phổ biến thông tin mà một đơn vị thông tin
thường phải đảm nhiệm là:
- Các dịch vụ cung cấp tài liệu cấp một
- Dịch vụ tài liệu
- Các dịch vụ phổ biến thông tin cấp hai, cấp ba
- Các dịch vụ tìm tin on-line, tìm tin trên CD-ROM
- Phổ biến thông tin có chọn lọc
Những trở ngại cho việc phổ biến thông tin có thể là:
- Những trở ngại liên quan đến tính đa dạng trong yêu cầu của
người dùng tin, sự mơ hồ trong các yêu cầu của họ, sự không
hiểu biết của họ đối với hoạt động và khả năng thực tế của
đơn vị thông tin.

liệu khoa học kỹ thuật của thế giới ra tiếng các nước phương
Tây.
Sau đây là một số trạm dịch trên Internet:


4. Các dịch vụ phổ biến thông tin cấp hai
Các dịch vụ phổ biến thông tin cấp hai có thể thực hiện dưới
nhiều dạng khác nhau, phụ thuộc vào nội dung, phương thức,
thời gian và mục tiêu của chúng.
2
Dòch vuï thoâng tin
Dịch vụ tra cứu
Dịch vụ tra cứu giúp người dùng tin sử dụng tốt nhất nguồn tài
liệu hiện có để thoả mãn nhu cầu thông tin của họ. Các ấn phẩm
thư mục, các mục lục, các bảng chỉ dẫn và tóm tắt, các CSDL
thư mục và CSDL đa phương tiện và các mục lục liên hợp do các
đơn vị thông tin hợp tác biên soạn đã giúp người dùng tin mở
rộng phạm vi các nguồn tài liệu và thông tin mà họ cần khai thác.
Dịch vụ thông tin định hướng
Dịch vụ thông tin định hướng có nhiệm vụ chỉ cho người dùng
tin không phải là tài liệu hay những thông tin trả lời cho những
câu hỏi của họ, mà giúp họ tìm đến các nguồn thông tin.
Các dịch vụ thông tin hiện đại
Các dịch vụ thông tin hiện đại (Curent Awreness Services –
CAS) có nhiệm vụ giúp người dùng tin nắm bắt được những
thông tin mới nhất, đặc biệt trong lĩnh vực mà họ quan tâm.
5. Dịch vụ tìm tin on-line
Tìm tin on-line là tìm tin trên các CSDL của các cơ quan dịch vụ
thông tin, thông qua mạng truyền dữ liệu như Intranet, Extranet,
Internet.

1) Tìm theo địa chỉ của nguồn tin – URL. Nếu bạn biết địa chỉ
của nguồn tin - URL (Uniform Resource Locator), bạn có thể gõ
trực tiếp địa chỉ mà bạn cần tìm vào dòng Address trong trình
duyệt web.
Ví dụ: />
2) Tìm tin trên Website. Nếu bạn đã tìm được một Website, bạn
có thể đi từ trang này sang trang khác bằng cách kích vào các
liên kết trong trang.
Ví dụ: các thông tin về đất nước và con người Việt Nam, về các
điểm du lịch, các lễ hội truyền thống. ở Việt Nam có thể tìm trên
Website của Tổng cục Du lịch Việt Nam

Ví dụ: Các thông tin về khổ mẫu MARC có thể tìm trên Website
của Thư viện Quốc hội Mỹ
/>3) Sử dụng công cụ dò tìm – search engine. Nếu không biết địa
chỉ, bạn cần sử dụng một công cụ dò tìm, cụ thể như là:
Google
Alta Vista
4
Dòch vuï thoâng tin
Yahoo
HotBot
Infoseek
Lycos
Để tìm thông tin trên các trạm tìm kiếm bạn có thể thực hiện
theo hai cách sau:
- Gõ vào một từ khóa hoặc một từ.
Ví dụ: MARC
Máy sẽ liệt kê các địa chỉ mà ở đó bạn có thể tìm được nhưng
thông tin hữu ích về MARC.

mong muốn nhận được từ cơ quan cung cấp dịch vụ một cách
định kỳ. Profile thay đổi khi nhu cầu tin của người dùng tin thay
đổi.
Profile được các chuyên gia thông tin xây dựng trên cơ sở xử lý,
phân tích thông tin về nhu cầu tin của người dùng tin do chính
người dùng tin cung cấp. Profile được thể hiện bằng ngôn ngữ tư
liệu và được điều chỉnh, bổ sung trên cơ sở đánh giá kết quả cụ
thể sau một thời gian triển khai dịch vụ .
Quy trình xây dựng profile:
Bước1: Giới thiệu mục đích, lợi ích, chi phí… của dịch vụ SDI,
hướng dẫn cách mô tả nhu cầu tin và những vấn đề liên quan
nhằm giúp người đăng ký sử dụng dịch vụ có thể trình bày rõ
ràng diện yêu cầu tìm tin của mình. Để thực hiện bước này có
thể tổ chức các buổi họp với người dùng tin, hoặc gửi hồ sơ chi
tiết đến người dùng tin đã được chọn lọc trước.
Bước 2: Thu nhận hồ sơ từ người đăng ký sử dụng dịch vụ, bao
gồm:
- Bảng mô tả chi tiết nhu cầu tin
- Danh sách các thuật ngữ liên quan đến nhu cầu tin
- Danh sách các tài liệu với nhu cầu tin cùng với một số
yếu tố xác định hình thức của tài liệu mà người dùng
tin mong muốn nhận được.
- Danh sách các tài liệu không cần thiết với người sử
dụng.
Bước 3: Lựa chọn các CSDL thích hợp nhất với nhu cầu của
người dùng tin, sau đó tham khảo ý kiến của người dùng tin.
Bước 4: Quy định về các thuật ngữ được sử dụng để xây dựng
profile. Cần tham khảo các tài liệu tra cứu như thesaurus, từ điển
chuyên ngành…
6