GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10

TÍNH CHUẨN XÁC, HẤP DẪN CỦA VĂN BẢN THUYẾT MINH
(1 tiết, SGK Ngữ văn 10, tập 2)
I. Mục tiêu cần đạt
Học xong bài này, HS cần đạt những mục tiêu sau:
1. Về kiến thức
- Nêu được khái niệm tính chuẩn xác của văn bản thuyết minh và trình bày được
các biện pháp để đảm bảo tính chuẩn xác của văn bản thuyết minh.
- Nêu được khái niệm tính hấp dẫn và trình bày được những biện pháp tạo nên
tính hấp dẫn của văn bản thuyết minh.
- Lý giải được sự thống nhất giữa tính chuẩn xác và tính hấp dẫn của văn bản
thuyết minh.
2. Về kĩ năng
- Vận dụng kiến thức vào việc bước đầu tạo lập 1 văn bản thuyết minh có tính
chuẩn xác và hấp dẫn.
3. Về thái độ
- Có thái độ trân trọng tính chuẩn xác và hấp dẫn của văn bản thuyết minh.
II. Phương pháp, phương tiện dạy học
1. Phương pháp
- Phương pháp diễn giảng
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp làm việc nhóm
2. Phương tiện
- SGK, SGV, giáo án, phấn , bảng, máy chiếu.
III. Yêu cầu học sinh chuẩn bị
- HS tìm hiểu các kiến thức đã học về văn thuyết minh ở chương trình ngữ văn
THCS.
- Học sinh đọc kỹ bài ở nhà
- Trả lời các câu hỏi trong SGK.
IV. Tiến trình dạy học

HS tìm hiểu tính
chuẩn xác của văn

thuyết minh
1. Lý thuyết
a) Khái niệm và vai trò của tính

bản thuyết minh.
- HS dựa vào
- Hàng ngày các em
chuẩn xác trong văn bản thuyết minh
phần chuẩn bị
- Khái niệm: chuẩn xác là chính xác và
vẫn hay dùng từ
ở nhà trả lời.
theo chuẩn mực, theo chân lý, khách
“chuẩn xác”. Vậy
quan, khoa học.
theo em, “chuẩn
+ Chính xác là: Tôn trọng tính khách
xác” có nghĩa là gì?
quan của đối tượng thuyết minh, tôn
Và tính chuẩn xác
trọng tính khoa học của thuyết minh.
có vai trò như thế
+ Chuẩn mực: Phân tích theo đúng các
2


nào trong văn bản

đối tượng này.
- GV chốt ý
- Thu thập đầy đủ các tài liệu tham
khảo có liên quan, tìm được các tài liệu
có giá trị của các chuyên gia, các nhà
khoa học tên tuổi, của các cơ quan có
thẩm quyền về vấn đề cần thuyết minh.
Ví dụ: Khi làm văn thuyết minh về một
tư tưởng đạo lý thì các em nên trích
dẫn các câu nói của những danh nhân
nổi tiếng như Bác Hồ ……
- Chú ý đến thời điểm xuất bản của các
- HS làm bài

tài liệu để có thể cập nhật những thông

tập trong SGK

tin mới và những thay đổi thường có.
Ví dụ: Thuyết minh về sự phát triển

- GV: Để tìm hiểu

của du lịch Hạ Long, cần nêu thông tin

kỹ

về lượng khách du lịch hàng năm có

hơn

SGK trang 24, 25.
- GV nhận xét, chốt

tục ngữ, ca dao còn có các loại truyện

lại ý chính.

dân gian, sử thi nhưng không học câu
đố.
B, Không chính xác vì cụm từ giải
thích “được viết ra từ nghìn năm trước”
không phù hợp với nghĩa của cụm từ
“áng thiên cổ hùng văn” (đó là áng
hùng văn của nghìn đời).
C, Không nên sử dụng văn bản đó vì
nó không hề giới thiệu Nguyễn Bỉnh
Khiêm với tư cách một nhà thơ.

HĐ 2: Tìm hiểu tính

II. Tính hấp dẫn trong văn bản

hấp dẫn của văn

thuyết minh.
1. Lý thuyết
a) Khái niệm, vai trò của tính hấp

bản thuyết minh
- Theo em hiểu hấp - HS suy nghĩ,


- Dựa vào SGK, em SGK để trả lời

đọc/nghe.
b. Biện pháp để tạo nên tính hấp dẫn

hãy cho biết cần có câu hỏi.
những biện pháp

trong văn bản thuyết minh.
- Đưa ra các chi tiết cụ thể, sinh động,

nào để tạo nên tính
hấp dẫn cho văn
bản thuyết minh?
GV chốt lại.

HS ghi theo ý những con số chính xác, để bài văn
hiểu.

không trừu, mơ hồ. ví dụ như phần bài
tập đã phân tích ở trên hay khi thuyết
minh về an toàn giao thông, có thể nêu
ra số liệu thống kê của Tổng Cục
Đường bộ Việt Nam cho biết, 7 tháng
đầu năm 2011 toàn quốc đã có hơn
12.000 người chết và bị thương. Như
vậy trung bình trong vòng 1 ngày có 57
người chết và bị thương vì tai nạn giao
thông.

thuyết minh về danh thắng hồ Ba Bể

thuyết

minh hay

trên đã không dùng khía cạnh địa chất

không?

mà dùng khía cạnh văn hóa dân gian để

- HS suy nghĩ,

giới thiệu về danh thắng đó, khiến nó

trả lời.

hấp dẫn, thu hút người đọc/nghe.
Tính hấp dẫn và chuẩn xác có khi
- GV gọi lần lượt 2
HS đọc yêu cầu của
bài luyện tập trong

mâu thuẫn với nhau vì: để đạt được
HS ghi theo ý tính hấp dẫn đôi khi người ta phải vi
hiểu.

phạm tính chuẩn xác vì ngôn ngữ



nhà nghiên cứu khoa học tìm ra.
- Đoạn văn trên được trình bày theo
logic tổng – phân – hợp 1 cách chặt
chẽ.
(2) Truyền thuyết hồ Ba Bể được
thuyết minh 1 cách hấp dẫn vì:
- Đã được thuyết minh bằng cách dựa
vào truyền thuyết để giải thích sự hình
thành kỳ lạ của một danh lam thắng
cảnh. Nhờ truyền thuyết người nghe
(đọc) có được thêm tri thức văn hóa,
lòng tôn sùng, bảo vệ truyền thuyết
Việt Nam.
HĐ 3: Luyện tập
III. Luyện tập
- GV hướng dẫn HS - HS dựa vào - Đoạn văn trên thuyết minh về phở Hà
trả lời câu hỏi phần phần kiến thức Nội. Đoạn văn trên thể hiện tính hấp
luyện

tập

SGK trang 27.

trong vừa

học

về dẫn vì:
+ Đoạn văn sử dụng linh hoạt các kiểu

GV yêu cầu HS
phần ghi nhớ
đọc lại phần ghi
trong SGK
nhớ trong SGK

V. Củng cố - luyện tập
Câu 1. Vận dụng những kiến thức đã học về tính chuẩn xác và hấp dẫn của văn
bản thuyết minh, anh / chị hãy viết một văn bản thuyết minh về một đối tượng tự
chọn.
VI. Kiểm tra – đánh giá
- Lồng các câu hỏi kiểm tra trong quá trình hướng dẫn tìm hiểu bài (kiểm tra
phần chuẩn bị ở nhà, kiểm tra kiến thức vừa tiếp thu, kiểm tra sự kết nối giữa
kiến thức cũ và kiến thức mới), tập trung đánh giá qua câu hỏi luyện tập.
- Thực hiện quá trình kiểm tra – đánh giá suốt giờ dạy, thu thập thông tin từ phía
HS không chỉ qua việc đánh giá cho điểm đầu giờ, qua câu hỏi, bài tập mà còn
thông qua việc quan sát hành động, thái độ, khả năng lĩnh hội kiến thức của HS.

Xác nhận của GVHD

Hà Nội, ngày 16 tháng 02 năm 2012
Sinh viên
8


Phùng Thị Thu Thủy

NX:
- Bài này nên tập trung vào phần thực hành nhiều hơn, vì phần lý thuyết đã
được học từ THCS.