HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
Hồi thứ mười bốn
- Ngô Gia Văn Phái I. Mục tiêu
+ Bước đầu làm quen với thể loại tiểu thuyết chương hồi.
+ Hiểu được diễn biến truyện, giá trị nội dung nghệ thuật của đoạn trích.
+ Học sinh tự hào về một thời kì lịch sử đã qua của dân tộc.
* Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:
1. Kiến thức:
- Trình bày được những hiểu biết chung về nhóm tác giả Ngô Gia Văn Phái, về phong trào
Tây Sơn và người anh hùng dân tộc Quang Trung- Nguyễn Huệ. Sự quyết định tài tình và sáng
suốt của người anh hùng DT Nguyễn Huệ trong khi nghe quân quân Thanh sang xâm lược nước
ta .
- Trình bày được những hiểu biết chung về nhóm tác giả Ngô Gia Văn Phái, về phong trào
Tây Sơn và người anh hùng dân tộc Quang Trung- Nguyễn Huệ. Đánh giá sự quyết định tài tình
và sáng suốt của người anh hùng DT Nguyễn Huệ trong khi nghe quân quân Thanh sang xâm
lược nước ta .
- Trình bày được những hiểu biết chung về nhóm tác giả Ngô Gia Văn Phái, về phong trào
Tây Sơn và người anh hùng dân tộc Quang Trung- Nguyễn Huệ. Phân tích sự quyết định tài tình
và sáng suốt của người anh hùng DT Nguyễn Huệ trong khi nghe quân quân Thanh sang xâm
lược nước ta .
2. Kĩ năng:
- Đọc – hiểu tiểu thuyết chương hồi. Bước đầu biết liên hệ nhân vật ,sự việc ở đoạn trích với
những văn bản có liên quan.
- Đọc, tóm tắt tiểu thuyết chương hồi qua việc kể, miêu tả lời nói, hành động. Liên hệ nhân
vật ,sự việc ở đoạn trích với những văn bản có liên quan.
- Đọc, tóm tắt và phân tích nhân vật trong tiểu thuyết chương hồi qua việc kể, miêu tả lời
nói, hành động. Liên hệ nhân vật ,sự việc ở đoạn trích với những văn bản có liên quan.
- Bước đầu làm quen với thể loại tiểu thuyết chương hồi.
- Hiểu được diễn biến truyện, giá trị ND và NT của đoạn trích.
- Tự hào về người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ. Căm thù quân giặc và bè lũ tay sai bán nước.
1. Kiến thức

II. Các kĩ năng sống được giáo dục trong bài
- KN phân tích; Đánh giá.
III. Đồ dùng dạy học
1. GV. TP Hoàng Lê nhất thống chí. Bản đồ chiến dịch Tây Sơn đại phá quân thanh.
2. HS. Đọc chuẩn bị kĩ theo phần đọc hiểu văn bản
IV. Phương pháp
- Thuyết trình, vấn đáp, giải thích, bình giảng
V. Các bước lên lớp
1. Ổn định (1’)
2. Kiểm tra (4)
TaiLieu.VN

Page 2


H. Nêu NT, ND chủ yếu của tuỳ bút? Kiểm tra phần viết đoạn văn của bài trước.
TL: CCTPCT phản ánh đời sống xa hoa của vua chúa bằng lối văn ghi chép sự việc cụ thể, chân
thực, sinh động...
3. Tiến trình tổ chức các hoạt động.
HĐ của thầy và trò
HĐ1. Khởi động

T.g

ND chính

1’

Cho đến nay, trong lịch sử văn
học Việt Nam chưa có một tác phẩm



gọn theo trình tự diễn biến con đường
hành quân thần tốc và những trận
đánh, những vị trí then chốt của quân
Thanh mà quân Tây Sơn đã chiến
thắng: Phú Xuân, Nghệ An, Tam điệp,
Ngọc Hồi, Hạ Hồi, Đống Đa
H. Trình bày hiểu biết của em về tác
giả?
- HS trình bày
- GV chốt

2. Thảo luận chú thích

H*. Em hãy giải thích nhan đề văn
bản?
- Hoàng Lê: Vua Lê, Nhất thống: Thu
phục đất nước về một mối, Chí: Ghi
chép
-Ghi chép việc vua Lê thu phục đất
nước về một mối.

a. Tác giả: Ngô gia văn phái: TK XVIII XIX có gia đình họ Ngô Thì (Sĩ, Nhiệm,
Chí, Du, Thiến...) Quê ở làng Tả Thanh
Oai Hà Tây. Nổi tiếng đỗ cao, có tài học
văn
- Một số người trong gia đình đã viết
chung tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí:
Ngô Thì Nhiệm, Ngô Thì Chí, Ngô Thì

- TP: Viết bằng chữ Hán ghi chép về sự
thống nhất của Vương triều nhà Lê.

HĐ2. HDHS tìm hiểu bố cục
- Mục tiêu: HS chỉ ra được bố cục của
văn bản và nêu được nội dung chính
của văn bản.
H.Theo em có thể chia hồi thứ 14 này
làm mấy phần nhỏ để tìm hiểu ? Nêu
nội dung từng phần?

- TP viết theo lối chương hồi (gồm 17
hồi)
- Tìm hiểu hồi 14: Vua Quang Trung đại
phá quân Thanh

c. Các chú thích khác

- 3 phần
- P1 Từ đầu -> năm mậu thân 1788 =>
Được tin báo quân Thanh đã chiếm
Thăng Long, Bắc Bình Vương
Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế và
thân chinh cầm quân diệt giặc

- 3,6,7,9,21,22,26,30
II. Bố cục

P2. Tiếp -> rồi kéo vào thành => cuộc
hành quân thần tốc và chiến thắng lẫy 2’

nguyễn Huệ luôn luôn là con người
hành động một cách xông xáo, nhanh
gọn, có chủ đích và rất quả quyết.
Nghe tin giặc đã đánh chiếm đến tận
Thăng Long, mất cả một vùng đất đai
rộng lớn mà ông không hề nao núng.

1. Hình ảnh Quang Trung Nguyễn Huệ

- Rồi chỉ trong vòng hơn một tháng,
Nguyễn Huệ đã làm bao nhiêu việc
lớn: Tế cáo trời đất, lên ngôi Hoàng
đế, đốc suất đại binh ra Bắc, gặp gỡ
người cống sỹ ở huyện La Sơn, tuyển
mộ quân lính và mở cuộc duyệt binh
lớn ở Nghệ An, phủ dụ tướng sỹ, định
kế hoạch hành quân, đánh giặc và cả
kế hoạch đối phó với nhà Thanh sau
chiến thắng.

+ Định thân chinh cầm quân đi ngay.

H. Qua những lời phủ dụ của vua
Quang Trung trong buổi duyệt binh
lớn ở Nghệ An và cuộc trò chuyện với
cống sỹ La Sơn chứng tỏ điều gì ở
Quang Trung? Tìm hình ảnh cụ thể và
cách viết ?

- Lối văn trần thuật

đông thời ông cũng đưa ra kỉ luật nghiêm
minh)

Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn,
Đánh cho sử tri Nam quốc sơn hà tri
hữu chủ.
H. Hình ảnh Sở và Lân ra đón ...
chứng tỏ điều gì ở vua Quang Trung?

- Lời lẽ giản dị, dễ hiểu
H. Qua tìm hiểu chi tiết trên khẳng
định được phẩm chất gì của Quang
Trung?

- Lời phủ dụ có thể xem như một bài hịch
ngắn gọn mà ý tứ thật phong phú sâu xa
có tác động kích thích lòng yêu nước và
truyền thống quật cường của dân tộc.

- Hình ảnh Sở và Lân ra đón đề mang
gươm trên lưng mà xin chịu tội (Cách xử
trí với các tướng sỹ, ông rất hiểu sở
trường, sở đoản của các tướng sỹ, khen
chê đúng người, đúng việc...)
- Trí tuệ sáng suốt, nhạy bén của Quang
Trung.

4. Củng cố 1’
H. Nê cảm nhận bước đầu về vua Quang Trung?
TaiLieu.VN

- Thuật lại sự việc được kể trong đoạn trích trên lược đồ. Thấy được sức trỗi dậy kì diệu của
tinh thần DT, cảm quan hiện thực nhạy bén, cảm hứng yêu nước của tác giả trước những sự kiện
lịch sử trọng đại của DT. Liên hệ nhân vật, sự việc ở đoạn trích với những văn bản có liên quan.
- Thuật lại sự việc được kể trong đoạn trích trên lược đồ. Cảm nhận được sức trỗi dậy kì diệu
của tinh thần DT, cảm quan hiện thực nhạy bén, cảm hứng yêu nước của tác giả trước những sự
TaiLieu.VN

Page 8


kiện lịch sử trọng đại của DT. Liên hệ nhân vật, sự việc ở đoạn trích với những văn bản có liên
quan.
II. Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài.
- KN phân tích; Đánh giá
III. Đồ dùng dạy học
1. GV. TP Hoàng Lê nhất thống chí. Bản đồ chiến dịch Tây Sơn đại phá quân thanh.
2. HS. Đọc chuẩn bị kĩ theo phần đọc hiểu văn bản
IV. Phương pháp
- Thuyết trình, vấn đáp, giải thích, bình giảng
V. Các bước lên lớp
1. Ổn định (1’)
2. Kiểm tra: Không
H. Tóm tắt văn bản Hoàng Lê nhất thống chí( Hồi 14)? Nêu bố cục?
TL: HS tóm tắt theo SGK -> GV NX bổ xung, Bố cục 3p .......
3. Tiến trình tổ chức các hoạt động
Hoạt động của thầy và trò
HĐ1: Khởi động

T.g


H. ở đoạn văn này tác giả tiếp tục giới
thiệu về Nguyễn Huệ qua những chi
tiết nào ?

1. Hình ảnh Quang Trung Nguyễn Huệ

+ Phương lược tiến đánh đã có tính sẵn
(lời nói chắc như đinh đóng cột)

H*. Nhận xét cách viết của tác giả ?
Tác dụng của cách viết đó là gì?

- GV yêu cầu học sinh đọc từ: Chúa
thượng thật là lo xa...ra Bắc.
H. Đoạn này mô tả công việc gì của
Nguyễn Huệ?

+ Nhưng nghĩ chúng là nước lớn gấp
mười nước mình (tính sẵn cả kế hoạch
ngoại giao sau khi chiến thắng) để có thể
dẹp “việc binh đao”, ta được yên ổn mà
nuôi dưỡng lực lượng.
- Kể xen với tả
- ý chí quyết thắng và tầm nhìn xa trông
rộng của Quang Trung.

+ Tiến hành cuộc hành quân thần tốc.
+ Chia quân sĩ ra làm 5 đạo

- GV: Cuộc hành quân thần tốc do vua

Long. Nhưng trong thực tế
mức 2 ngày.

giặc mà
mồng 7
ở Thăng
đã vượt

- Hành quân xa liên tục như vậy
nhưng cơ nào cơ ấy vẫn chỉnh tề: Hơn
1 vạn quân mới tuyển đặt ở trung
quân, còn quân tinh nhuệ từ đất
Thuận Quảng ra thì bao vây ở 4
doanh tiền, hậu, tả, hữu.
H. Nghệ thuật nào được tác giả sử
dụng ở đây? Qua đó tô đậm thêm
phẩm chất gì (tài năng gì)ở vua QT?
- GV yêu cầu 1 hs đọc: Khi quân ra
đến sông Gián...
H. Hình ảnh QT tiếp tục được hiện lên
qua những hình ảnh nào trong trận
Phú Xuyªn?
- Cách Trần thuật
- GV: Hoàng đế QT cầm quân không
phải chỉ trên danh nghĩa. Ông là một
tổng chỉ huy chiến dịnh thực sự:
Hoạch định phương lược tiến đánh, tổ
chức quân sĩ, tự mình thống lĩnh một
mũi tiến công, cưỡi voi đi đốc
thúc,xông pha tên đạn, bày mưu tính

- Miêu tả, thuật
- Cách đánh bí mật, bất ngờ đảm bảo
thắng lợi mà không gây thương vong.
HS nêu nhận xét
H. Trận đánh Ngọc Hồi được mô tả
như thế nào?
- HS trình bày
- GV chốt

+ Trận Hạ Hồi:
- Vây kín làng Hạ Hồi vào đêm 3 tháng
giêng, bắc loa truyền gọi
- Quân lính luân phiên nhau dạ ran để
hưởng ứng.
- Giặc: Ai lấy rụng rời sợ hãi, liền xin ra
hàng

H. Với cách đánh như vậy thì kết quả
thu lại ra sao?

TaiLieu.VN

Page 12


H. Trận Ngọc Hồi đã tỏ rõ sức mạnh
toàn diện của quân Tây Sơn như thế
nào?

+ Trận Ngọc Hồi:

- ...6 chục tấm ván, ghép 3 tấm làm một
bức, lấy rơm dấp nước phủ kín.

* Kết quả: Quân Thanh ... bỏ chạy tán
loạn, giày xéo lên nhau mà chết. Thái Thú
Sầm Nghi Đống tự thắt cổ chết, thây chất
đầy đồng, máu chảy thành sông.
- Cách đánh công phu nhất, thắng giòn
giã nhất.

- Miêu tả, trần thuật
- Hình ảnh lẫm liệt trong chiến trận của
QT.

H. Điều này như báo trước sự việc gì?
2. Số phận của tướng lĩnh nhà Thanh và
TaiLieu.VN

Page 13


- HS trả lời

vua tôi Lê Chiêu Thống ở Thăng Long

- GV chốt

a. Quân tướng nhà Thanh

H. Nói về sự tháo chạy của quân

nghẽn không chảy được.

- Miêu tả, cường điệu
- Sự thất bại thảm hại, nhục nhã của quân
Thanh.

- Quân Tây Sơn quá hùng mạnh.
H. Vua tôi Lê Chiêu Thống đã có hành
động gì khi nghe tin Ngọc Hồi thất
thủ?
H*. Theo em đây là hài kịch hay bi
kịch? Vì sao em xác định như thế?
- Đây là một hài kịch vì nó trái với
điều kiện bình thường, vua không còn
ra vua mà thành kẻ cướp đường.
H*. Nhận xét về lối văn của tác giả?
TaiLieu.VN

Page 14


HĐ3. HD hs tổng kết rút ra ghi nhớ
- Mục tiêu: HS chỉ ra được ND, NT
chính của văn bản.

b. Bọn vua tôi

H.Em hãy nhận xét khái quát về nghệ
thuật và nội dung của đoạn trích?
- HS trình bày ghi nhớ.

4. Củng cố (1’)
- GV Chốt lại những đơn vị kiến thức cơ bản của cả hai tiết học.
5. Hướng dẫn học bài (1’)
- Làm bài tập phần luyện tập, học bài, nắm vững ghi nhớ.
- Xem trước văn bản: Truyện Kiều của Nguyễn Du

TaiLieu.VN

Page 16